Gelişim psikolojisindeki temel kavramlar, bireyin yaşam boyu geçirdiği değişimleri açıklamada birer anahtar niteliğindedir. Bu süreçte biyolojik altyapı ile çevresel etkileşimler sürekli iş birliği halindedir.
A
Büyüme vücudun niceliksel olarak değişmesini ifade ederken, olgunlaşma organların işlevsel olarak kendinden beklenen düzeye gelmesini sağlar.
B
Öğrenmenin gerçekleşebilmesi için ilgili organın olgunlaşma düzeyine ulaşmış olması şarttır; yani olgunlaşma öğrenme için ön koşuldur.
C
Hazırbulunuşluk kavramı olgunlaşmayı da kapsar ancak sadece biyolojik donanımı değil, geçmiş yaşantıları ve motivasyonu da içerir.
D
Olgunlaşma büyük ölçüde kalıtımın kontrolünde gerçekleştiği için çevre faktörlerinden hiçbir şekilde etkilenmez.
E
Tekrar ya da yaşantı sonucunda bireyin davranışlarında meydana gelen kalıcı izli değişiklikler öğrenme olarak tanımlanır.
✓ Doğru Cevap: D
ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Olgunlaşma kalıtımın etkisinde ve biyolojik bir temelde gerçekleşse de, aşırı olumsuz çevre koşullarından (beslenme yetersizliği, hastalık, uyarıcı yoksunluğu vb.) etkilenebilir. Tamamen bağımsız değildir.
- Büyüme ve olgunlaşma arasındaki nicel-nitel farkı incelenir (A seçeneği doğrudur).
- Olgunlaşmanın öğrenme için ön koşul olduğu kuralı hatırlanır (B seçeneği doğrudur).
- Hazırbulunuşluğun kapsamı değerlendirilir (C seçeneği doğrudur).
- Olgunlaşmanın çevre ile etkileşimi gözden geçirilir; çevre faktörlerinden 'hiçbir şekilde etkilenmez' ifadesi aşırı bir genelleme ve yanlıştır (D seçeneği doğrudur).
- Öğrenme tanımı kontrol edilir (E seçeneği doğrudur).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:
[Büyüme ile olgunlaşmanın tanım karıştırılması]
Büyümenin nicel, olgunlaşmanın nitel olduğu bilgisi doğrudur.
B Seçeneği:
[Olgunlaşma-öğrenme ilişkisi]
Öğrenme için olgunlaşmanın ön koşul olduğu pedagojik bir kuraldır.
C Seçeneği:
[Hazırbulunuşluk tanımı]
Hazırbulunuşluk olgunlaşmadan daha geniş kapsamlıdır ve doğru tanımlanmıştır.
D Seçeneği:
[Kalıtım ve çevre etkileşimi yanılgısı]
Adaylar olgunlaşmanın sadece kalıtımla ilgili olduğunu bildiklerinden çevre etkisini tamamen yok sayan bu ifadeyi doğru sanabilir.
E Seçeneği:
[Öğrenme tanımı]
Yaşantı ürünü kalıcı izli davranış değişikliği öğrenmenin standart tanımıdır.