TYT Kimya: Sıvı Haller & Denge Buhar Basıncı (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Sıvı Haller

Kapalı bir kapta, kendi sıvısıyla temas halinde bulunan saf bir sıvının gaz fazındaki tanecikleri ile sıvı fazındaki tanecikleri arasında dinamik bir süreç gözlenmektedir.

I. Belirli bir sıcaklıkta sıvı moleküllerinin gaz fazına geçiş hızı ile gaz moleküllerinin sıvı fazına geçiş hızının eşitlendiği andaki basınçtır.

II. Sıvının bulunduğu kabın hacmine ve sıvı miktarından doğrudan etkilenen bir büyüklüktür.

III. Sıvı taneciklerini bir arada tutan net çekim kuvvetlerinin büyüklüğü arttıkça değeri azalır.

Denge buhar basıncı kavramına ait yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

D

I ve III

E

I, II ve III

B

Yalnız III

C

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Denge buhar basıncı dinamik bir denge anında ölçülür, sıvı miktarından ve kaptaki hacimden bağımsızdır ancak moleküller arası çekim kuvveti ile ters orantılıdır.

I. Öncül doğrudur; denge buhar basıncı buharlaşma hızı ile yoğuşma hızının eşitlendiği durumdaki basınca denir.
II. Öncül yanlıştır; denge buhar basıncı kabın hacminden ve sıvı yüzey alanından veya miktarından bağımsızdır.
III. Öncül doğrudur; moleküller arası çekim kuvveti fazla olan sıvıların buharlaşması zor olur ve denge buhar basıncı düşük olur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Hacim ve miktar değişiminin basıncı değiştireceği yanılgısına düşmek.] Günlük hayattaki basınç-hacim ilişkileriyle (Boyle Kanunu) karıştırılır.

B Seçeneği: [I. öncülü kaçırmak.] Sadece çekim kuvveti ilişkisine odaklanılmıştır.

E Seçeneği: [Her öncülün doğru olabileceği ön yargısı.] II. öncülün tuzak olduğunu fark edememiştir.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III'ün doğruluğunu tam kavramıştır.

A Seçeneği: [Sadece tanımı bildiğini sanıp III. öncülü göz ardı etmek.] I. öncül kesin doğru görünür fakat III de moleküler etkileşim açısından doğrudur.

Soru 2 Sıvı Haller

Laboratuvar ortamında hazırlanan saf bir sıvının fiziksel koşulları değiştirilerek özellikler incelenmektedir.

I. Bulunduğu yerin rakımı (dış basınç)

II. Sıcaklık

III. Tanecikler arası çekim gücü

Saf bir sıvının denge buhar basıncı yukarıdaki niceliklerden hangilerinin büyüklüğü ile doğrudan doğru orantılı olarak değişir?

C

Yalnız III

B

Yalnız II

D

I ve III

E

II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Saf sıvının denge buhar basıncı sadece sıcaklığa ve sıvının cinsine (moleküller arası çekim kuvveti) bağlıdır. Sıcaklıkla doğru, çekim kuvvetiyle ters orantılıdır.

I. Rakım (dış basınç) denge buhar basıncını değiştirmez, sadece kaynama anını ve kaynama noktasını etkiler.
II. Sıcaklık artarsa denge buhar basıncı artar, yani sıcaklık ile denge buhar basıncı doğrudan doğru orantılıdır.
III. Tanecikler arası çekim gücü arttıkça denge buhar basıncı azalır (ters orantılıdır, doğrudan doğru orantılı değildir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Çekim gücü ile orantının türünü gözden kaçırmak.] Çekim gücü buhar basıncını azaltır, doğru orantılı değildir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Yalnızca sıcaklığın doğrudan orantılı olduğunu bilir.

E Seçeneği: [III. öncüldeki 'doğru orantılı' ifadesini atlamak.] Çekim gücü arttıkça buhar basıncının arttığı yanlış kabul edilir.

D Seçeneği: [Rakım ve çekim gücünü dahil etmek.] Fiziksel etkenlerin tamamının basıncı artırdığı yanılgısı.

A Seçeneği: [Rakımın buhar basıncını değiştirdiğini sanmak.] Kaynama noktası ile buhar basıncı kavramları karıştırılır.

Soru 3 Sıvı Haller

Aşağıdaki tabloda saf bir X maddesinin

760\text{ mmHg}

dış basınç altındaki farklı sıcaklıklarda ölçülen denge buhar basınçları verilmiştir. | Sıcaklık (

^\circ\text{C}

) | Denge Buhar Basıncı (

\text{mmHg}

) | | :---: | :---: | |

0

|

4,6

| |

20

|

17,5

| |

60

|

147,5

| |

100

|

760

|

I. $760\text{ mmHg}$ dış basınç altındaki kaynama noktası $100^\circ\text{C}$ 'dir.

II. Sıcaklık arttıkça taneciklerin ortalama kinetik enerjisi ve buna bağlı olarak buhar basıncı artmıştır.

III. $60^\circ\text{C}$ 'deki buhar basıncının $147,5\text{ mmHg}$ olması maddenin o sıcaklıkta kaynadığını gösterir.

Tablodaki verilere göre, bu saf madde ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

B

Yalnız II

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Denge buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklık kaynama noktasıdır. Tabloda

100^\circ\text{C}

'de basınç

760\text{ mmHg}

olduğundan normal kaynama noktası

100^\circ\text{C}

'dir.

I. Öncül doğrudur; buhar basıncının $760\text{ mmHg}$ olduğu sıcaklık ( $100^\circ\text{C}$ ) normal kaynama noktasıdır.
II. Öncül doğrudur; sıcaklık arttıkça ortalama kinetik enerji ve buna bağlı olarak buharlaşma hızı ile buhar basıncı artmıştır.
III. Öncül yanlıştır; $60^\circ\text{C}$ 'de buhar basıncı dış basınçtan ( $760\text{ mmHg}$ ) küçüktür, bu nedenle madde o sıcaklıkta kaynamaz, sadece buharlaşır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [II. öncüldeki sıcaklık-buhar basıncı artış ilişkisini atlamak.] Sadece kaynama tanımına bakılmıştır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II. yargıların doğruluğu kesin olarak tespit edilmiştir.

B Seçeneği: [I. öncüldeki kaynama noktası tanımını kaçırmak.] Sadece artış ilişkisine odaklanılmıştır.

E Seçeneği: [III. öncüldeki tuzak.] Tablodaki tüm maddelerin doğru olabileceği ön yargısı.

D Seçeneği: [III. öncülde buhar basıncı ile kaynama kavramını karıştırmak.] Her buhar basıncı değerinin kaynama anını gösterdiği yanılgısı.

Soru 4 Sıvı Haller

Saf bir sıvının ısıtılarak kaynatılması sürecinde gözlenen değişimler incelendiğinde bazı temel kurallar olduğu görülür.

Kaynama olayı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A

Belirli bir sıcaklıkta gerçekleşir.

B

Endotermik (ısı alarak) gerçekleşir.

C

Sıvının yalnızca yüzeyinde gerçekleşir.

D

Sonucunda madde daha düzensiz bir hâle geçiş yapar.

E

Sonucunda madde taneciklerinin kimyasal kimlik özelliği değişmez.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Buharlaşma sadece sıvının yüzeyinde gerçekleşirken, kaynama sıvının her yerinde (içinde ve kabın dibinde baloncuklar oluşturarak) gerçekleşir.

A şıkkı doğrudur; saf sıvılar sabit dış basınçta belirli bir sıcaklıkta kaynar.
B şıkkı doğrudur; sıvıların gaz hale geçebilmesi için dışarıdan ısı alması gerekir (endotermiktir).
C şıkkı yanlıştır; sıvının yalnızca yüzeyinde gerçekleşen olay buharlaşmadır, kaynama sıvının her yerinde gerçekleşir.
D şıkkı doğrudur; sıvı halden gaz hale geçişte tanecikler arası boşluk artar ve düzensizlik artar.
E şıkkı doğrudur; hal değişimleri fizikseldir, taneciklerin kimlik özellikleri (molekül yapısı) değişmez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Hal değişimlerinin ısı alışverişini karıştırmak.] Isı verme ile alma karıştırılabilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek (Yanlış ifade)] Yüzeyde gerçekleşme tanımının buharlaşmaya ait olduğu gözden kaçar.

E Seçeneği: [Fiziksel değişimin kimyayı etkilediğini sanmak.] Hal değişiminin kimyasal olduğunu düşünmek.

D Seçeneği: [Düzensizlik kavramını yanlış yorumlamak.] Gaz halinin daha düzenli olduğu yanılgısı.

A Seçeneği: [Saf maddelerin sabit sıcaklıkta kaynadığını unutmak.] Çeldirici olarak denetlenmiştir.

Soru 5 Sıvı Haller

Madde döngülerinde ve hal değişimlerinde görülen buharlaşma ile kaynama olayları benzer ve farklı yönler barındırır.

I. Sıvının yüzeyinde gerçekleşir.

II. Enerji alarak (endotermik) gerçekleşir.

III. Sıvının tanecik yapısı (kimliği) korunur.

Kaynama ve buharlaşma olayları ile ilgili yukarıdaki özelliklerden hangileri ortaktır?

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Sıvı Haller

Farklı ortamlarda bulunan saf sıvıların kaynama sıcaklıklarının birbirinden farklı olduğu gözlenmektedir.

I. Dış basınç

II. Moleküller arası çekim gücü

III. Saflık

Bir sıvının kaynama noktası yukarıdaki özelliklerden hangilerine bağlıdır?

B

Yalnız II

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 7 Sıvı Haller

Özdeş kaplarda

1\text{ atm}

basınç altında ve

25^\circ\text{C}

sıcaklıkta bulunan eşit kütlelerdeki saf X ve Y sıvılarından X'in buharlaşma hızı Y'ninkinden büyüktür.

I. kaynama noktası

II. buhar basıncı

III. tanecikler arası çekim kuvveti

Buna göre aynı koşullarda saf X y sıvıları için yukarıdaki özelliklerden hangileri Y > X şeklinde sıralanır?

A

Yalnız I

C

I ve III

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X'in buharlaşma hızı Y'den büyükse, X'in moleküller arası çekim kuvveti küçüktür, buhar basıncı büyüktür, kaynama noktası düşüktür. Dolayısıyla Y için bu özellikler (kaynama noktası ve çekim kuvveti) daha büyüktür (Y > X).

X'in buharlaşma hızı > Y'nin buharlaşma hızı ise;
X'in moleküller arası çekim kuvveti < Y'ninkidir. Dolayısıyla çekim kuvveti için sıralama Y > X olur (III doğrudur).
X'in kaynama noktası < Y'ninkidir. Dolayısıyla kaynama noktası için sıralama Y > X olur (I doğrudur).
X'in buhar basıncı > Y'ninkidir. Dolayısıyla buhar basıncı sıralaması X > Y olur (II yanlıştır).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Buhar basıncı ile buharlaşma hızını karıştırmak.] Buharlaşma hızı büyük olanın buhar basıncının da Y'de büyük olacağı yanılgısı.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Kaynama noktası ve çekim kuvvetinin Y > X olduğunu doğru analiz etmiştir.

E Seçeneği: [Tüm özelliklerin Y'de büyük olduğu ön yargısı.] Buhar basıncının ters olduğunu fark edememiştir.

D Seçeneği: [Buhar basıncının Y'de büyük olduğunu sanmak.] Hız ile basınç doğru orantılı yorumlanmıştır.

A Seçeneği: [Çekim kuvveti kıyaslamasını atlamak.] Sadece kaynama noktası üzerinden değerlendirme yapılmıştır.

TYT Kimya: Sıvı Haller & Denge Buhar Basıncı (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Denge buhar basıncı kavramına ait yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Saf bir sıvının denge buhar basıncı yukarıdaki niceliklerden hangilerinin büyüklüğü ile doğrudan doğru orantılı olarak değişir?

Tablodaki verilere göre, bu saf madde ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Kaynama olayı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kaynama ve buharlaşma olayları ile ilgili yukarıdaki özelliklerden hangileri ortaktır?

Bir sıvının kaynama noktası yukarıdaki özelliklerden hangilerine bağlıdır?

Buna göre aynı koşullarda saf X y sıvıları için yukarıdaki özelliklerden hangileri Y > X şeklinde sıralanır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)