Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1Organik Bileşikler
Mutfakta kullanılan sıvı ve katı yağların kimyasal yapıları, elde edildikleri kaynaklara ve işlenme süreçlerine bağlı olarak farklılık gösterir.
I. Çok yüksek sıcaklıklarda sürekli ısıtılmaları (kızartma vb.), yapılarındaki doymamış bağların zarar görmesine ve zararlı trans yağ asitlerinin oluşmasına yol açabilir.
II. Sıvı bitkisel yağların hidrojenle doyurularak margarin haline getirilmesi sırasında tamamen doğal ve sağlığa zararsız yapılar elde edilir.
III. Aşırı tüketimleri durumunda doymuş yağ oranına bağlı olarak kardiyovasküler sistem üzerinde olumsuz etki oluşturabilirler.
IV. Vücutta A, D, E, K gibi yağda çözünen vitaminlerin emilimini ve taşınmasını kolaylaştırırlar.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri yenilebilir yağ türlerinin genel özellikleri ve sağlık ilişkileri açısından doğrudur?
B
I ve II
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
A
Yalnız I
C
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yenilebilir yağların ısıl işlemlere dayanımı, sağlık üzerindeki etkileri ve vitamin emilimindeki rolleri analiz edildiğinde I, III ve IV numaralı öncüller doğrudur.
I. Öncül: Yüksek sıcaklıkta yağların yapısı bozulur ve trans yağlar oluşabilir, bu ifade doğrudur.
II. Öncül: Margarin üretimi sırasında uygulanan hidrojenlendirme süreci trans yağ oluşumuna yol açabilir ve her zaman tamamen masum değildir, bu nedenle 'sağlığa zararsız yapılar elde edilir' genellemesi yanlıştır.
III. Öncül: Fazla yağ tüketimi obezite, diyabet ve kalp-damar rahatsızlıklarına zemin hazırlar, doğrudur.
IV. Öncül: Yağlar, yağda çözünen vitaminlerin (A, D, E, K) vücuda alımını ve taşınmasını sağlar, doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Isıl işlem etkisini göz ardı etmek.]Sadece sağlık ve vitamin ilişkisine odaklanan adaylar I. öncülü atlayabilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]I, III ve IV numaralı öncüllerin kimyasal ve biyolojik olarak doğruluğunu tam kavrayan adaylar bu şıkka ulaşır.
E Seçeneği:[Tüm öncüllerin doğru olduğunu zannetmek.]II numaralı öncüldeki 'sağlığa zararsız' ifadesindeki tuzağı fark edemeyen adaylar bu seçeneğe yönelir.
B Seçeneği:[Margarin üretiminin tamamen masum olduğunu varsaymak.]Hidrojenleme işleminin sanayi tipi yapısını bilmeyen adaylar II. öncülü doğru kabul edebilir.
A Seçeneği:[Yalnızca birinci öncülün doğru olduğunu düşünmek.]Sadece yüksek sıcaklık vurgusundan emin olup diğer öncüllerde kararsız kalan adaylar bu şıkkı seçebilir.
Soru 2Kimya Her Yerde
Günlük hayatta yaygın olarak kullanılan kozmetik ürünlerin içeriğinde bulunan ağır metaller, sentetik boyalar ve koruyucu kimyasallar insan sağlığı üzerinde çeşitli riskler barındırır. Bu riskleri en aza indirmek için bilinçli tüketici olmak gereklidir.
I. Yeni satın alınan bir oje veya saç bakım ürününün kullanılmadan önce vücudun küçük bir kısmında test edilerek hassasiyet yaratıp yaratmadığının gözlemlenmesi,
II. Ciltte uzun süre kalması amaçlanmayan temizleyici ve şekillendirici ürünlerin cilt yüzeyinde bekletilmeden bol su ile arındırılması,
III. Manikür ve kalıcı makyaj gibi uygulamalarda kullanılan metalik aletlerin kişiye özel ve sterilize edilmiş olması
Yukarıdakilerden hangileri kimyasal içerikli kozmetik ürünlerin olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla alınabilecek doğru tedbirler arasında **yer alır**?
C
I ve II
E
I, II ve III
D
II ve III
B
Yalnız II
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kozmetik ürünlerin zararlarından korunmak için alerji testi yapmak, ürünlerin ciltte kalış süresini kısaltmak ve hijyen kurallarına uymak gerekir.
I. öncül, alerjik reaksiyon riskini önlemek için lokal test yapılmasını önerir ve doğrudur.
II. öncül, kimyasalların deri tarafından emilimini azaltmak için ürünün uzun süre tutulmamasını sağlar ve doğrudur.
III. öncül, mikroorganizma bulaşını ve enfeksiyonları önlemek için sterilizasyon şartına değinir ve doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Sadece alerji testini yeterli bulup diğer öncülleri göz ardı etmiştir.
B Seçeneği:[Eksik değerlendirme]Yalnızca sürenin önemine odaklanmıştır.
D Seçeneği:[Eksik öncül]I. öncüldeki lokal test uygulamasının önemini göz ardı etmiştir.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm öncüllerin sağlığı koruma adına doğru birer tedbir olduğunu kavramıştır.
C Seçeneği:[Eksik öncül]III. öncüldeki sterilizasyonun kozmetikle doğrudan ilişkisini kuramamıştır.
Soru 3Canlıların Ortak Özellikleri ve Günlük Yaşamda Biyoloji
Günlük hayatta sıkça tüketilen paketli gıdaların raf ömrünü uzatmak ve patojen mikroorganizmalardan arındırmak amacıyla farklı ısıl işlemler uygulanmaktadır. Bu yöntemlerden biri olan Ultra Yüksek Sıcaklık (UHT) tekniği, süt gibi sıvı gıdaların çok kısa sürelerde yüksek sıcaklıklara maruz bırakılmasıyla gerçekleştirilir.
I. Uygulanan yüksek sıcaklık sayesinde gıdadaki tüm mikroorganizmalar ve sporları tamamen yok edilir.
II. İşlem sonrasında gıdanın doğal yapısı ve vitamin değerleri pastörizasyon yöntemine kıyasla daha çok korunur.
III. Steril ambalajlar içinde muhafaza edilen bu ürünler, oda koşullarında uzun süre bozulmadan saklanabilir.
UHT teknolojisi uygulanmış bir gıda maddesi için yukarıdaki yargılardan **hangileri yanlıştır**?
C
I ve II
B
Yalnız II
E
I, II ve III
D
II and III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
UHT işleminde amaç ticari sterilizasyon sağlamaktır; ancak ısıya dayanıklı bazı sporlu bakteriler tamamen yok edilemeyebilir (I yanlış). UHT, yüksek sıcaklık nedeniyle vitamin kaybına ve protein yapısının pastörizasyondan daha fazla etkilenmesine yol açabilir (II yanlış). Steril paketleme sayesinde raf ömrü uzar ve oda koşullarında saklanabilir (III doğru). Yanlış olanlar I ve II'dir.
I. öncül: UHT ticari sterilizasyon sağlar, 'tüm mikroorganizmaların ve sporların %100 yok edilmesi' ifadesi mutlak doğru değildir, bazı dirençli formlar kalabilir.
II. öncül: Çok yüksek sıcaklıklar pastörizasyona göre vitamin değerlerinde daha fazla azalmaya neden olabilir.
III. öncül: UHT sütler özel ambalajları sayesinde raf ömrü uzamış olarak oda sıcaklığında saklanabilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II. öncüllerin yanlış olduğunu doğru analiz eden adaylar bu seçeneğe ulaşır.
E Seçeneği:[Tüm öncüllerin yanlış olduğunu zannetmek.]Aday UHT sütlerin raf ömrünü kısalttığını veya oda sıcaklığında bozulacağını düşünmüştür.
D Seçeneği:[III. öncülü yanlış kabul etmek.]Aday UHT sütlerin oda koşullarında saklanamayacağını düşünmüş olabilir.
B Seçeneği:[Sadece II. öncülün yanlış olduğunu düşünmek.]Aday UHT'nin tüm mikroorganizmaları yok ettiğine inanmıştır.
A Seçeneği:[Sadece I. öncülün yanlış olduğunu düşünmek.]Aday II. öncülün doğru olduğunu varsayarak sadece I'i işaretlemiştir.
Soru 4Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşenler
Modern şehir yaşamında zamanı kısıtlı olan bireylerin sıkça tercih ettiği işlenmiş ve katkı maddeli hazır gıdaların aşırı tüketimi, uzun vadede çeşitli sistemik rahatsızlıkları beraberinde getirmektedir.
I. İçerdikleri yüksek miktarda doymuş yağ ve basit şeker nedeniyle bireyin günlük kalori dengesini bozarak vücut kütle indeksinin anormal artışına yol açması
II. Üretim sürecinde koruyucu amaçla eklenen yüksek sodyum (tuz) oranının böbrek ve damar sistemi üzerindeki direnci artırarak kan basıncını yükseltmesi
III. Yapılarındaki kimyasal bileşenlerin bağışıklık sisteminin genetik kodlarını kalıcı olarak değiştirip yeni otoimmün hastalıklar üretmesi
Bu bilgilere dayanarak, hazır yemeklerin aşırı tüketimi yukarıdakilerden hangilerine doğrudan ya da dolaylı olarak zemin hazırlayabilir?
C
I ve II
B
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İşlenmiş hazır gıdaların aşırı tüketimi obeziteye ve yüksek tansiyona neden olurken, genetik kodların kalıcı olarak değişmesi söz konusu değildir.
I. öncül: Doymuş yağ ve şeker içeriği yüksek gıdalar enerji depolanmasına yol açarak obeziteye neden olur (Doğru).
II. öncül: Yüksek sodyum (tuz) içeren gıdalar damar içi basıncını artırarak yüksek tansiyona yol açar (Doğru).
III. öncül: Besinlerin kimyasal yapısı bağışıklık sisteminin genetik kodlarını kalıcı olarak değiştirmez (Yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]I ve II. öncüllerin bilimsel ve fizyolojik gerekçeleri tam doğrudur.
E Seçeneği:[Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi]Aday zararlı olan her şeyin genetiği de değiştireceğini varsayabilir.
D Seçeneği:[Genetik kod yanılgısı]III. öncüldeki aşırı ifadenin bilimsel doğruluk payını atlamış olabilir.
B Seçeneği:[Yalnızca tansiyonu düşünmek]Aday tuz tüketimi ile tansiyon bağını kurarken obeziteyi atlayabilir.
A Seçeneği:[Yalnızca obeziteyi düşünmek]Aday sadece kilo alımı ilişkisini kurup tansiyon etkisini göz ardı edebilir.
Soru 5Ekoloji
Son yıllarda evsel atıkların kaynağında ayrıştırılması ve özellikle elektronik ile tehlikeli kimyasal içeren ev tipi atıkların özel geri dönüşüm merkezlerinde işlenmesi, ekosistem sağlığının korunması adına kritik bir strateji olarak benimsenmiştir. Bu kapsamda belediyeler tarafından hayata geçirilen projeler, hem doğal kaynakların verimli kullanılmasını hem de doğaya karışabilecek toksik maddelerin engellenmesini hedeflemektedir.
I. Doğal ekosistemlerde biyoakümülasyon (biyolojik birikim) riskinin azaltılması
II. Endüstriyel üretimde yeni hammadde talebinin sınırlandırılması
III. Toplum genelinde koruyucu sağlık maliyetlerinin düşürülmesi
Bu tür sürdürülebilirlik odaklı atık yönetimi uygulamaları yukarıdakilerden hangilerine **doğrudan** katkı sağlar?
A
Yalnız I
D
II ve III
E
I, II ve III
B
Yalnız II
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Atık yönetimi ve geri dönüşüm uygulamaları çevre, ekonomi ve halk sağlığı olmak üzere çok boyutlu kazanımlar sunar.
I. Öncül: Tehlikeli maddelerin doğaya karışması engellenerek besin zinciriyle insana ve diğer canlılara aktarılan biyolojik birikim (biyoakümülasyon) riski azaltılır.
II. Öncül: Geri kazanım sayesinde sıfırdan hammadde üretimi için harcanan enerji ve kaynak ihtiyacı azalır, bu da ekonomi ve hammadde tasarrufu sağlar.
III. Öncül: Çevre kirliliğine bağlı kronik hastalıkların ve su kirliliğinden kaynaklanan sağlık sorunlarının önlenmesi toplum sağlığını korur ve tedavi maliyetlerini düşürür.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yalnızca ekolojik boyuta odaklanma yanılgısı.]Aday sadece çevre kirliliği vurgusunu görüp diğer ekonomik ve toplumsal etkileri göz ardı edebilir.
D Seçeneği:[Ekolojik boyutu göz ardı etme.]II ve III. öncüllerin mantıklı geldiği ancak I. öncülün kapsamını tam kavrayamamış adayların düştüğü tuzaktır.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Tüm öncüllerin ekolojik, ekonomik ve toplumsal bağlamda doğru analiz edilmesiyle bulunur.
B Seçeneği:[Tek yönlü değerlendirme.]Sadece ekonomik katkıyı ön planda tutan adaylar bu seçeneğe yönlenebilir.
C Seçeneği:[Sağlık boyutunu eksik bırakma.]I ve II. öncüllerin doğruluğunu fark edip III. öncülün dolaylı etkisini kuramayarak bu şıkkı seçebilir.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Kimya ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.