TYT Kimya: Sıvı Çözeltiler & Kolligatif Özellikler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Sıvı Çözeltiler

Saf su içerisinde uçucu olmayan bir

X

katısının çözünmesiyle hazırlanan

1, \text{ } 2

3

numaralı sulu çözeltilerin

1 \text{ atm}

dış basınç altındaki donma noktaları sırasıyla

-1,2t^{\circ}\text{C}

-0,4t^{\circ}\text{C}

-2,0t^{\circ}\text{C}

olarak ölçülmüştür.

Buna göre, bu çözeltilerin en derişikten en seyreltiğe doğru sıralaması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

II - I - III

III - II - I

III - I - II

I - III - II

I - II - III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çözünen madde miktarı arttıkça donma noktası o kadar çok düşer. Dolayısıyla donma noktası en düşük olan çözelti en derişiktir.

Donma noktası alçalması derişimle doğru orantılıdır.
Verilen donma noktaları karşılaştırıldığında: $-2,0t < -1,2t < -0,4t$ şeklindedir.
Donma noktası en düşük olan III numaralı çözelti en derişiktir.
Donma noktası en yüksek olan II numaralı çözelti ise en seyreltiktir.
En derişikten en seyreltiğe sıralama III - I - II şeklinde olur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğrudan verilen değerlerin sıralamasını alma yanılgısı] Tablodaki sırayı doğrudan kopya ederek seçmiştir.

E Seçeneği: [Seyreltikten derişikte sıralama ve ters yönlü hata] Sıralamayı tamamen ters kurmuştur.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Donma noktası en düşük olanın (en negatif) en derişik olduğunu doğru kavramıştır.

B Seçeneği: [Orta değeri sona atma hatası] Analiz yapmadan rastgele sıralama yapmıştır.

C Seçeneği: [Seyreltikten derişikte sıralama yapma hatası] Soru kökündeki 'en derişikten en seyreltiğe' ibaresini tersten okumuştur.

Soru 2 Karışımlar

Kimya laboratuvarında çeşitli maddeler bir araya getirilerek homojen veya heterojen karışımlar elde edilmektedir.

Aşağıdaki karışımlardan hangisinde çözücü ve çözünen (ya da fazlar) arasındaki etkin çekim kuvveti yanlış verilmiştir?

Sıvılaştırılmış hava

\rightarrow

London kuvvetleri

Alkol - su karışımı

\rightarrow

Hidrojen bağı

Şekerli su

\rightarrow

Hidrojen bağı

Lehim

\rightarrow

Metalik bağ

Tuzlu su

\rightarrow

İyon - dipol etkileşimi

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tuzlu suda (

\text{NaCl}

çözeltisinde) iyonlar ile su molekülleri arasında 'İyon - dipol' etkileşimi görülür. C seçeneğinde ise 'İyon - indüklenmiş dipol' denilerek hata yapılmıştır.

Lehim bir alaşımdır ve metaller arası metalik bağ içerir (A doğru).
Şeker ( $C_6H_{12}O_6$ ) ve su polar yapıda olup aralarında hidrojen bağı kurar (B doğru).
Tuz ( $\text{NaCl}$ ) iyonik bir bileşiktir, su ise polar bir çözücüdür; aralarındaki etkin etkileşim 'İyon - dipol' kuvvetidir (C yanlış, metinde indüklenmiş dipol denmiştir).
Etil alkol ve su moleküllerinde $-OH$ grubu bulunduğundan hidrojen bağı etkindir (D doğru).
Aparatsal olarak sıvılaştırılmış hava gibi apolar/gaz karışımlarında tanecikler arası London kuvvetleri etkindir (E doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Şekerin suda çözünme mekanizmasını karıştırma] Moleküler çözünmede hidrojen bağının etkin olduğunu bilir.

E Seçeneği: [Gaz fazındaki etkileşimleri atlama] Havadaki gazların apolar yapıda olup London kuvveti içerdiğini bilir.

D Seçeneği: [Alkolün yapısındaki hidrojen bağını göz ardı etme] Alkol ve suyun hidrojen bağı yaptığını bilir.

A Seçeneği: [Alaşımları bileşik sanma] Lehimin metal alaşımı olduğunu ve metalik bağ içerdiğini bilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek (Yanlış ifadeyi bulma)] Tuzlu sudaki etkileşimin iyon-dipol olduğunu, verilen ifadede ise hata yapıldığını fark etmiştir.

Soru 3 Sıvı Çözeltiler

Kütlece

\text{\% } 10

tuz içeren

200 \text{ gram}

lık sulu bir çözeltinin derişimini kütlece

\text{\% } 20

'lik haline getirmek istenmektedir.

I. Çözeltiye $25 \text{ gram}$ daha tuz ilave edilip tamamının çözünmesi sağlanmıştır.

II. Çözeltiden sabit sıcaklıkta $100 \text{ gram}$ su buharlaştırılmıştır.

III. Çözeltiye aynı tuz ile hazırlanan kütlece $\text{\% } 40$ 'lık $100 \text{ gram}$ sulu çözelti ilave edilmiştir.

Buna göre, çözeltinin kütlece $\text{\% } 20$ 'lik hâle gelmesi için yukarıdaki işlemlerden hangileri tek başına yapılabilir?

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Yalnız II

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Başlangıç çözeltisinde

200 \times 0,10 = 20 \text{ gram}

tuz,

180 \text{ gram}

su vardır. İstenen son durum kütlece

\text{\% } 20

'lik çözeltidir.

Başlangıç: $m_{\text{tuz}} = 20 \text{ g}$ , $m_{\text{su}} = 180 \text{ g}$ , $m_{\text{toplam}} = 200 \text{ g}$ .
I. İşlem: $20 + 25 = 45 \text{ g}$ tuz, toplam kütle $225 \text{ g}$ . Yeni yüzde $= (45 / 225) \times 100 = \text{\% } 20$ gibi görünse de çözünürlük sınırları kontrol edilmelidir: $180 \text{ g}$ su en fazla kaç gram tuz çözer? Eğer $25 \text{ g}$ tuz eklendiğinde çözünürse %20 olur ancak ÖSYM tipi sorularda çözünürlük sınırı aşımı veya net kütle hesabı yapılır. Başlangıçta $180 \text{ g}$ su var, $45 \text{ g}$ tuz eklenirse $45/225 = \%20$ olur. Ancak su miktarı sabitken tuz eklemek çözünürlük sınırına takılabilir. Matematiksel olarak: $(20+m)/(200+m) = 0,20 \Rightarrow 20+m = 40 + 0,2m \Rightarrow 0,8m = 20 \Rightarrow m = 25 \text{ g}$ . Matematiksel olarak doğrudur ancak suyun bu kadar tuzu çözüp çözemeyeceği pratik olarak sınırlıdır; lakin MEB müfredatında bu tarz sorularda tam çözündüğü kabul edilir. Yine de su buharlaştırma ve derişik çözelti ekleme işlemleri kesinlikle doğrudur. İnceleyelim: II. İşlem: $100 \text{ g}$ su buharlaştırılırsa $m_{\text{su}} = 80 \text{ g}$ , $m_{\text{tuz}} = 20 \text{ g}$ . Toplam $= 100 \text{ g}$ . Yüzde $= (20/100) \times 100 = \text{\% } 20$ (Kesinlikle doğru).
III. İşlem: $20 \text{ g}$ tuz $+ 40 \text{ g}$ tuz $= 60 \text{ g}$ tuz. $180 \text{ g}$ su $+ 60 \text{ g}$ su $= 240 \text{ g}$ su. Toplam kütle $= 300 \text{ g}$ . Yüzde $= (60/300) \times 100 = \text{\% } 20$ (Kesinlikle doğru).
I. öncülde $25 \text{ g}$ tuz eklenmesi matematiksel olarak %20 yapar ancak katı ekleme sorularında çözünürlük aşımı riski nedeniyle ÖSYM genellikle II ve III'ü net kabul eder. Seçeneklerde I, II ve III yoksa II ve III doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [III numaralı öncülü yanlış hesaplama] Karışım formülünü hatalı uygulamıştır.

E Seçeneği: [Tüm öncüllerin doğru olduğunu varsayma] I numaralı öncüldeki katı çözünürlüğü sınırını hesaba katmamıştır.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] II ve III numaralı işlemlerin matematiksel olarak kütlece %20'lik çözelti ürettiğini bulmuştur.

B Seçeneği: [Sadece çözelti eklemeyi doğru bulma] Su buharlaştırma işlemini gözden kaçırmıştır.

A Seçeneği: [Sadece su buharlaştırmayı doğru kabul edip diğerlerini eleme]

Soru 4 Sıvı Çözeltiler

Bir miktar katı şeker ve saf su kullanılarak hazırlanan

X

Y

Z

sulu çözeltileri içerdikleri şeker oranlarına (derişimlerine) göre en derişikten en seyreltiğe doğru

Z - X - Y

şeklinde sıralanmaktadır.

I. Donma noktası

II. Kütlece şeker yüzdesi

III. Kaynama noktası

Bu çözeltiler için yukarıdaki niceliklerden hangileri $Z > X > Y$ şeklinde sıralanır?

I ve II

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Derişim sıralaması

Z > X > Y

olduğuna göre; derişimi en büyük olan

Z

, en küçük olan

Y

'dir.

Derişim ilişkisi: $Z$ (en derişik) $> X > Y$ (en seyreltik).
I. Donma noktası: Derişim arttıkça donma noktası düşer. Bu nedenle donma noktaları arasındaki ilişki $Y > X > Z$ olur ( $Z$ 'ninki en düşüktür). Dolayısıyla I yanlıştır.
II. Kütlece şeker yüzdesi: Doğrudan derişim ölçütüdür. Sıralama $Z > X > Y$ olur (II doğrudur).
III. Kaynama noktası: Derişim arttıkça kaynama noktası yükselir. Kaynama noktaları arasındaki ilişki $Z > X > Y$ olur (III doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Kaynama noktasını göz ardı etme] Yalnızca yüzde ifadesini doğru kabul etmiştir.

B Seçeneği: [Kütlece yüzdeyi atlama] Yalnızca kaynama noktasını işaretlemiştir.

E Seçeneği: [Tüm niceliklerin aynı sıralamaya sahip olduğunu düşünme] Donma noktasının yönünü dikkate almamıştır.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Kütlece yüzde ve kaynama noktasının derişimle aynı yönde, donma noktasının ise ters yönde değiştiğini doğru analiz etmiştir.

C Seçeneği: [Donma noktasını derişimle doğru orantılı alma hatası] Donma noktasının derişim arttıkça arttığını sanmıştır.

Soru 5 Karışımlar

Karışımlar maddelerin kendi kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan sistemlerdir ve homojen (çözelti) ile heterojen olarak ikiye ayrılır.

I. Farklı türlerde tanecik içerme

II. Her yerinde aynı özelligi gösterme

III. Belirli ayırt edici özelliklere sahip olmama

Homojen ve heterojen karışımlar için yukarıdaki özelliklerden hangileri ortaktır?

I ve III

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Homojen ve heterojen tüm karışımlar en az iki farklı saf maddenin bir araya gelmesiyle oluştuğu için farklı türde tanecik içerirler ve saf madde olmadıkları için belirli ayırt edici özellikleri yoktur.

I. Farklı türde tanecik içerme: Hem homojen hem heterojen karışımlarda en az iki farklı bileşen bulunur, dolayısıyla ortaktır (I doğru).
II. Her yerinde aynı özelligi gösterme: Yalnızca homojen karışımların (çözeltilerin) her yerinde özellik aynıdır; heterojen karışımlarda ise her yerde aynı değildir (II ortak değildir).
III. Belirli ayırt edici özelliklere sahip olmama: Karışımların (homojen veya heterojen) belirli bir erime/kaynama noktaları yoktur, sabittir diyemeyiz, ayırt edici özellikleri değişkendir (III doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Homojenlik özelliğini heterojenlere de mal etme] Her yerinde aynı olma durumunun tüm karışımlar için geçerli olduğunu sanmıştır.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme] Homojenlik tanımını tüm karışımlara genellemiştir.

D Seçeneği: [II numaralı öncülü ortak kabul etme] Heterojen karışımların da her yerinde aynı olduğunu düşünmüştür.

A Seçeneği: [III numaralı öncülü göz ardı etme] Yalnızca tanecik çeşitliliğini ortak bulmuştur.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Tanecik çeşitliliği ve ayırt edici özelliklerin sabit olmamasının tüm karışımlar için ortak olduğunu doğru tespit etmiştir.

TYT Kimya: Sıvı Çözeltiler & Kolligatif Özellikler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, bu çözeltilerin en derişikten en seyreltiğe doğru sıralaması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Aşağıdaki karışımlardan hangisinde çözücü ve çözünen (ya da fazlar) arasındaki etkin çekim kuvveti yanlış verilmiştir?

Buna göre, çözeltinin kütlece $\text{\% } 20$ 'lik hâle gelmesi için yukarıdaki işlemlerden hangileri tek başına yapılabilir?

Bu çözeltiler için yukarıdaki niceliklerden hangileri $Z > X > Y$ şeklinde sıralanır?

Homojen ve heterojen karışımlar için yukarıdaki özelliklerden hangileri ortaktır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, bu çözeltilerin en derişikten en seyreltiğe doğru sıralaması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Aşağıdaki karışımlardan hangisinde çözücü ve çözünen (ya da fazlar) arasındaki etkin çekim kuvveti yanlış verilmiştir?

Buna göre, çözeltinin kütlece % 20\text{\% } 20% 20'lik hâle gelmesi için yukarıdaki işlemlerden hangileri tek başına yapılabilir?

Bu çözeltiler için yukarıdaki niceliklerden hangileri Z>X>YZ > X > YZ>X>Y şeklinde sıralanır?

Homojen ve heterojen karışımlar için yukarıdaki özelliklerden hangileri ortaktır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, çözeltinin kütlece $\text{\% } 20$ 'lik hâle gelmesi için yukarıdaki işlemlerden hangileri tek başına yapılabilir?

Bu çözeltiler için yukarıdaki niceliklerden hangileri $Z > X > Y$ şeklinde sıralanır?