TYT Kimya: Periyodik Sistem & Periyot ve Grup Özellikleri (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Periyodik Sistem

Modern periyodik sistem, elementlerin artan atom numaralarına göre düzenlendiği ve benzer kimyasal özellik gösterenlerin alt alta sıralandığı temel yasalar bütünüdür. Bu sistemin inşasında periyotlar yatay, gruplar ise dikey sütunları oluşturur.

Lantanit ve aktinitler 6. ve 7. periyotların sonunda ayrı bir blok olarak yer alır.

Geçiş metalleri (B grupları) içerisinde ametal özellik gösteren element bulunmaz, tamamı metaldir.

Ametaller yalnızca 6A ve 7A gruplarında değil, 1A, 4A, 5A ve 6A gibi farklı gruplarda da bulunur.

1. periyot hariç her periyot bir alkali metal ile başlar.

Buna göre periyodik sistem ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

C

II ve III

B

I ve II

E

I, II, III ve IV

A

Yalnız I

D

I, II ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Lantanitler 6., aktinitler ise 7. periyotta yer alır. B grubu elementlerinin tamamı metaldir. Ametaller sadece 6A ve 7A'da değil, 1A (Hidrojen), 4A, 5A vb. yerlerde de bulunur. Her periyot alkali metal ile değil, 1. periyot hariç alkali metalle (1A grubu) başlar ancak 1. periyot hidrojen (ametal) ile başlar, lityum ise 2. periyottan başlar.

Lantanit ve aktinitlerin periyot numaraları kontrol edilir (Doğru).
B gruplarının metal sınıfı incelenir (Geçiş metallerinin tamamı metaldir, Doğru).
Ametallerin konumları analiz edilir (Yanlış, sadece 6A ve 7A'da değildir).
Periyot başlangıçları incelenir (Yanlış, 1. periyotta alkali metal yoktur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Sadece lantanit-aktinit bilgisinin doğruluğuna odaklanıp diğer öncülleri gözden kaçırma.

D Seçeneği: [Öncül çelişkisi] Her periyodun alkali metal ile başladığı ezberine kapılma.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II numaralı ifadelerin kimyasal olarak tam ve doğru olduğunu tespit eden analitik yaklaşım.

C Seçeneği: [Kısmi bilgi yanılgısı] Lantanit/aktinitlerin periyot yerleşimindeki sira hatasını fark edememe.

E Seçeneği: [Genelleme hatası] Tüm ifadelerin doğru olduğunu düşünme.

Soru 2 Element Sınıfları

Periyodik sistemin sol ve orta kesimlerinde yer alan element sınıfı, kendine has parlak görünüm, ısı ve elektriği iletme gibi ayırt edici özelliklere sahiptir.

Metallerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

E

Oda sıcaklığında tamamı katı hâlde bulunur.

B

Ametallerle iyonik bağlı bileşik oluşturur.

C

Bileşik oluştururken elektron vererek katyon haline geçer.

D

Kendi atomları arasında metalik bağ bulundurur.

A

Isı ve elektrik akımını iyi iletir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metaller civa (

Hg

) hariç oda sıcaklığında katı hâlde bulunur. Civa ise oda sıcaklığında sıvı hâldedir. Dolayısıyla 'tamamı katı hâlde bulunur' ifadesi yanlıştır.

Metallerin fiziksel hâlleri hatırlanır.
Civa elementinin oda koşullarında sıvı olduğu bilgisi teyit edilir.
Diğer seçeneklerin metal özellikleri ile uyumlu olduğu görülür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Doğru ifade] Metalik bağ kavramını bildiği için eler.

A Seçeneği: [Doğru ifade] Metallerin iletken olduğunu bildiği için eler.

C Seçeneği: [Doğru ifade] Metallerin elektron vererek katyon oluşturduğunu bildiği için eler.

B Seçeneği: [Doğru ifade] Metal-ametal etkileşiminin iyonik olduğunu bildiği için eler.

E Seçeneği: [İstisna göz ardı etme tuzağı] Metallerin katı olduğunu düşünerek bu ifadeyi doğru sanma.

Soru 3 Periyodik Sistem

Nötr atomların katman elektron dizilimleri yapıldığında son katmandaki elektron sayısı (değerlik elektron sayısı) elementin sınıfı hakkında fikir verir. Genel olarak son katmanında 1, 2, 3 elektron bulunduranlar metal özellik sergiler.

Aşağıdaki atom numaralarından hangisi metalik özelliğe sahip olan bir elemana ait değildir?

A

_{2}X

D

_{19}T

C

_{13}Z

B

_{3}Y

E

_{22}M

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen elementlerin elektron dizilimleri yapılır:

_2X

: 2) -> Soygaz (Helyum)

_3Y

: 2) 1) -> 1A grubu, Alkali metal

_{13}Z

: 2) 8) 3) -> 3A grubu, Toprak metali

_{19}T

: 2) 8) 8) 1) -> 1A grubu, Alkali metal

_{22}M

: 2) 8) 10) 2) (Geçiş metali) -> Metal. Buna göre

_2X

helyumdur ve bir soygazdır, metal değildir.

Seçeneklerdeki atomların elektron dizilimleri yazılır.
Son katmanlardaki elektron sayıları ve periyodik tablodaki yerleri bulunur.
Helyumun ( $_2X$ ) bir soygaz olduğu belirlenir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Alkali metal] $_{3}Y$ lityumdur ve metaldir.

C Seçeneği: [Toprak metali] $_{13}Z$ alüminyumdur ve metaldir.

E Seçeneği: [Geçiş metali] $_{22}M$ titanyumdur ve metaldir.

A Seçeneği: [Soygaz istisnası] Doğru analiz yapılarak $_{2}X$'in soygaz olduğu saptanmıştır.

D Seçeneği: [Alkali metal] $_{19}T$ potasyumdur ve metaldir.

Soru 4 Element Sınıfları

Ametaller periyodik tablonun genellikle sağ üst köşesinde yer alan, ısı ve elektriği iletmeyen, mat görünümlü element sınıflarıdır.

Ametallerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Oda koşullarında katı, sıvı ya da gaz hâlinde bulunabilir.

D

Genellikle periyodik sistemin 1A, 2A ve 3A grubunda bulunur.

B

Doğada moleküler hâlde bulunabilir.

C

Kendi aralarında kovalent bağlı, metaller ile iyonik bağlı bileşik oluşturur.

E

Bileşiklerinde pozitif ya da negatif değerler alabilir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Element Sınıfları

Periyodik tabloda elementler metal, ametal, yarımetal ve soygaz olarak sınıflandırılır. Bazı elementler konumları itibarıyla beklenmeyen sınıf özellikleri gösterebilir.

Aşağıda atom numaraları verilen elementlerden hangisi sınıfı açısından diğerlerinden farklıdır?

A

_{1}H

D

_{9}F

E

_{8}O

C

_{7}N

B

_{11}Na

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen elementlerin sınıfları incelenir:

1H

: Hidrojen, 1A grubunda yer almasına rağmen bir **ametaldir**.

_{11}Na

: Sodyum, 1A grubunda yer alan bir **metaldir** (Alkali metal).

_7N

: Azot, bir **ametaldir**.

_9F

: Flor, bir **ametaldir**.

_8O

: Oksijen, bir **ametaldir**. Buna göre Sodyum (

Na

) metal, diğerleri ametaldir.

Her elementin periyodik tablodaki grubu ve sınıfı belirlenir.
Hidrojenin 1A'da olmasına rağmen ametal olduğu hatırlanır.
Sodyumun metal olduğu ve gruptaki diğer elementlerden (Hidrojen hariç) ayrıştığı görülür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Ametal sınıfı]

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Sodyumun metal, diğer tüm seçeneklerin ametal olduğunu doğru analiz etme.

E Seçeneği: [Ametal sınıfı] Oksijenin ametal olduğunu bilme.

A Seçeneği: [Hidrojen tuzak] Hidrojenin 1A grubunda olmasından ötürü metal olduğunu sanma.

D Seçeneği: [Ametal sınıfı] Florun halojen/ametal olduğunu bilme.

Soru 6 Element Sınıfları

Periyodik tabloda metaller ile ametaller arasında sınır oluşturan, görünüşleri itibarıyla metallere, kimyasal davranışları bakımından ise genellikle ametallere benzeyen özel bir element sınıfı bulunur.

Tel ve levha haline getirilebilme özellikleri kısmen vardır, ametaller gibi kırılgan değildirler ancak metaller kadar da işlenebilir değillerdir (fiziksel olarak ametallerden çok metallere benzerler).

Fiziksel özellikleri metallere, kimyasal özellikleri ametallere benzerlik gösterir.

Elektrik akımını ve ısıyı metallerden çok, ametallerden az iletirler (iletkenlikleri metaller ile ametaller arasındadır).

Yarı metaller ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

E

I, II ve III

C

I ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

D

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 7 Element Sınıfları

Periyodik tablonun en sağında yer alan 18. grup elementleri, doğada kararlı yapıda bulunmaları ve kimyasal tepkimelere karşı ilgisizlikleriyle tanınır.

Soygazlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Oda koşullarında tamamı gaz fazındadır.

D

Helyum hariç değerlik elektron sayıları 8'dir.

E

Periyodik tablonun 18. grubunda yer alır.

B

Serbest hâlde monoatomik (tek atomlu) yapıdadır.

C

Bileşik oluşturma eğilimleri çok yüksektir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Kimya: Periyodik Sistem & Periyot ve Grup Özellikleri (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre periyodik sistem ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Metallerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıdaki atom numaralarından hangisi metalik özelliğe sahip olan bir elemana ait değildir?

Ametallerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıda atom numaraları verilen elementlerden hangisi sınıfı açısından diğerlerinden farklıdır?

Yarı metaller ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Soygazlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)