TYT Kimya: Periyodik Özellikler & Elektron İlgisi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Periyodik Özellikler

Periyodik sistemde elementlerin temel hâldeki bazı özellikleri soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru düzenli değişim gösterir.

I. Yalıtılmış gaz fazındaki bir atomun temel hâlde elektron alması sırasında gerçekleşen net enerji değişimidir.

II. Genellikle ametallerin elektron alması sırasındaki enerji değişimi egzotermikken, bazı durumlarda ya da metaller için endotermik süreçler de gözlenebilir.

III. Periyodik cetvelde aynı periyotta soldan sağa gidildikçe ametallerin elektron ilgisi genellikle artış eğilimi gösterir.

Elektron ilgisi ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Periyodik Özellikler

Gaz fazındaki bazı halojen ve kalkojen atomlarının elektron alması sırasında meydana gelen enerji değişimleri şu şekildedir: -

X(g) + e^- \rightarrow X^-(g) + 310 \text{ kJ/mol}

-

Y(g) + e^- \rightarrow Y^-(g) + 340 \text{ kJ/mol}

-

Z(g) + e^- \rightarrow Z^-(g) + 130 \text{ kJ/mol}

I. Elektron ilgisi en büyük olan $Y$ 'dir.

II. Her üç elementin de elektron alma süreçleri egzotermiktir.

III. $X^-(g)$ iyonu, temel hâldeki $X(g)$ atomuna göre daha kararlı bir yapıdadır.

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Denklemlerde ürünler kısmında enerji verilmesi süreçlerin egzotermik olduğunu gösterir. Açığa çıkan enerjinin büyüklüğü elektron ilgisini verir.

Açığa çıkan enerji miktarı $Y$ için en fazladır ( $340 \text{ kJ/mol}$ ), dolayısıyla elektron ilgisi en büyüktür (I doğru).
Tepkimelerin tamamında enerji ürünlerde yer aldığı için ekzotermiktir (II doğru).
Atomlar elektron alarak kararlı oktet veya dübete ulaşma eğilimindedir; bu nedenle oluşan anyon gaz atomundan daha kararlıdır (III doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Egzotermiklik ifadesini atlamak.] Ürünlerdeki enerji değerlerinin işaret anlamı karıştırılmış olabilir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm çıkarımlar kimyasal termodinamik ve periyodik eğilimlerle birebir uyuşmaktadır.

D Seçeneği: [I numaralı öncülü yanlış saymak.] $340$ değerinin elektron ilgisi büyüklüğü ile ilişkisi kurulamamış olabilir.

B Seçeneği: [Anyon kararlılığını göz ardı etmek.] Oktet kuralı ve enerji düşüşünün kararlılık getirdiği unutulmuş olabilir.

A Seçeneği: [Yalnızca sayısal değere odaklanıp diğer öncülleri elemek.] Egzotermiklik veya anyon kararlılığı irdelenmemiş olabilir.

Soru 3 Periyodik Özellikler

Kimyasal bağların oluşumunda ve moleküllerin polerliğinde atomların ortaklaşa kullanılan elektronları çekme yeteneği büyük rol oynar.

I. Bir atomun kimyasal bağdaki ortak elektron çiftini kendine doğru çekme eğiliminin bir ölçüsüdür.

II. Periyodik sistemde elektronegatifliği en yüksek olan element Flor ( $F$ ) elementidir.

III. Doğrudan tek bir gaz atomunun fiziksel bir ölçümü olmayıp, bağ enerjileri ve iyonlaşma enerjisi ile elektron ilgisinin bir bileşkesi (bağıl bir değer) olarak hesaplanır.

Elektronegatiflik ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

C

I ve III

A

Yalnız I

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Periyodik Sistem

Nötr

X

,

Y

ve

Z

elementlerinin temel hâl katman elektron dizilimleri şu şekildedir: -

X

: 2, 8, 7 -

Y

: 2, 8, 2 -

Z

: 2, 1

Buna göre, bu elementlerin elektronegatiflik değerleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

C

Y > X > Z

B

X > Z > Y

D

Y > Z > X

E

Z > X > Y

A

X > Y > Z

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öncelikle elementlerin grup ve periyotları bulunur. Ametallerin elektronegatifliği metallerden büyüktür.

$X$ : 3. periyot 7A grubunda yer alır (Ametal - Klor benzeri).
$Y$ : 3. periyot 2A grubunda yer alır (Metal - Magnezyum).
$Z$ : 2. periyot 1A grubunda yer alır (Metal - Lityum).
Ametallerin elektronegatifliği metallerden büyüktür, dolayısıyla $X$ en büyüktür. Aynı periyotta soldan sağa doğru elektronegatiflik artacağından $Y$ ( $2A$ ) > $Z$ ( $1A$ ) ilişkisi kurulur. Ancak genel sıralamada $X > Y > Z$ elde edilir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Metal olan $Y$'yi $X$'in önüne geçirmek.] Ametal ve metallerin elektronegatiflik farkı karıştırılmıştır.

B Seçeneği: [Metal olan $Y$ ve $Z$'yi yanlış sıralamak.] Atom numarası küçük olanın elektronegatifliğinin büyük olduğu yanılgısı.

D Seçeneği: [Ters sıralama yapmak.] Artış yönleri ters yorumlanmıştır.

E Seçeneği: [Rastgele kombinasyon seçmek.] Grup ve periyot analizi yapılmamıştır.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] $X$ ametal olduğu için en büyük, diğerleri metal olup periyot/grup kuralına göre sıralanmıştır.

Soru 5 Elementlerin Sınıflandırılması

Periyodik sistemde elementler elektron dağılımlarındaki son katman elektron sayılarına (değerlik elektron sayısı) göre metal, yarı metal veya ametal olarak sınıflandırılır.

Aşağıda atom numaraları verilen elementlerden hangisi metal değildir?

A

_{3}X

B

_{5}Y

E

_{13}M

D

_{12}T

C

_{11}Z

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Elementlerin katman dizilimleri yazılarak değerlik elektron sayıları ve sınıfları bulunur.

A) $_{3}X$ : 2, 1 $\rightarrow$ 1A grubu, metal (Lityum)
B) $_{5}Y$ : 2, 3 $\rightarrow$ 3A grubu, yarı metal (Bor)
C) $_{11}Z$ : 2, 8, 1 $\rightarrow$ 1A grubu, metal (Sodyum)
D) $_{12}T$ : 2, 8, 2 $\rightarrow$ 2A grubu, metal (Magnezyum)
E) $_{13}M$ : 2, 8, 3 $\rightarrow$ 3A grubu, metal (Alüminyum - Bor hariç 3A metallerdendir)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [1A grubundaki Lityum'u ametal sanmak.] Hidrojen istisnasıyla 1A grubunun tamamının metal olduğu ezberine körü körüne bağlanmak.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] $_{5}Y$ (Bor) yarı metaldir, dolayısıyla klasik anlamda bir metal değildir.

E Seçeneği: [Alüminyum'u ametal sanmak.] 3A grubundaki Bor istisnası tüm gruba genellenmiş olabilir.

D Seçeneği: [Magnezyum'u ametal sanmak.] 2A grubunun toprak alkali metal olduğu unutulmuş.

C Seçeneği: [Sodyum'u ametal zannetmek.] Atom numarası 11 olan elementin yerini bulamamak.

Soru 6 Periyodik Özellikler

Periyodik sistemde metalik aktiflik (elektron verme eğilimi), genellikle atom çapı arttıkça (aşağıdan yukarıya doğru azalır, yukarıdan aşağıya doğru artar) artış gösterir.

$_{11}X$ , $_{13}Y$ ve $_{19}Z$ elementlerinin metalik özellikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

B

Y > X > Z

E

Z > Y > X

D

Z > X > Y

A

X > Y > Z

C

Y > Z > X

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Önce elementlerin periyodik cetveldeki yerleri tespit edilir, ardından çap ve metalik aktiflik ilişkisi kurulur.

$_{11}X$ : 2, 8, 1 $\rightarrow$ 3. periyot 1A grubu (Na)
$_{13}Y$ : 2, 8, 3 $\rightarrow$ 3. periyot 3A grubu (Al)
$_{19}Z$ : 2, 8, 8, 1 $\rightarrow$ 4. periyot 1A grubu (K)
Aynı periyotta soldan sağa doğru metalik aktiflik azalır ( $X > Y$ ). Aynı grupta aşağı doğru metalik aktiflik artar ( $Z > X$ ).
Genel sıralama karşılaştırıldığında en aktif metal $Z$ 'dir, sonra $X$ , en az aktif olan ise $Y$ 'dir ( $Z > X > Y$ ).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Y'yi en başta tutmak.]

B Seçeneği: [3A grubunu 1A grubundan aktif sanmak.]

D Seçeneği: [Doğru seçenek]

E Seçeneği: [$X$ ve $Y$ sıralamasını karıştırmak.]

A Seçeneği: [$Z$'yi göz ardı etmek.]

Soru 7 Periyodik Sistem

1A grubunda (alkali metaller) bulunan

X

,

Y

ve

Z

metallerinden

Y

'nin atom numarası

X

'inkinden büyük,

Z

'ninkinden küçüktür.

I. Metalik aktifliği en yüksek olan $X$ 'tir.

II. Elektron bulunduran katman sayısı en küçük olan $Z$ 'dir.

III. $Y$ 'nin elektron verme eğilimi $X$ 'inkinden küçüktür.

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ elementleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

C

I ve III

B

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Atom numaraları ilişkisinden (

Z > Y > X

) yola çıkarak periyodik tablodaki düşey sıralamaları bulunur.

Atom numaraları: $Z > Y > X$ . Aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru atom numarası artar. Bu durumda yukarıdan aşağıya sıralama $X$ , $Y$ , $Z$ şeklindedir.
I. Öncül: Aşağı doğru inildikçe metalik aktiflik artar; bu nedenle en aktif metal $Z$ 'dir. İfade yanlıştır.
II. Öncül: En üstteki $X$ 'in katman sayısı en küçüktür ( $Z$ 'nin değil). İfade yanlıştır.
III. Öncül: Aşağı doğru indikçe elektron verme eğilimi (metalik aktiflik) artar; $Y$ 'nin elektron verme eğilimi $X$ 'inkinden büyüktür. İfade yanlıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [II numaralı öncülü doğru kabul etmek.]

B Seçeneği: [III numaralı öncülü doğru kabul etmek.]

D Seçeneği: [I numaralı öncülü doğru kabul etmek.]

E Seçeneği: [Doğru seçenek]

A Seçeneği: [Yalnızca ilk öncülün yanlış olduğunu düşünmek.]

TYT Kimya: Periyodik Özellikler & Elektron İlgisi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Elektron ilgisi ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Elektronegatiflik ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre, bu elementlerin elektronegatiflik değerleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıda atom numaraları verilen elementlerden hangisi metal değildir?

$_{11}X$ , $_{13}Y$ ve $_{19}Z$ elementlerinin metalik özellikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ elementleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Elektron ilgisi ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Elektronegatiflik ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre, bu elementlerin elektronegatiflik değerleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıda atom numaraları verilen elementlerden hangisi metal değildir?

11X_{11}X11​X, 13Y_{13}Y13​Y ve 19Z_{19}Z19​Z elementlerinin metalik özellikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre XXX, YYY ve ZZZ elementleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

$_{11}X$ , $_{13}Y$ ve $_{19}Z$ elementlerinin metalik özellikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ elementleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?