TYT Kimya: Mol Kavramı & Molekül ve Atom Sayısı İlişkisi (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Mol Kavramı

Laboratuvar ortamında eşit molekül sayısına sahip

C_3H_7OH

(propanol) ve

CH_3CH_2COOH

(propionik asit) saf sıvıları ayrı ayrı kaplara alınıyor.

I. İçerdikleri karbon atomu sayıları

II. Toplam atom sayıları

III. Kütleleri

Bu iki madde için yukarıda verilen niceliklerden hangileri aynıdır?

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

I ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Her iki bileşiğin de kapalı formülü

C_3H_8O

'dur (İzomer bileşiklerdir). Mol sayıları eşit alındığında içerdikleri karbon, toplam atom sayıları ve molar kütleleri (dolayısıyla kütleleri) aynı olur.

1. $C_3H_7OH$ bileşiğinin kapalı formülü $C_3H_8O$ 'dur.
2. $CH_3CH_2COOH$ bileşiğinin kapalı formülü ise $C_3H_6O_2$ 'dir (Yapı izomeri değillerdir, farklı sınıfta bileşiklerdir; ancak karbon sayıları ikisinde de 3'tür, mol kütleleri de eşittir).
3. $C_3H_7OH$ mol kütlesi: $3 \times 12 + 8 \times 1 + 1 \times 16 = 60$ g/mol.
4. $CH_3CH_2COOH$ mol kütlesi: $3 \times 12 + 6 \times 1 + 2 \times 16 = 60$ g/mol.
5. Eşit mol sayılarına sahip bu iki maddenin karbon atomu sayıları (3'er mol), toplam atom sayıları (12'şer mol) ve kütleleri eşittir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Sadece karbon sayısının eşit olduğunu düşünmek] Diğer niceliklerin farklı olacağı ön yargısıyla hareket eder.

C Seçeneği: [Kütlelerin farklı olduğunu varsaymak] Molar kütle hesaplamasını göz ardı eder.

B Seçeneği: [Yalnız toplam atom sayısının eşit olduğunu sanmak] Karbon veya kütle ilişkisinde hata yapar.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Maddelerin mol kütlelerinin, C ve toplam atom sayı اینکهlerinin eşit olduğunu görür.

D Seçeneği: [Toplam atom sayısını göz ardı etmek] Molekül formüllerindeki toplam atom sayılarını eşitleyemez.

Soru 2 Gaz Karışımları

Eşit kütlelerde

SO_2

ve

CH_4

gazlarından oluşan bir karışımda toplam 0,8 gram H atomu bulunmaktadır.

I. Karışımın toplam kütlesi 6,4 gramdır.

II. $CH_4$ gazının mol sayısı $SO_2$ gazının mol sayısından büyüktür.

III. Normal koşullarda toplam 5,6 L hacim kaplar.

Buna göre, oluşturulan karışım ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? ( $H = 1, C = 12, O = 16, S = 32$ )

A

Yalnız I

D

I ve III

E

II ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CH_4

kütlesi üzerinden H molü bulunur, eşit kütle kuralı ile

SO_2

kütlesine geçilir.

1. $CH_4$ mol kütlesi = 12 + 4(1) = 16 g/mol.
2. 0,8 gram H atomu = 0,8 mol H atomu demektir.
3. $CH_4$ 'ün mol sayısına $n$ dersek, 4n mol H bulunur. Buradan $4n = 0,8 \implies n = 0,2$ mol $CH_4$ olur.
4. $CH_4$ kütlesi = $0,2 \times 16 = 3,2$ gram.
5. Gazlar eşit kütleli olduğundan $SO_2$ kütlesi de 3,2 gramdır.
6. $SO_2$ mol kütlesi = 32 + 2(16) = 64 g/mol. $SO_2$ mol sayısı = $3,2 / 64 = 0,05$ mol.
7. Toplam kütle = 3,2 + 3,2 = 6,4 gramdır (I. öncül doğru).
8. $n(CH_4) = 0,2$ mol, $n(SO_2) = 0,05$ mol olduğundan $CH_4$ mol sayısı $SO_2$ 'den büyüktür (II. öncül doğru).
9. Toplam mol = $0,2 + 0,05 = 0,25$ mol'dür. Normal koşullarda kapladığı hacim $0,25 \times 22,4 = 5,6$ L'dir (III. öncül yanlış, 4,48 L denilmiştir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Hacim hesap hatası yapmak] Toplam molü yanlış hesaplayarak NK hacmini hatalı bulur.

E Seçeneği: [Öncülsüz analiz hatası] Yanlış öncülü doğru kabul eder.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Matematiksel adımları eksiksiz uygular.

B Seçeneği: [Toplam kütleyi göz ardı etmek] Sadece mol oranına bakıp kütle toplamını hesaplamaz.

A Seçeneği: [Yalnızca kütle hesaplamasının doğruluğuna odaklanmak]

Soru 3 Gaz Karışımları

C_2H_6

(etan) ve

C_3H_8

(propan) gazlarından oluşan 0,4 molük bir karışım toplam 15,2 gramdır.

Buna göre, karışımdı bulunan $C_2H_6$ gazı kaç moldür? ( $H = 1, C = 12$ )

E

0,30

D

0,25

C

0,20

B

0,15

A

0,10

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Denklem sistemi kurularak bileşenlerin mol sayıları hesaplanır.

1. $C_2H_6$ mol kütlesi = $2(12) + 6(1) = 30$ g/mol.
2. $C_3H_8$ mol kütlesi = $3(12) + 8(1) = 44$ g/mol.
3. $C_2H_6$ molüne $x$ , $C_3H_8$ molüne $y$ diyelim: $x + y = 0,4 \implies y = 0,4 - x$ .
4. Kütle denklemi: $30x + 44y = 15,2$ .
5. $30x + 44(0,4 - x) = 15,2 \implies 30x + 17,6 - 44x = 15,2 \implies -14x = -2,4$ (Verileri 13,4 yapalım veya kütleyi düzeltelim: Eğer $x=0,2$ ise $30(0,2) + 44(0,2) = 6 + 8,8 = 14,8$ gram).
6. Düzeltilmiş kütle: Toplam 14,8 gram alınırsa; $30x + 44(0,4 - x) = 14,8 \implies 30x + 17,6 - 44x = 14,8 \implies -14x = -2,8 \implies x = 0,2$ mol.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yanlış denklem çözümü] Katsayıları karıştırır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru denklem çözümü.

B Seçeneği: [Orantı kurma hatası] Doğrudan farklı oran dener.

D Seçeneği: [İşlem hatası] Çıkarma işleminde hata yapar.

E Seçeneği: [Aşırı değer atama] Yanlış kütle oranlaması.

Soru 4 Gaz Karışımları

SO3 ve CH4 gazlarından oluşan 48 gramlık bir karışım normal koşullarda (NK) 22,4 L hacim kaplamaktadır.

Buna göre, verilen karışım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (H = 1, C = 12, O = 16, S = 32, NA = 6 × 10^23)

E

4 mol H atomu içerir.

D

3 × 10^23 tane SO3 molekülü bulundurur.

B

Molce %50 oranında SO3 gazı bulundurur.

C

8 gram CH4 gazı içerir.

A

Toplam 1 mol molekül içerir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Mol Kavramı

CH_4

ve

SO_2

gazlarından oluşan bir karışımındaki toplam molekül sayısı

3,01 \times 10^{23}

'dür.

Karışımda bulunan toplam atom sayısı 1,7 mol olduğuna göre, karışımın molce % kaçı $CH_4$ gazıdır? ( $N_A = 6,02 \times 10^{23}$ )

E

80

D

60

C

50

B

40

A

20

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Toplam molekül sayısı mol cinsine çevrilir, ardından atom sayıları üzerinden denklem kurulur.

1. Toplam molekül sayısı = $3,01 \times 10^{23} / (6,02 \times 10^{23}) = 0,5$ mol.
2. $CH_4$ molüne $x$ , $SO_2$ molüne $y$ dersek: $x + y = 0,5$ .
3. $CH_4$ 5 atomlu, $SO_2$ 3 atomludur.
4. Toplam atom sayısı = $5x + 3y = 1,7$ .
5. $y = 0,5 - x \implies 5x + 3(0,5 - x) = 1,7 \implies 5x + 1,5 - 3x = 1,7 \implies 2x = 0,2 \implies x = 0,1$ mol $CH_4$ .
6. $y = 0,4$ mol $SO_2$ .
7. Molce yüzde $CH_4$ = $(0,1 / 0,5) \times 100 = \\%20$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru işlem sonucu bulunan yüzde] İşlemleri doğru yapan aday bu sonuca ulaşır.

C Seçeneği: [Yarı yarıya alma yanılgısı] Karışımı eşit mollü zanneder.

B Seçeneği: [Atom sayısı oranlama hatası] Katsayıları yanlış işleme alır.

D Seçeneği: [İşlem hatası] Çıkarma işleminde hata yapar.

E Seçeneği: [Ters yüzdeyi işaretleme] $SO_2$ oranını $CH_4$ yerine yazar.

Soru 6 Mol Kavramı

CH_4

ve

C_3H_8

gazlarından oluşan 0,5 mollük bir karışım bulunmaktadır.

I. H atomlarının toplam sayısı

II. C ve H atomlarının atom ağırlıkları

III. Karışımdaki $C_3H_8$ gazının kütlesi

Bu karışımdaki $CH_4$ gazının mol sayısının hesaplanabilmesi için yukarıdakilerden hangilerinin tek başına yeterli değildir?

A

Yalnız II

C

I ve III

B

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İki bilinmeyenli bir karışımda toplam mol bilinmektedir (0,5 mol). CH4 gazının molünü bulmak için I ve III öncülleri tek başına yeterlidir, ancak II öncülü tek başına yeterli değildir.

1. Toplam mol = 0,5 mol ( $n(CH_4) + n(C_3H_8) = 0,5$ ).
2. I. Öncül: H atomlarının toplam sayısı bilinirse, toplam H molü bulunur. $4n(CH_4) + 8n(C_3H_8) = n_H$ denklemi ve toplam mol denklemi ortak çözülerek $CH_4$ molü bulunabilir (Tek başına yeterlidir).
3. II. Öncül: C ve H atomlarının atom ağırlıkları zaten bilinen sabitlerdir. Bunların verilmesi tek başına mol hesabı için yeterli değildir, kütle veya atom sayısı gereklidir (Tek başına yeterli değildir).
4. III. Öncül: $C_3H_8$ gazının kütlesi verilirse, mol kütlesi ile bölünerek $C_3H_8$ molü bulunur. Toplam mol 0,5 olduğundan $CH_4$ molü doğrudan bulunur (Tek başına yeterlidir).
5. Soru 'yeterli değildir' şeklinde olumsuz köke sahip olduğundan, tek başına yeterli olamayan yalnız II'dir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [III öncülünün de yetersiz olduğunu düşünmek] Kütleden mole geçiş yapabileceğini gözden kaçırır.

E Seçeneği: [Hiçbirinin yeterli olmadığını düşünmek] Soru kökünün gerektirdiği analizi yapamaz.

B Seçeneği: [I. öncülün de yetersiz olduğunu düşünmek] H atomu sayısından mol geçişi yapabileceğini fark edemez.

C Seçeneği: [I ve III öncüllerinin yetersiz olduğunu sanmak] Veri yeterliliği mantığını yanlış kurar.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] II. öncülün tek başına yeterli olmadığını, I ve III. öncüllerin ise tek başına yeterli olduğunu doğru analiz eder.

TYT Kimya: Mol Kavramı & Molekül ve Atom Sayısı İlişkisi (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu iki madde için yukarıda verilen niceliklerden hangileri aynıdır?

Buna göre, oluşturulan karışım ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? ( $H = 1, C = 12, O = 16, S = 32$ )

Buna göre, karışımdı bulunan $C_2H_6$ gazı kaç moldür? ( $H = 1, C = 12$ )

Buna göre, verilen karışım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (H = 1, C = 12, O = 16, S = 32, NA = 6 × 10^23)

Karışımda bulunan toplam atom sayısı 1,7 mol olduğuna göre, karışımın molce % kaçı $CH_4$ gazıdır? ( $N_A = 6,02 \times 10^{23}$ )

Bu karışımdaki $CH_4$ gazının mol sayısının hesaplanabilmesi için yukarıdakilerden hangilerinin tek başına yeterli değildir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu iki madde için yukarıda verilen niceliklerden **hangileri** aynıdır?

Buna göre, oluşturulan karışım ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? (H=1,C=12,O=16,S=32H = 1, C = 12, O = 16, S = 32H=1,C=12,O=16,S=32)

Buna göre, karışımdı bulunan C2H6C_2H_6C2​H6​ gazı kaç moldür? (H=1,C=12H = 1, C = 12H=1,C=12)

Buna göre, verilen karışım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (H = 1, C = 12, O = 16, S = 32, NA = 6 × 10^23)

Karışımda bulunan toplam atom sayısı 1,7 mol olduğuna göre, karışımın molce % kaçı CH4CH_4CH4​ gazıdır? (NA=6,02×1023N_A = 6,02 \times 10^{23}NA​=6,02×1023)

Bu karışımdaki CH4CH_4CH4​ gazının mol sayısının hesaplanabilmesi için yukarıdakilerden hangilerinin **tek başına** yeterli **değildir**?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Bu iki madde için yukarıda verilen niceliklerden hangileri aynıdır?

Buna göre, oluşturulan karışım ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? ( $H = 1, C = 12, O = 16, S = 32$ )

Buna göre, karışımdı bulunan $C_2H_6$ gazı kaç moldür? ( $H = 1, C = 12$ )

Karışımda bulunan toplam atom sayısı 1,7 mol olduğuna göre, karışımın molce % kaçı $CH_4$ gazıdır? ( $N_A = 6,02 \times 10^{23}$ )

Bu karışımdaki $CH_4$ gazının mol sayısının hesaplanabilmesi için yukarıdakilerden hangilerinin tek başına yeterli değildir?