TYT Kimya: Maddenin Halleri & Gazların Genel Özellikleri (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Maddenin Halleri

Laboratuvar ortamında incelenen saf bir gaz kütlesinin mikroskobik ve makroskobik davranışları gözlemlenmektedir. Bu süreçte gazın moleküler boyuttaki serbestliği ile bulunduğu ortama yaptığı etkiler incelenir.

I. Tanecikleri öteleme, dönme ve titreşim hareketi yapar.

II. Bulunduğu kabın her yönüne aynı büyüklükte basınç uygular ve akışkanlık özelliği gösterir.

III. Isıtıldıklarında tanecikler arası boşluğun artmasıyla hacimsel genleşme gösterirler.

Buna göre, incelenen gaz örneği için yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Maddenin Halleri

Endüstriyel süreçlerde gazların depolanması ve taşınması sırasında onların fiziksel davranışlarından yararlanılır. Gazlar homojen karışım oluşturma, basınç uygulama ve genleşme gibi özgün özellikler sergiler.

Buna göre gazlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Bulundukları kabın iç yüzeyinin her noktasına eşit büyüklükte basınç uygularlar.

B

Birbiriyle her oranda homojen karışım (çözelti) oluştururlar.

C

Yüksek sıcaklık ve düşük basınç koşullarında sıvılaştırılabilirler.

D

Tanecikleri arasındaki çekim kuvvetleri katı ve sıvılara göre yok denecek kadar azdır.

E

Bulundukları ortamda difüzyon yoluyla kolaylıkla yayılırlar.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Maddenin Halleri

Gazların sıkıştırılabilirlik, yayılma, düzensizlik ve genleşebilme gibi fiziksel özellikleri pek çok doğa olayında ve teknolojik uygulamada temel rol oynar.

Buna göre aşağıda verilen olaylardan hangisi gazların bu temel fiziksel özellikleriyle doğrudan ilgili değildir?

A

Sıcak havayla doldurulan uçan balonların gökyüzünde yükselmesi

B

Ağaçların kökleriyle topraktan aldığı sulu çözeltileri gövde aracılığıyla yapraklara taşıması

C

Hamur yoğrulurken eklenen kabartma tozunun fırında ısı etkisiyle gaz çıkışı sağlayarak hamuru kabartması

D

Odanın bir köşesinde sıkılan parfüm kokusunun kısa sürede tüm odaya yayılması

E

LPG tanklarında gazların yüksek basınç altında sıvılaştırılarak depolanması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Maddenin Halleri

Gazların fiziksel durumunu tam olarak betimlemek için basınç, sıcaklık, madde miktarı ve hacim olmak üzere dört temel değişken kullanılır. Bu değişkenler farklı birimlerle ifade edilir.

Buna göre aşağıda verilen birimlerden hangisi, gazlar için kullanılan bu değişkenlerden herhangi birine ait olamaz?

A

Kelvin

B

Atmosfer

C

Joule

D

Mol

E

Litre

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Maddenin Halleri

Gazların belirli bir şekil ve hacimleri yoktur; içinde bulundukları kabın her yönünü doldururlar. Bu nedenle gaz hacmi, sıcaklık ve basınç gibi dış etkenlere bağlı olarak değişkenlik gösterir.

Buna göre gazların hacimleri ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?

A

0 °C sıcaklık ve 1 atm basınç koşullarında 1 mol ideal gaz 22,4 L hacim kaplar.

B

6,02 . 10^23 tane gaz molekülü 25 °C sıcaklık ve 1 atm basınçta 24,5 L hacim kaplar.

C

Gazlar için en yaygın kullanılan hacim birimi litredir.

D

Sabit basınç altında sıcaklık yükseltildiğinde tüm gazların hacmi daima artar.

E

Kapalı bir kapta bulunan gazın hacmi, kabın iç hacmine eşittir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Maddenin Halleri

Dünyayı çevreleyen gaz tabakası (atmosfer) yerçekiminin etkisiyle yeryüzüne bir kuvvet uygular. Bu kuvvetin birim yüzeye düşen miktarına atmosfer basıncı denir.

I. Deniz seviyesinden yukarılara çıkıldıkça gaz yoğunluğunun azalmasına bağlı olarak azalır.

II. Açık hava basıncı Torricelli deneyi temel alınarak barometre ile ölçülür.

III. Deniz seviyesinde $0 ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $1 \text{atm}$ basınç $760 \text{mmHg}$ olarak kabul edilir.

Buna göre atmosfer basıncıyla ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

Yalnız III

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Atmosfer basıncı yükseklere çıkıldıkça azalır, barometre ile ölçülür ve deniz seviyesinde 760 mmHg'dir.

I. öncül düzeltilerek doğru hale getirilmiştir; yükseklere çıkıldıkça hava moleküllerinin sayısı ve yoğunluğu azaldığı için atmosfer basıncı *azalır* (Orijinal soruda 'artar' yazmaktaydı, öncül içeriği 'azalır' olarak düzeltilerek I, II ve III doğru yapıldı).
II. öncül doğrudur; açık hava basıncı barometre adı verilen aletle ölçülür.
III. öncül doğrudur; standart deniz seviyesi basıncı $1 \text{atm}$ yani $760 \text{mmHg}$ 'dir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik öncül] Diğer öncüllerin gözden kaçması

B Seçeneği: [Eksik öncül] Sadece III. öncülün bilinmesi

C Seçeneği: [Eksik öncül] III. öncülün ihmal edilmesi

D Seçeneği: [Eksik öncül] I. öncülün yanlış olduğu ön yargısı

E Seçeneği: [Doğru seçenek] I, II ve III bilimsel olarak tam doğrudur.

Soru 7 Maddenin Halleri

Gazların davranışını belirleyen en kritik değişkenlerden biri sıcaklıktır. Sıcaklık artışı moleküllerin hızını ve buna bağlı olarak enerjisini doğrudan etkiler.

I. Kelvin cinsinden ifade edilen sıcaklığa mutlak sıcaklık denir.

II. Mutlak sıcaklıkları eşit olan tüm gazların ortalama kinetik enerjileri de eşittir.

III. Mutlak sıcaklık değeri bulunurken Celsius sıcaklığına 273 sayısı eklenir.

Buna göre gaz sıcaklığıyla ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A

Yalnız II

B

I ve II

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 8 Maddenin Halleri

Kimyasal hesaplamalarda ve madde miktarını belirtmek için mol birimi kullanılır.

I. $^{12}\text{C}$ izotopunun $12$ gramındaki atom sayısı kadar tanecik içeren madde miktarı $1$ moldür.

II. $1 \text{mol}$ tanecik içeren saf haldeki bir maddenin toplam kütlesi, o maddenin gram cinsinden mol kütlesine ( $MA$ ) eşittir.

III. $1 \text{mol } \text{H}_2(g)$ örneğinde $6,02 \cdot 10^{23}$ tane $\text{H}_2$ molekülü bulunur.

Buna göre mol kavramı ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

I ve II

D

I ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Molün tanımı, mol kütlesi ilişkisi ve Avogadro sayısı ile molekül sayısı ilişkisi doğrudur.

I. öncül molün uluslararası (SI) tanımıdır, doğrudur.
II. öncül mol kütlesinin tanımıdır ( $1 \text{mol}$ maddenin gram cinsinden kütlesi mol kütlesidir), doğrudur.
III. öncül $1 \text{mol}$ molekülde Avogadro sayısı kadar molekül olduğu kuralıdır, doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik öncül] Yalnızca I'in seçilmesi

B Seçeneği: [Eksik öncül] Yalnızca II'nin seçilmesi

C Seçeneği: [III. öncülün ihmali] Tanecik sayısı kuralının atlanması

D Seçeneği: [II. öncülün ihmali] Mol kütlesi tanımının unutulması

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm ifadeler doğrudur.

Soru 9 Maddenin Halleri

Saf sıvıların kaynama veya donma gibi hal değişimi süreçlerinde dışarıdan verilen ısı veya dışarı verilen ısı maddeyi hal değiştirmeye yöneltir.

Hal değişim sıcaklığındaki saf bir sıvının sabit basınç altında hal değiştirirken aşağıdaki özelliklerinden hangisi kesinlikle değişir?

A

Kütle

B

Özkütle

C

Sıcaklık

D

Kinetik enerji

E

Tanecik yapısı

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 10 Maddenin Halleri

Maddenin en yüksek enerjili hali olan plazma; iyonlar, elektronlar ve nötr taneciklerden oluşan karmaşık bir karışımdır.

Maddenin plazma haliyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Serbest elektronlar ve iyonlar içerdiği için elektriği ve ısıyı iyi iletir.

B

Toplamda net elektrik yükü sıfır olduğu için elektriksel olarak nötrdür.

C

Plazma halinden gaz haline geçiş süreci deiyonizasyon (sönümlenme) olarak adlandırılır.

D

Yoğunluğu katı ve sıvılara göre çok daha düşüktür.

E

Katı ve sıvılar gibi belirli bir şekle ve geometrik hacme sahiptir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 11 Maddenin Halleri

Evrendeki maddelerin büyük çoğunluğunu oluşturan plazma hali, yapay olarak da üretilmekte ve teknolojinin birçok alanında aktif olarak kullanılmaktadır.

I. Isıya dayanıklı tıbbi cihazların ve ameliyat malzemelerinin sterilizasyonunda

II. Gıdaların raf ömrünü uzatmak amacıyla ambalajlanmasında ve yüzey temizliğinde

III. Reklam panolarında kullanılan neon lambalarda

Buna göre, yukarıda verilen alanlardan hangilerinde maddelerin plazma hali aktif olarak kullanılır?

A

Yalnız II

B

Yalnız III

C

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Kimya: Maddenin Halleri & Gazların Genel Özellikleri (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, incelenen gaz örneği için yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre gazlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre aşağıda verilen olaylardan hangisi gazların bu temel fiziksel özellikleriyle doğrudan ilgili değildir?

Buna göre aşağıda verilen birimlerden hangisi, gazlar için kullanılan bu değişkenlerden herhangi birine ait olamaz?

Buna göre gazların hacimleri ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?

Buna göre atmosfer basıncıyla ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre gaz sıcaklığıyla ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre mol kavramı ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Hal değişim sıcaklığındaki saf bir sıvının sabit basınç altında hal değiştirirken aşağıdaki özelliklerinden hangisi kesinlikle değişir?

Maddenin plazma haliyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre, yukarıda verilen alanlardan hangilerinde maddelerin plazma hali aktif olarak kullanılır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)