TYT Kimya: Kimyasal Türler & Atom, Molekül ve İyon (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Türler

Maddelerin özelliklerini ve yapı taşlarını inceleyen bir fen bilimleri araştırmacısı, doğadaki saf maddelerin farklı yapısal birimlerden meydana geldiğini gözlemlemiştir.

I. Atom, bir elementin tüm fiziksel ve kimyasal özelliklerini taşıyan en küçük yapı birimidir.

II. Nötr bir atomun elektron alması durumunda yapısındaki proton sayısı değişmezken, net yükü negatif değer kazanarak anyon oluşur.

III. Moleküller sadece farklı tür ametal atomlarının belirli oranlarda kovalent bağlarla birleşmesi sonucunda meydana gelir.

IV. Birden fazla atomun kovalent bağlarla tutunarak net bir elektrik yükü kazandığı çok atomlu iyonlara kök denir.

Bu araştırmacının yaptığı gözlemlerden hangileri kimyasal türlerin temel tanımlarına göre yanlıştır?

C

II ve IV

A

Yalnız III

B

I ve II

E

II, III ve IV

D

I, III ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Moleküller sadece farklı tür atomlardan oluşmaz; aynı tür atomlar da (örneğin

O_2

,

N_2

) molekül yapılı elementleri oluşturabilir.

I. Öncül doğrudur; atom elementin en küçük yapı taşıdır.
II. Öncül doğrudur; elektron alan atom anyon oluşturur.
III. Öncül yanlıştır çünkü aynı tür atomlar da molekül oluşturabilir (örn: $H_2$ ).
IV. Öncül doğrudur; çok atomlu yüklü tanecikler kök olarak adlandırılır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] III. öncüldeki 'sadece farklı tür' ifadesinin element moleküllerini dışarıda bıraktığını fark eder.

B Seçeneği: [Atom tanımını hatalı yorumlama] I. öncülü yanlış kabul eder.

D Seçeneği: [Genelleme tuzağı] Çoklu öncül karışıklığı yaşar.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri yanlış zannetme] Temel tanımlarda eksiklik.

C Seçeneği: [İyon ve kök kavramı karmaşası] IV. öncülü hatalı sanır.

Soru 2 Kimyasal Türler

Laboratuvar masasında incelenen bazı maddelere ait formüller renkli kutular içinde verilmiştir: - Turuncu kutu:

Fe

katısı - Yeşil kutu:

S^{2-}

iyonu - Pembe kutu:

NH_3

bileşiği

Bu kimyasal türlerin 'Atom', 'Molekül' ve 'İyon' olarak doğru sınıflandırılması aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

C

Atom:

S^{2-}

| Molekül:

NH_3

| İyon: Fe

B

Atom: Fe | Molekül:

S^{2-}

| İyon:

NH_3

D

Atom:

S^{2-}

| Molekül: Fe | İyon:

NH_3

E

Atom:

NH_3

| Molekül: Fe | İyon:

S^{2-}

A

Atom: Fe | Molekül:

NH_3

| İyon:

S^{2-}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Demir (

Fe

) atomik yapılı bir elementtir,

S^{2-}

yüklü bir iyondur,

NH_3

ise ametal atomlarından oluşan bir moleküldür.

Fe tek cins atomdan oluşan metalik bir elementtir -> Atom.
$S^{2-}$ net elektrik yüküne sahip taneciktir -> İyon.
$NH_3$ farklı ametal atomlarının oluşturduğu kovalent bağlı yapıktır -> Molekül.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Fe atom, $NH_3$ molekül, $S^{2-}$ iyon eşleştirmesini doğru yapar.

D Seçeneği: [Tamamen karışık eşleştirme] Tanımları yanlış bağdaştırır.

E Seçeneği: [Bileşiği atom sanma] $NH_3$'ü atom olarak sınıflandırır.

B Seçeneği: [İyon ile molekülü karıştırma] $S^{2-}$'yi molekül zanneder.

C Seçeneği: [Atom ve iyon yer değiştirme tuzağı] Fe'yi iyon, $S^{2-}$'yi atom sanır.

Soru 3 Kimyasal Türler

Moleküller, aynı veya farklı tür atomların aralarındaki kimyasal bağlarla belirli oranlarda bir araya gelmesiyle oluşan nötr yapılardır.

I. $CH_3COO^-$

II. $H_2S$

III. $P_4$

Yukarıdaki kimyasal türlerden hangileri bir bileşik molekülüne aittir?

A

Yalnız I

E

II ve III

D

I ve II

B

Yalnız II

C

Yalnız III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CH_3COO^-

iyon halindedir (molekül değildir).

H_2S

farklı tür atomlar içerdiği için bileşik molekülüdür.

P_4

ise aynı tür atom içerdiği için element molekülüdür.

I. $CH_3COO^-$ üzerindeki eksi yükten ötürü bir iyondur (kök).
II. $H_2S$ farklı ametal atomlarından oluşan nötr bir moleküldür (bileşik molekülü).
III. $P_4$ tek cins atom içerir, element molekülüdür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Element molekülünü bileşik sanma] $P_4$'ü bileşik molekülü olarak alır.

A Seçeneği: [İyonu molekül sanma] $CH_3COO^-$ yapısını molekül olarak kabul eder.

E Seçeneği: [Element ve bileşik molekülünü karıştırma] II ve III'ü seçer.

D Seçeneği: [İyon ve bileşik karışıklığı] I ve II'yi doğru kabul eder.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Yalnızca $H_2S$'in bileşik molekülü olduğunu belirler.

Soru 4 İyonlar ve Kökler

Kimyada birden fazla atomun kovalent bağlarla bir arada bulunarak ortak bir elektrik yükü taşıdığı taneciklere kök (çok atomlu iyon) denir.

I. Toplam iyon yükü $1-$ 'dir.

II. Çok atomlu anyondur.

III. Kök olarak adlandırılabilir.

$MnO_4^-$ taneciği ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

C

I ve III

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

MnO_4^-

(permanganat) taneciği 1 adet Mn ve 4 adet O atomundan oluşan çok atomlu bir iyon yani köktür ve yükü

1-

'dir.

I. Formül üzerindeki üst simge iyon yükünün $1-$ olduğunu gösterir (Doğrudur).
II. Birden fazla atom içerdiği için çok atomludur, eksi yüklü olduğu için anyondur (Doğrudur).
III. Çok atomlu iyonlar kök olarak adlandırılır (Doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [İyon yükünü unutma] I. öncülü yanlış sanır.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüllerin doğru olduğunu tespit eder.

B Seçeneği: [Yükü göz ardı etme] I. öncülü gözden kaçırır.

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Yalnızca yükü dikkate alır.

C Seçeneği: [Anyon tanımını atlama] II. öncülü eleer.

Soru 5 Güçlü ve Zayıf Etkileşimler

İki kimyasal türün etkileşimi sırasında çekirdekler ve elektronlar arasında elektriksel itme ve çekme kuvvetleri meydana gelir. Çekme kuvvetleri itme kuvvetlerinden çok büyükse güçlü etkileşimler, birbirine yakın veya zayıfsa zayıf etkileşimler oluşur.

I. İyonik bağ

II. Hidrojen bağı

III. London dispersion kuvvetleri

Yukarıdaki etkileşim türlerinden hangilerinde çekme kuvvetleri itme kuvvetlerinden çok büyüktür?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

D

II ve III

E

I, II ve III

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Güçlü ve Zayıf Etkileşimler

Kimyasal türlerin etkileşimlerinde kopan veya oluşan bağın enerji değişimi

40\text{ kJ/mol}

değerinden büyükse güçlü etkileşim (kimyasal), küçükse zayıf etkileşim (fiziksel) olarak sınıflandırılır.

A) $NaCl(k) + 787\text{ kJ} \rightarrow Na^+(g) + Cl^-(g)$

B) $O(g) + O(g) \rightarrow O_2(g) + 145\text{ kJ}$

C) $Mg^{2+}(g) + O^{2-}(g) \rightarrow MgO(k) + 3850\text{ kJ}$

D) $CH_3OH(g) \rightarrow CH_3OH(s) + 35\text{ kJ}$

E) $Hg(s) + 59\text{ kJ} \rightarrow Hg(g)$

Buna göre, yukarıdaki denklemlerden hangisinde sadece zayıf etkileşimler değişmiştir?

C

B

E

D

A

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Zayıf etkileşimlerin değişiminde harcanan veya açığa çıkan enerji genellikle

40\text{ kJ/mol}

'den küçüktür.

CH_3OH(g) \rightarrow CH_3OH(s)

olayında maddelerin kimliği değişmemiş, sadece hal değiştirmiştir ve enerji değişimi

35\text{ kJ}

'dür.

A seçeneğinde iyonik örgü kırılmıştır ( $787\text{ kJ}$ , güçlü).
B seçeneğinde kovalent bağ oluşmuştur (güçlü).
C seçeneğinde iyonik bağ oluşmuştur ( $3850\text{ kJ}$ , güçlü).
D seçeneğinde gaz fazındaki metil alkol sıvılaşmıştır, hal değişimidir ve enerji $40\text{ kJ}$ 'den küçüktür ( $35\text{ kJ}$ , zayıf).
E seçeneğinde cıva sıvıdan gaza geçmiştir ancak metalik bağların gücünden ötürü enerji $59\text{ kJ}$ 'dür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Yüksek enerjili tuz oluşumu] $3850\text{ kJ}$ değerini atlar.

E Seçeneği: [Cıva buharlaşması enerji tuzağı] Hal değişimlerinin hepsinin zayıf olduğunu varsayar.

D Seçeneği: Hal değişiminin $35\text{ kJ}$ ile zayıf etkileşim içerdiğini bulur.

B Seçeneği: [Atomlar arası bağ oluşumu] Enerji değerine odaklanmaz.

A Seçeneği: [İyonik örgü kopmasını zayıf sanma] Yüksek enerjili iyonik bağ değişimini göz ardı eder.

Soru 7 Fiziksel ve Kimyasal Değişimler

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bazı değişimlere ait denklemler aşağıda verilmiştir: 1.

Na(g) \rightarrow Na^+(g) + e^-

2.

H_2O(s) \rightarrow H_2(g) + \frac{1}{2}O_2(g)

3.

CH_3OH(s) \rightarrow CH_3OH(g)

Bu olaylar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

3. olayda zayıf etkileşimler kırılmıştır.

B

1. olay sonucunda oluşan iyon katyondur.

D

2. olay sırasında sadece güçlü etkileşimler kırılmıştır.

E

2. olayda atomlar arası bağlar kırılmış ve yeni bağlar oluşmuştur.

C

1. olayda Na atomunun kimlik özelliği değişmiştir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1. olay bir atomdan elektron kopması (iyonlaşma enerjisi) olaydır. Çekirdek yapısı değişmediği için elementin kimlik özelliği (proton sayısı) değişmez.

A) 3. olay sıvı alkolün gazlaşmasıdır, zayıf etkileşimler kırılmıştır (Doğrudur).
B) 1. olayda $Na^+$ katyonu oluşmuştur (Doğrudur).
C) 1. olayda elektron kopmuştur ancak proton ve nötron sayısı değişmediği için kimlik (çekirdek) özelliği DEĞİŞMEMİŞTİR (YANLIŞTIR).
D) 2. olay suyun elektrolizidir, güçlü etkileşimler kırılmıştır (Doğrudur).
E) 2. olayda su moleküllerindeki atomlar arası bağlar kopmuş, yeni maddeler oluşmuştur (Doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek (Yanlış ifade)] İyonlaşmanın kimliği değiştirdiğini sanarak bu ifadeyi işaretler.

D Seçeneği: [Elektroliz analizi] Suyun analizinin kimyasal olduğunu bilir.

E Seçeneği: [Kimyasal bağ analizi] Yeni bağ oluşumunu onaylar.

B Seçeneği: [Katyon tanımı] Artı yüklü iyonun katyon olduğunu bilir.

A Seçeneği: [Hal değişimi yorumu] 3. olayın fiziksel olduğunu bilir.

Soru 8 Zayıf ve Güçlü Etkileşimler

Kimyasal türler arası etkileşimler genel olarak güçlü etkileşimler (atomlar arası veya iyonlar arası) ve zayıf etkileşimler (moleküller arası) olarak sınıflandırılır.

Aşağıdaki bağ türlerinden hangisi zayıf etkileşim olarak nitelendirilebilir?

C

H_2

molekülündeki H atomları arasında bulunan bağ

B

MgS

katısındaki

Mg^{2+}

ile

S^{2-}

iyonları arasındaki bağ

D

Saf hâldeki

Hg

sıvısında Hg atomları arasında bulunan bağ

E

NH_3

bileşiğinde N ve H atomları arasında bulunan bağ

A

CCl_4

sıvısındaki moleküller arasında oluşan bağ

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CCl_4

moleküler bir yapıdır ve sıvı haldeki moleküller arası etkileşimler (London kuvvetleri) zayıf etkileşimdir. Diğer seçeneklerde iyonik, kovalent veya metalik güçlü bağlar yer alır.

A) $CCl_4$ sıvı halindeki moleküller arası etkileşimler zayıftır.
B) İyonik bağdır, güçlüdür.
C) Kovalent bağdır, güçlüdür.
D) Metalik bağdır, güçlüdür.
E) Polar kovalent bağdır, güçlüdür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [İyonik bağı zayıf sanma] İyonik bileşikleri zayıf etkileşim zannedebilir.

E Seçeneği: [Kovalent bağ karıştırması] NH3 içindeki bağları zayıf sanır.

D Seçeneği: [Metalik bağ yorumu] Cıva sıvısındaki bağları zayıf zanneder.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Moleküller arası etkileşimin zayıf olduğunu doğru tespit eder.

C Seçeneği: [Ametal atomları arası bağ] Hidrojen molekülündeki bağı zayıf kabul eder.

TYT Kimya: Kimyasal Türler & Atom, Molekül ve İyon (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu araştırmacının yaptığı gözlemlerden hangileri kimyasal türlerin temel tanımlarına göre yanlıştır?

Bu kimyasal türlerin 'Atom', 'Molekül' ve 'İyon' olarak doğru sınıflandırılması aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Yukarıdaki kimyasal türlerden hangileri bir bileşik molekülüne aittir?

$MnO_4^-$ taneciği ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yukarıdaki etkileşim türlerinden hangilerinde çekme kuvvetleri itme kuvvetlerinden çok büyüktür?

Buna göre, yukarıdaki denklemlerden hangisinde sadece zayıf etkileşimler değişmiştir?

Bu olaylar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıdaki bağ türlerinden hangisi zayıf etkileşim olarak nitelendirilebilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu araştırmacının yaptığı gözlemlerden hangileri kimyasal türlerin temel tanımlarına göre yanlıştır?

Bu kimyasal türlerin 'Atom', 'Molekül' ve 'İyon' olarak doğru sınıflandırılması aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Yukarıdaki kimyasal türlerden hangileri bir bileşik molekülüne aittir?

MnO4−MnO_4^-MnO4−​ taneciği ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yukarıdaki etkileşim türlerinden hangilerinde çekme kuvvetleri itme kuvvetlerinden çok büyüktür?

Buna göre, yukarıdaki denklemlerden hangisinde sadece zayıf etkileşimler değişmiştir?

Bu olaylar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aşağıdaki bağ türlerinden hangisi zayıf etkileşim olarak nitelendirilebilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

$MnO_4^-$ taneciği ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?