TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & Kovalent Bağ (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimyasal türler arasında atomların elektronlarını ortaklaşa kullanmasıyla kurulan bazı bağ türleri, maddelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini doğrudan belirler.

I. Değerlik elektronlarının karşılıklı olarak ortaklaşa kullanılmasıyla meydana gelir.

II. Yalnızca aynı tür ametal atomları arasında kurulan etkileşimlerdir.

III. Atomlar arası güçlü etkileşimler sınıfında yer alır.

Bu bağ türü ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Kovalent bağlar elektron ortaklaşması ile ametal atomları arasında kurulan güçlü etkileşimlerdir.

I. öncül doğrudur; kovalent bağlar elektronların ortaklaşa kullanımıyla oluşur.
II. öncül yanlıştır; kovalent bağlar hem aynı tür ( $F_2$ ) hem de farklı tür ( $H_2O$ ) ametal atomları arasında oluşabilir.
III. öncül doğrudur; atomlar arası bağlar (kimyasal bağlar) güçlü etkileşimlerdir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik bilgi] III. öncülün güçlü etkileşim sınıfında olduğunu gözden kaçıran adaylar seçer.

B Seçeneği: [Yanlış genelleme] Ametal atomları arasındaki bağları doğru bilip elektron ortaklaşmasını atlayanlar seçer.

D Seçeneği: [Ametal tanımı yanılgısı] II. öncülü doğru kabul eden adaylar bu şıkka yönelir.

E Seçeneği: [Tümünü doğru kabul etme] Ametal şartının sadece aynı tür atomlar olduğunu düşünenler yanılır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III numaralı yargıların bilimsel olarak doğru olduğunu kavrayan adaylar.

Soru 2 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Nötr bir

X

atomunun katman elektron dağılımı

2-8-5

şeklindedir. Bu elementin bileşik oluştururken elektron alma veya ortaklaşma eğilimi gösterdiği bilinmektedir.

I. $_1Y$

II. $_{12}Z$

III. $_{9}T$

Buna göre, $X$ atomu yukarıdaki element atomlarından hangileriyle kovalent bağlı bileşik oluşturur?

C

I ve III

E

I, II ve III

D

II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X

atomu 5A grubunda yer alan bir ametaldir (

N

elementi). Kovalent bağ oluşturmak için diğer ametal atomlarıyla elektron ortaklığı yapmalıdır.

$X$ atomunun proton sayısı $2+8+5 = 15$ olup $P$ (fosfor) ametalidir.
$_1Y$ (Hidrojen) ametaldir; $X$ ile kovalent bağlı $XH_3$ bileşiğini oluşturur.
$_{12}Z$ (Magnezyum) metaldir; $X$ ile iyonik bağlı $Mg_3X_2$ bileşiği oluşturur.
$_{9}T$ (Flor) ametaldir; $X$ ile kovalent bağlı $XT_3$ bileşiği oluşturur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Ametal olan I ve III ile kovalent bağ oluşacağını doğru bulanlar.

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme]

B Seçeneği: [Metal-ametal karışıklığı] $_{12}Z$ elementini ametal sanan adaylar bu şıkka gider.

E Seçeneği: [Tüm bağları kovalent zannetme] Metal ve ametal ayrımını yapamayan adaylar.

D Seçeneği: [Z'yi ametal, Y'yi metal sanma] Atom numaralarını yanlış yorumlayanlar.

Soru 3 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Organik kimyanın temel bileşiklerinden biri olan sirke asidinin (

CH_3COOH

) açık yapı formu şu şekildedir:

H-C(=O)(...)-O-H

bağ yapısına benzer şekilde karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşur.

Bu bileşiğin bir molekülündeki polar kovalent bağ ve apolar kovalent bağ sayısı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

C

Polar: 5, Apolar: 3

E

Polar: 7, Apolar: 2

D

Polar: 6, Apolar: 2

B

Polar: 6, Apolar: 1

A

Polar: 7, Apolar: 1

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimya laboratuvarında bazı bileşiklerin molekül geometrileri ve merkez atom üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftleri incelenerek polar ya da apolar oldukları sınıflandırılmaktadır. Verilen elementler:

_1H, _6C, _7N, _{16}S, _{17}Cl

I. $H_2S$ -> Polar

II. $CCl_4$ -> Apolar

III. $NH_3$ -> Polar

Yukarıdaki tabloda numaralandırılmış moleküllerden hangilerinin polarlığı karşısında doğru verilmiştir?

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız III

A

Yalnız II

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

H_2S

,

CCl_4

ve

NH_3

moleküllerinin üçü de tabloda verilen polar/apolar sınıflandırmasına uymaktadır.

$H_2S$ : Merkez atomda ( $S$ ) ortaklanmamış elektron çifti vardır, molekül bükülü doğru (açısal) olup polardır.
$CCl_4$ : Merkez atomda ( $C$ ) ortaklanmamış elektron çifti yoktur, simetriktir, apolardır.
$NH_3$ : Merkez atomda ( $N$ ) ortaklanmamış elektron çifti vardır, piramidal yapıdadır, polardır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik analiz] Sadece CCl4'ü bilen adaylar.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm moleküllerin polarlık durumunu doğru analiz eden adaylar.

D Seçeneği: [I numaralı öncülü atlama] H2S i apolar zannedenler.

B Seçeneği: [Eksik analiz] Sadece NH3'ü doğru bulanlar.

C Seçeneği: [III numaralı öncülü atlama] NH3 ün apolar olduğunu sananlar.

Soru 5 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Laboratuvarda incelenen bir saf madde ile ilgili şu gözlemler elde edilmiştir: * İki farklı ametal atomundan oluşmaktadır. * Apolar molekül yapısına sahiptir. * Yapısında polar kovalent bağ içermektedir.

I. Elektron ortaklaşmasıyla oluşmuştur.

II. Formül biriminde en az 3 atom bulunur.

III. Elektron yük yoğunluğunun dağılımı simetriktir.

Bu bileşik ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

B

Yalnız III

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öncüllerdeki ipuçları bize

CO_2

veya

CCl_4

gibi polar bağ içeren ama simetrik (apolar) molekülleri işaret eder.

Ametal atomları arasında oluştuğu için elektron ortaklaşmasıyla (kovalent bağla) meydana gelmiştir (I doğru).
Farklı iki ametalden oluşup apolar olan moleküllere örnek $CO_2$ veya $CS_2$ 'dir. Bunlar 1 karbon ve 2 oksijen olmak üzere en az 3 atom içerir (II doğru).
Molekül apolar olduğu için elektron yük yoğunluğu simetriktir (III doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik yorum] Sadece kovalent bağ kısmını yakalayanlar.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm analitik çıkarımları eksiksiz yapan adaylar.

D Seçeneği: [Bağ türünü atlama] I. öncülü eleyenler.

B Seçeneği: [Eksik yorum] Elektron ortaklaşmasını göz ardı edenler.

C Seçeneği: [Simetriyi atlama] III. öncülü yanlış bulanlar.

Soru 6 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Canlılık için hayati önem taşıyan su (

H_2O

) molekülü, hidrojen ve oksijen atomlarının belirli oranlarda kovalent bağlanmasıyla oluşur. (

_1H, _8O

)

$H_2O$ molekülüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

C

4 tane polar kovalent bağ bulundurur.

A

Apolar yapıya sahiptir.

B

O tarafı kısmi negatif, H tarafı kısmi pozitif yüklüdür.

E

Lewis formulünde bağ yapımına katılmayan 4 çift değerlik elektronu vardır.

D

Moleküldeki yük yoğunluğu dengelenmiştir (simetriktir).

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Su molekülü polar bir yapıya sahiptir; oksijen elektronegatifliği nedeniyle kısmi negatif, hidrojenler ise kısmi pozitif yüklüdür.

Su molekülü bükülü doğru geometriye sahip olup polar bir yapıdadır (A ve D yanlış).
Oksijen atomu hidrojenden daha elektronegatif olduğu için bağ elektronlarını kendine çeker, bu nedenle O tarafı kısmi negatif ( $\delta^-$ ), H tarafı kısmi pozitif ( $\delta^+$ ) olur (B doğrudur).
Yapısında 2 tane polar kovalent bağ bulunur (C yanlış).
Merkez atom olan oksijen üzerinde bağ yapımına katılmayan 2 çift (4 adet) ortaklanmamış elektron vardır (E şıkkındaki 'çift' kelimesi veya sayısı yanıltıcıdır).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Bağ sayısı hatası] Bağ sayısını yanlış sayanlar.

A Seçeneği: [Polarlık yanılgısı] Suyun apolar olduğunu sanan adaylar.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Elektronegatiflik farkından kaynaklanan kısmi yükü doğru bilen adaylar.

E Seçeneği: [Elektron çifti/tekil sayı karmaşası] Oksijen üzerindeki elektronları yanlış sayanlar.

D Seçeneği: [Simetri yanılgısı] Yük dengesi olduğunu düşünenler.

TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & Kovalent Bağ (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu bağ türü ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre, $X$ atomu yukarıdaki element atomlarından hangileriyle kovalent bağlı bileşik oluşturur?

Bu bileşiğin bir molekülündeki polar kovalent bağ ve apolar kovalent bağ sayısı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yukarıdaki tabloda numaralandırılmış moleküllerden hangilerinin polarlığı karşısında doğru verilmiştir?

Bu bileşik ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

$H_2O$ molekülüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu bağ türü ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre, XXX atomu yukarıdaki element atomlarından hangileriyle kovalent bağlı bileşik oluşturur?

Bu bileşiğin bir molekülündeki polar kovalent bağ ve apolar kovalent bağ sayısı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yukarıdaki tabloda numaralandırılmış moleküllerden hangilerinin polarlığı karşısında doğru verilmiştir?

Bu bileşik ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

H2OH_2OH2​O molekülüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, $X$ atomu yukarıdaki element atomlarından hangileriyle kovalent bağlı bileşik oluşturur?

$H_2O$ molekülüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?