TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & Kimyasal Türlerin Sınıflandırılması (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bazı kimyasal değişimler ve bu değişimlere ait denklemler aşağıda verilmiştir: I.

\text{Na(k)} + \text{H}_2\text{O(s)} \rightarrow \text{NaOH(suda)} + \frac{1}{2}\text{H}_2\text{(g)}

II.

\text{Pb}^{2+}\text{(suda)} + \text{Fe(k)} \rightarrow \text{Fe}^{2+}\text{(suda)} + \text{Pb(k)}

III.

\text{CO}_2\text{(g)} + \text{H}_2\text{O(s)} \rightarrow \text{H}_2\text{CO}_3\text{(suda)}

I. tepkimede giren türler atom ve moleküldür.

II. tepkimede giren türler iyon ve atomdur.

III. tepkimede giren türler molekül ve moleküldür.

Buna göre, verilen tepkimelerdeki giren tür eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

B

Yalnız II

C

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen tüm tepkimelerdeki giren maddelerin kimyasal türleri doğru sınıflandırılmıştır.

I. tepkimede girenler Na (atom) ve $\text{H}_2\text{O}$ (molekül) türündedir.
II. tepkimede girenler $\text{Pb}^{2+}$ (iyon) ve Fe (atom) türündedir.
III. tepkimede girenler $\text{CO}_2$ (molekül) ve $\text{H}_2\text{O}$ (molekül) türündedir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Sadece ilk öncülü doğru kabul etme] Diğer tepkimelerin tür analizinde tereddüt yaşanması

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Sadece iyon-atom içeren orta düzeyi fark edip diğerlerini kaçırma

C Seçeneği: [III numaralı öncülü yanlış eleme] Kovalent bağlı bileşiklerin molekül olup olmadığı konusunda kararsızlık

D Seçeneği: [I numaralı öncülü yanlış eleme] Na katısının atom olarak kabul edilmemesi yanılgısı

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm kimyasal türlerin doğru sınıflandırılması

Soru 2 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılan ve yaygın adları bilinen bazı maddelerin yapısındaki atomlar arasında elektron alışverişi veya ortaklaşması gerçekleşmektedir.

Buna göre, yaygın adları verilen aşağıdaki bileşiklerden hangisinin yapısı iyoniktir?

A

Tuz ruhu

B

Sirke asidi

C

Amonyak

D

Yemek sodası

E

Zaç yağı

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

X ve Y element atomları ile bu atomların etkileşimi sonucu oluşan kararlı bileşiğin Lewis formülü şöyledir:

\text{2X}^\bullet + \text{Y} \rightarrow [:\text{X}:]^-\text{ Y}^{2+} [:\text{X}:]^-

I. Bileşiğin formülü $\text{YX}_2$ şeklindedir.

II. Y elementi elektron vererek katyona, X elementi ise elektron alarak anyona dönüşmüştür.

III. Etkileşim, elektron alışverişi sonucunda elektrostatik çekimle gerçekleşmiştir.

Buna göre yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Lewis gösteriminden yola çıkarak bileşiğin formülü, iyon yükleri ve bağ türü doğru belirlenmiştir.

I. İki adet X anyonu ( $-\text{1}$ ) ve bir adet Y katyonu ( $+\text{2}$ ) bulunduğundan formül $\text{YX}_2$ 'dir. (Doğru)
II. Y elektron vererek $+\text{2}$ yüklü katyon, X ise elektron alarak $-\text{1}$ yüklü anyon olmuştur. (Doğru)
III. Elektron alışverişi ile oluşan bu bağ iyonik bağdır ve elektrostatik çekime dayanır. (Doğru)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Sadece formüle odaklanma] Elektron alışverişi ve iyonlaşma basamaklarını atlama

B Seçeneği: [Formül oranını yanlış yorumlama] $\text{YX}_2$ yerine $\text{X}_2\text{Y}$ düşünme

C Seçeneği: [Bağ türünü göz ardı etme] Elektron alışverişi kavramını unutma

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüllerin eksiksiz analizi

D Seçeneği: [Formülü yanlış okuma] X ve Y'nin yerini karıştırma

Soru 4 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Metal yüzeyine belirli enerji değerinin üzerinde enerjiye sahip bir ışık geldiğinde metal atomlarının elektronları uyarılır. Uyarılma ve temel hâle dönüş süreçleri sonucunda metaller ışığı yansıtarak karakteristik bir parlaklık kazanır.

Atom numaraları verilen elementler:

$_{11}\text{Na}$ , $_{12}\text{Mg}$ , $_{13}\text{Al}$ , $_{19}\text{K}$ , $_{35}\text{Br}$

Buna göre, yukarıda verilen elementlerden hangisinin katı haldeki yüzeyinin metalik parlaklık göstermesi beklenmez?

C

Br

B

Mg

E

Al

D

Na

A

K

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Br (Brom) bir ametaldir ve oda koşullarında sıvı halde bulunur; katı halde metalik parlaklık göstermez.

$_{11}\text{Na}$ : Alkali metal (Metal)
$_{12}\text{Mg}$ : Toprak alkali metal (Metal)
$_{13}\text{Al}$ : Toprak metali (Metal)
$_{19}\text{K}$ : Alkali metal (Metal)
$_{35}\text{Br}$ : Halojen (Ametal)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Mg'yi ametal sanma] Toprak alkali metalleri karıştırma

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Bromun halojen (ametal) olduğunu bilme

D Seçeneği: [Na'yı ametal sanma] Sodyumun fiziksel özelliklerini karıştırma

E Seçeneği: [Al'yi ametal sanma] Alüminyumun metal olduğunu fark edememe

A Seçeneği: [K'yi ametal sanma] Potasyumun alkali metal olduğunu unutma

Soru 5 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Maddelerin suda çözünmesi sırasında tanecikler arası veya tanecik içi bağlarda meydana gelen değişimler olayın fiziksel ya da kimyasal olduğunu belirler.

Aşağıda verilen değişim türlerinden hangisi yanlış sınıflandırılmıştır?

A

Yemek tuzunun suda çözünmesi -> Fiziksel

E

K metalinin suda çözünmesi -> Fiziksel

D

Şekerin suda çözünmesi -> Fiziksel

B

Karbondioksit gazının suda çözünmesi -> Kimyasal

C

Zn metalinin asit çözeltisinde çözünmesi -> Kimyasal

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Oksijen elementi doğada genellikle diatomik moleküller (

O_2

) halinde bulunur. (

_8O

)

$\text{O}_2$ molekülü için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

C

İkili kovalent bağ bulundurur.

B

Element molekülüdür.

D

Bağlayıcı elektron sayısı 2'dir.

E

Elektron ortaklaşmasıyla oluşmuştur.

A

Apolar yapıdadır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Oksijen molekülünde (

O=O

) iki çift elektron ortaklaşa kullanılır; bağlayıcı elektron sayısı 4'tür.

A) Aynı cins atomlardan oluştuğu için apolardır. (Doğru)
B) Aynı tür atomların birleşmesiyle oluştuğu için element molekülüdür. (Doğru)
C) O atomları arasında ikili ( $O=O$ ) kovalent bağ vardır. (Doğru)
D) Bağ oluşumuna katılan toplam elektron sayısı (bağlayıcı elektron çifti 2, bağlayıcı elektron sayısı) 4'tür. (Yanlış)
E) Ametal atomları arasında elektron ortaklaşmasıyla oluşur. (Doğru)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Polar-apolar karışıklığı] Aynı atomlu moleküllerin polar olduğunu düşünme

C Seçeneği: [Bağ sayısını yanlış sayma] Oksijenin ikili bağ yaptığını unutma

B Seçeneği: [Bileşik molekülü ile karıştırma] İki atomluyu bileşik sanma

E Seçeneği: [İyonik bağ ile karıştırma] Ametal atomları arasındaki bağı iyonik sanma

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Bağlayıcı elektron çifti ile elektron sayısını karıştırma tuzağına düşmeme

Soru 7 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Asetilen, amonyak, su gibi kovalent bileşiklerin ve element moleküllerinin kararlı yapıları Lewis formülleri ile gösterilir.

Atom numaraları: $_1\text{H}, _5\text{B}, _6\text{C}, _7\text{N}, _8\text{O}, _{16}\text{S}, _{17}\text{Cl}$

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin Lewis yapısı veya geometri gösterimi yanlıştır?

B

\text{BH}_3 \rightarrow \text{H}-\text{B}-\text{H}

(Doğrusal)

C

\text{CO}_2 \rightarrow \text{O}=\text{C}=\text{O}

E

\text{H}_2\text{S} \rightarrow

Kükürt merkezli kırık doğru yapı

D

\text{Cl}_2 \rightarrow \text{Cl}-\text{Cl}

A

\text{N}_2 \rightarrow :\!\text{N}\equiv\text{N}\!:

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bor (B) atomunun değerlik elektron sayısı 3'tür ve

\text{BH}_3

molekülünde düzlemsel üçgen geometriye sahiptir, seçenekteki doğrusal gösterim ve çizim yanlıştır.

A) $\text{N}_2$ molekülünde N atomları arasında üçlü bağ vardır ve üzerlerinde ortaklanmamış elektron çiftleri bulunur. (Doğrudur)
B) $\text{BH}_3$ molekülünde B atomu etrafında 3 tane tekli bağ vardır ve geometri düzlemsel üçgendir. Verilen doğrusal gösterim yanlıştır.
C) $\text{CO}_2$ doğrusal yapıda olup C merkezde ikili bağlar yapar. (Doğrudur)
D) $\text{Cl}_2$ tekil bağ ile bağlanır. (Doğrudur)
E) $\text{H}_2\text{S}$ polar yapıda olup merkezde S atomu ortaklanmamış elektron çiftleri barındırır. (Doğrudur)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Azotun üçlü bağını karıştırma] N atomunun değerlik elektronlarını yanlış sayma

D Seçeneği: [Klor gazının yapısını karıştırma] Tekli bağı hatalı görme

E Seçeneği: [Kükürt bileşiklerinin Lewis yapısını karıştırma] Ortaklanmamış elektronları unutma

C Seçeneği: [Karbondioksit bağlarını karıştırma] İkili bağ yerleşimini yanlış düşünme

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Bor bileşiğindeki geometri hatasını fark etme

Soru 8 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Aynı tür apolar moleküllerde molekül büyüklüğü (elektron sayısı) arttıkça moleküller arası London kuvvetleri güçlenir ve buna bağlı olarak kaynama noktası yükselir.

Elementler: $_1\text{H}, _6\text{C}, _7\text{N}, _8\text{O}, _{17}\text{Cl}$

Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktasının diğerlerininkinden daha yüksek olması beklenir?

D

\text{N}_2

E

\text{CO}_2

B

\text{Cl}_2

C

\text{CCl}_4

A

\text{CH}_4

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Karbon tetraklorür (

\text{CCl}_4

) molekülü toplam elektron sayısı (molekül büyüklüğü ve kütlesi) açısından diğer seçeneklere göre oldukça büyüktür, bu nedenle London kuvvetleri en güçlüdür.

A) $\text{CH}_4$ : 6 + 4(1) = 10 elektron
B) $\text{Cl}_2$ : 2(17) = 34 elektron
C) $\text{CCl}_4$ : 6 + 4(17) = 74 elektron
D) $\text{N}_2$ : 2(7) = 14 elektron
E) $\text{CO}_2$ : 6 + 2(8) = 22 elektron

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Hafif gazları karıştırma] Atmosferdeki gazların kaynama noktasını ezberleme

E Seçeneği: [Karbondioksitin kaynama noktasını yüksek sanma] Kuru buz olgusunu karıştırma

B Seçeneği: [Klor gazının kütlesini en büyük sanma] CCl4'ün elektron sayısını hesaplamadan Cl2'ye odaklanma

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Toplam elektron sayısının en yüksek olduğunu bulma

A Seçeneği: [Küçük molekülleri büyük sanma] Metanın organik bileşik olmasına aldanma

Soru 9 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimyasal türler arası etkileşimler genel olarak güçlü etkileşimler (kimyasal bağlar) ve zayıf etkileşimler (fiziksel bağlar) olmak üzere ikiye ayrılır.

I. Hidrojen bağı

II. Metalik bağ

III. Kovalent bağ

IV. Van der Waals bağları

Yukarıda verilen bağ türlerinden hangileri güçlü etkileşim (kimyasal bağ) olarak nitelendirilir?

A

Yalnız III

C

I ve IV

B

II ve III

D

I, II ve III

E

II, III ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & Kimyasal Türlerin Sınıflandırılması (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, verilen tepkimelerdeki giren tür eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

Buna göre, yaygın adları verilen aşağıdaki bileşiklerden hangisinin yapısı iyoniktir?

Buna göre yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, yukarıda verilen elementlerden hangisinin katı haldeki yüzeyinin metalik parlaklık göstermesi beklenmez?

Aşağıda verilen değişim türlerinden hangisi yanlış sınıflandırılmıştır?

$\text{O}_2$ molekülü için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin Lewis yapısı veya geometri gösterimi yanlıştır?

Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktasının diğerlerininkinden daha yüksek olması beklenir?

Yukarıda verilen bağ türlerinden hangileri güçlü etkileşim (kimyasal bağ) olarak nitelendirilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, verilen tepkimelerdeki giren tür eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

Buna göre, yaygın adları verilen aşağıdaki bileşiklerden hangisinin yapısı iyoniktir?

Buna göre yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, yukarıda verilen elementlerden hangisinin katı haldeki yüzeyinin metalik parlaklık göstermesi beklenmez?

Aşağıda verilen değişim türlerinden hangisi yanlış sınıflandırılmıştır?

O2\text{O}_2O2​ molekülü için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin Lewis yapısı veya geometri gösterimi yanlıştır?

Aşağıdaki maddelerden hangisinin kaynama noktasının diğerlerininkinden daha yüksek olması beklenir?

Yukarıda verilen bağ türlerinden hangileri güçlü etkileşim (kimyasal bağ) olarak nitelendirilir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

$\text{O}_2$ molekülü için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?