TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & İyonik ve Kovalent Bağ (10 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimya laboratuvarında görevli bir öğretmen, öğrencilerine yapısında hem iyonik bağ hem de kovalent bağ bulunduran bileşiklere örnek vermelerini istemiştir.

Buna göre, öğrencilerin verdiği örneklerden hangisi öğretmenin bu koşulunu sağlamaz?

A

Amonyum klorür

B

Sodyum hidroksit

C

Kalsiyum nitrat

D

Karbon tetraklorür

E

Potasyum siyanür

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

3. periyot elementi olan X ile 2. periyot elementi olan Y arasında oluşan kararlı iyonik bileşiğin Lewis elektron nokta açılımı

X^{2+} 2[:\ddot{Y}:]^-

şeklinde verilmiştir.

Buna göre, bu bileşik ve elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Bileşik katı hâlde elektrik akımını iletmez.

B

Y elementinin atom numarası 9'dur.

C

X elementinin grup numarası 2A'dır.

D

X^{2+}

iyonu oktet kuralına uymuştur.

E

Bileşik moleküler yapıya sahiptir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İyonik bağlı bileşikler moleküler yapıda değil, kristal örgü yapısındadır. Bu nedenle A seçeneği doğru, E seçeneği yanlıştır.

X 3. periyot 2A grubu elementi olup $Mg$ (Atom numarası = 12) olabilir.
Y 2. periyot 7A grubu elementi olup $F$ (Atom numarası = 9) olabilir.
Oluşan bileşik $MgF_2$ iyonik katıdır ve örgü yapılıdır, molekül içermez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İyonik katıların iletkenliği] Katı hâlde ilettiğini zanneder

B Seçeneği: [Elektron sayısı] Y'nin değerlik elektronlarını yanlış sayar

C Seçeneği: [Değerlik elektron] Yükten grup bulamaz

D Seçeneği: [Oktet kuralı] Elektron verince oktetten çıktığını sanır

E Seçeneği: [Molekül kavramı yanılgısı] Doğru seçenektir

Soru 3 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Doğada iki atomlu hâlde bulunan

X_2

,

Y_2

ve

Z_2

apolar element moleküllerinin aynı koşullardaki kaynama noktaları sırasıyla

-188\ ^\circ\text{C}

,

59\ ^\circ\text{C}

ve

-34\ ^\circ\text{C}

olarak verilmiştir.

Buna göre $X_2$ , $Y_2$ ve $Z_2$ nin birer molekülünde bulunan toplam elektron sayıları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A

Y_2 > Z_2 > X_2

B

X_2 > Z_2 > Y_2

C

X_2 > Y_2 > Z_2

D

Y_2 > X_2 > Z_2

E

Z_2 > X_2 > Y_2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Apolar moleküllerde London kuvvetleri etkindir. Elektron sayısı arttıkça London kuvvetleri güçlenir ve kaynama noktası yükselir.

Kaynama noktası en yüksek olan $Y_2$ 'dir (59 °C), dolayısıyla elektron sayısı en fazladır.
Kaynama noktası en düşük olan $X_2$ 'dir ( $-188\ ^\circ\text{C}$ ), dolayısıyla elektron sayısı en azdır.
Sıralama $Y_2 > Z_2 > X_2$ şeklinde olur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru sıralama] Kaynama noktası ile elektron sayısı ilişkisini doğru kurar

B Seçeneği: [Ters ilişki] Kaynama noktası ile elektron sayısını ters orantılı alır

C Seçeneği: [Rastgele sıralama] Değerleri karıştırır

D Seçeneği: [Orta değeri başa alma] Tablodaki sırayı yanlış yorumlar

E Seçeneği: [Yanlış kıyas] Negatif sayıları karıştırır

Soru 4 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Moleküllerin polarlığı, merkez atom üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftlerine ve molekülün geometrik simetrisine bağlıdır. (

_1H

,

_6C

,

_7N

,

_8O

,

_9F

)

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin molekül polaritesi yanlıştır?

A

\text{CO}_2

: Apolar

B

\text{HF}

: Polar

C

\text{O}_2

: Polar

D

\text{N}_2

: Apolar

E

\text{NH}_3

: Polar

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

O_2

molekülleri aynı cins iki atomdan oluştuğu için apolardır. C seçeneğinde 'polar' denilmesi yanlıştır.

$CO_2$ simetrik yapısından dolayı apolardır.
$HF$ farklı iki ametal atomundan oluştuğu için polardır.
$O_2$ ve $N_2$ aynı cinsten iki atomlu (element) moleküller olduğu için apolardır.
$NH_3$ merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti barındırdığı için polardır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru bilgi] Doğru olduğu için elenir

B Seçeneği: [Doğru bilgi] Doğru olduğu için elenir

C Seçeneği: [Element molekülü yanılgısı] Oksijen atomunun elektronegatifliğinden dolayı polar sanır

D Seçeneği: [Doğru bilgi] Doğru olduğu için elenir

E Seçeneği: [Doğru bilgi] Doğru olduğu için elenir

Soru 5 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Maddelerde meydana gelen değişimler sırasında tanecikler arası veya tanecik içi bağlar kopabilir ya da oluşabilir.

Gerçekleşen bir olay sırasında aşağıdaki etkileşim türlerinden hangisinin oluşması ya da kırılması, olayın kimyasal bir değişim olduğuna kesin kanıttır?

A

London kuvvetleri

B

Dipol - dipol etkileşimleri

C

Hidrojen bağı

D

Kovalent bağ

E

Dipol - indüklenmiş dipol etkileşimleri

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Aşağıdaki kimyasal tür çiftlerini oluşturan tanecikler arasında karşısında verilen etkileşim türü baskın değildir? (

_1H, _6C, _7N, _8O, _9F, _{16}S, _{17}Cl, _{20}Ca

)

Tanecikler arası baskın etkileşim türü yanlıştır?

A

H_2O - SO_4^{2-}

: İyon - dipol etkileşimleri

B

CCl_4 - CS_2

: London kuvvetleri

C

NF_3 - CH_3OCH_3

: Hidrojen bağları

D

HCl - H_2S

: Dipol - dipol etkileşimleri

E

Ca^{2+} - NO_3^-

: İyonik bağ

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

NF_3

ve

CH_3OCH_3

polar moleküllerdir ancak moleküllerinde hidrojen atomu F, O, N elementlerinden elektronegatif birine doğrudan bağlı olmadığı için aralarında hidrojen bağı oluşmaz; baskın etkileşim dipol-dipol etkileşimidir.

$H_2O$ polar, $SO_4^{2-}$ iyon olduğundan iyon-dipol etkileşimi görülür.
$CCl_4$ ve $CS_2$ apolar moleküllerdir, aralarında London kuvvetleri etkindir.
$NF_3$ ve $CH_3OCH_3$ karışımında H bağı için gereken F, O, N'ye bağlı H koşulu sağlanmaz.
$HCl$ ve $H_2S$ polar moleküllerdir, dipol-dipol etkindir.
$Ca^{2+}$ ve $NO_3^-$ iyonları arasında iyonik bağ (elektrostatik çekim) vardır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru eşleşme] İyon ve polar molekül etkileşimidir

B Seçeneği: [Doğru eşleşme] Apolar moleküllerdir

C Seçeneği: [Hidrojen bağı yanılgısı] Yapıda F ve O olduğu için H bağı var sanır

D Seçeneği: [Doğru eşleşme] Polar moleküllerdir

E Seçeneği: [Doğru eşleşme] Katyon ve anyondur

Soru 7 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Maddelerin hâl değişimleri, çözünme olayları veya iyonlaşma süreçleri sırasında zayıf veya güçlü etkileşimler kopar ya da oluşur.

Aşağıdaki değişimlerden hangisinde transfer edilen (harcanan ya da açığa çıkan) enerji diğerlerinkinden daha fazladır?

A

NaCl(k) \longrightarrow Na^+(suda) + Cl^-(suda)

B

MgO(k) \longrightarrow Mg^{2+}(g) + O^{2-}(g)

C

Br_2(s) \longrightarrow Br_2(g)

D

C_6H_{12}O_6(k) \longrightarrow C_6H_{12}O_6(suda)

E

H_2O(k) \longrightarrow H_2O(s)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

MgO iyonik katısının gaz fazındaki iyonlarına ayrışması olayında kristal örgü enerjisi devreye girer. İyon yükleri çok yüksek (

Mg^{2+}

ve

O^{2-}

) olduğundan ve iyonik bağlar tamamen gaz fazında koptuğundan gereken enerji, diğer seçeneklerdeki hâl değişimleri veya sulu çözünme olaylarından çok daha büyüktür.

A seçeneği iyonik bileşiğin suda çözünmesidir (hidratasyon enerjisi eşlik eder, örgü enerjisinden genellikle düşüktür).
B seçeneği iyonik kristal örgünün tamamen gaz fazında iyonlarına ayrılmasıdır (örgü enerjisi, çok güçlü iyonik bağların tamamen kopması).
C seçeneği sıvı haldeki $Br_2$ moleküllerinin gaz haline geçişidir (zayıf London kuvvetleri kopar).
D seçeneği moleküler katının suda çözünmesidir (zayıf etkileşimler kopar).
E seçeneği buzun erimesidir (zayıf hidrojen bağları kopar).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İyonik çözünme] İyonik bağ içerdiği için en çok enerji gerektiren olay olduğunu düşünür.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Yüksek iyon yükü ve örgü enerjisinin büyüklüğünü fark eder.

C Seçeneği: [Hâl değişimi] Sıvıdan gaza geçişin endotermik olduğunu bilir.

D Seçeneği: [Moleküler çözünme] Şekerin suda çözünmesi olayını hatırlar.

E Seçeneği: [Erime olayı] Buzun erimesinin enerji gerektirdiğini bilir.

Soru 8 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Al_2O_3

bileşiği, alüminyum ve oksijen atomları arasında elektron alışverişiyle oluşan iyonik bir bileşiktir. (

_8O, _{13}Al

)

Bu bileşiğin Lewis formülü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A

Al^+[:\ddot{O}:]^{3-}

B

Al^{3+}[:\ddot{O}:]^{2-}

C

3Al^{2+}[:\ddot{O}:]^{3-}

D

3Al^{2+} 2[:\ddot{O}:]^{3-}

E

2Al^{3+} 3[:\ddot{O}:]^{2-}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Al

3A grubundadır ve

Al^{3+}

iyonu oluşturur.

O

6A grubundadır ve

O^{2-}

iyonu oluşturur. Bileşiğin formülü

Al_2O_3

olduğundan

2

tane

Al^{3+}

ve

3

tane

O^{2-}

iyonu bulunur.

Alüminyum 3 elektron vererek $Al^{3+}$ olur.
Oksijen 2 elektron alarak $[:\ddot{O}:]^{2-}$ olur.
Yük denkliği için 2 tane alüminyum ve 3 tane oksijen iyonu gereklidir: $2Al^{3+} 3[:\ddot{O}:]^{2-}$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yanlış iyon yükü] Yükleri hatalı yazar

B Seçeneği: [Katsayı eksikliği] Atom sayılarını katsayı olarak yazmaz

C Seçeneği: [Yanlış yük] Al'yi 2+ alır

D Seçeneği: [Yanlış katsayı ve yük] Sayıları karıştırır

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru iyon yükü ve katsayıları seçer

Soru 9 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Bakır (II) sülfür bileşiği ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir.

I. Anyonu $S^{2-}$ şeklindedir ve 2– değerliklidir.

II. Yapısında üç cins atom bulundurur.

III. Oda koşullarında katı hâlde bulunur.

İfadelerinden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

Yalnız III

C

I ve II

D

I ve III

E

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bakır (II) sülfür (

CuS

) bileşiği iki cins atomdan (

Cu

ve

S

) oluşur. Anyonu

S^{2-}

'dir ve iyonik bir bileşik olduğundan oda koşullarında katıdır.

I. Öncül doğrudur: Sülfür iyonu $S^{2-}$ şeklindedir.
II. Öncüldeki ifade yanlıştır: Bileşik $Cu$ ve $S$ olmak üzere yalnızca iki cins atom içerir.
III. Öncül doğrudur: İyonik bağlı bileşikler oda koşullarında katı hâldedir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] III. öncülü gözden kaçırır

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] I. öncülü atlar

C Seçeneği: [Atom cinsi yanılgısı] II. öncülü doğru kabul eder

D Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III'ün doğruluğunu tespit eder

E Seçeneği: [Yanlış öncül] II'yi doğru sayar

Soru 10 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Maddelerde gerçekleşen değişimler sırasında sadece zayıf etkileşimlerin kopması veya oluşması genellikle fiziksel değişim olarak sınıflandırılır.

Aşağıda verilen değişimlerden hangisinde sadece moleküller arası etkileşimler kopmuştur?

A

CO_2(g) + H_2O(s) \longrightarrow H_2CO_3(suda)

B

CaO(k) \longrightarrow Ca^{2+}(g) + O^{2-}(g)

C

O_2(g) \longrightarrow 2O(g)

D

C_6H_6(s) \longrightarrow C_6H_6(g)

E

CH_4(g) + 2O_2(g) \longrightarrow CO_2(g) + 2H_2O(s)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Benzen sıvısının gaz haline gelmesi (

C_6H_6(s) \longrightarrow C_6H_6(g)

) bir hâl değişimi olup sadece moleküller arası zayıf etkileşimlerin koptuğu fiziksel bir olaydır.

A seçeneği kimyasal tepkimedir, yeni bağlar oluşur.
B seçeneği iyonik bileşiğin bağlarının kırılmasıdır (güçlü etkileşim).
C seçeneği molekül içi kovalent bağların kırılmasıdır.
D seçeneği sıvıdan gaza geçiş olup sadece moleküller arası zayıf etkileşimler kopar.
E seçeneği yanma tepkimesidir, kimyasaldır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Çözünme ve tepkime] Suda çözünme sanır

B Seçeneği: [İyonlaşma] Fiziksel hâl değişimi zanneder

C Seçeneği: [Atomlaşma] Gaz genleşmesi sanır

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Hâl değişiminin fiziksel olduğunu bilir

E Seçeneği: [Yanma olayı] Gazların etkileşimi sanır

TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & İyonik ve Kovalent Bağ (10 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, öğrencilerin verdiği örneklerden hangisi öğretmenin bu koşulunu sağlamaz?

Buna göre, bu bileşik ve elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre $X_2$ , $Y_2$ ve $Z_2$ nin birer molekülünde bulunan toplam elektron sayıları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin molekül polaritesi yanlıştır?

Gerçekleşen bir olay sırasında aşağıdaki etkileşim türlerinden hangisinin oluşması ya da kırılması, olayın kimyasal bir değişim olduğuna kesin kanıttır?

Tanecikler arası baskın etkileşim türü yanlıştır?

Aşağıdaki değişimlerden hangisinde transfer edilen (harcanan ya da açığa çıkan) enerji diğerlerinkinden daha fazladır?

Bu bileşiğin Lewis formülü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

İfadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen değişimlerden hangisinde sadece moleküller arası etkileşimler kopmuştur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, öğrencilerin verdiği örneklerden hangisi öğretmenin bu koşulunu sağlamaz?

Buna göre, bu bileşik ve elementlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre X2X_2X2​, Y2Y_2Y2​ ve Z2Z_2Z2​ nin birer molekülünde bulunan toplam elektron sayıları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin molekül polaritesi yanlıştır?

Gerçekleşen bir olay sırasında aşağıdaki etkileşim türlerinden hangisinin oluşması ya da kırılması, olayın kimyasal bir değişim olduğuna kesin kanıttır?

Tanecikler arası baskın etkileşim türü yanlıştır?

Aşağıdaki değişimlerden hangisinde transfer edilen (harcanan ya da açığa çıkan) enerji diğerlerinkinden daha fazladır?

Bu bileşiğin Lewis formülü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

İfadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen değişimlerden hangisinde sadece moleküller arası etkileşimler kopmuştur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre $X_2$ , $Y_2$ ve $Z_2$ nin birer molekülünde bulunan toplam elektron sayıları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?