TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & İyonik Bileşiklerin Adlandırılması ve Formül Bulma (10 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Laboratuvar ortamında incelenen saf katı bir maddeye ait şu gözlemler elde edilmiştir: Suda çözündüğünde ortamda katyon ve anyon olmak üzere sadece iki farklı iyon türü serbest hale geçmektedir. Yapısındaki kimyasal bağlar zıt yüklenen iyonlar arasındaki elektrostatik çekim kuvvetine dayanmaktadır. Yapısında tam olarak 4 farklı tür element atomu barındırmaktadır.

Buna göre, özellikleri verilen bu bileşik aşağıdakilerden hangisi olabilir?

A

HCl

B

MgSO_4

C

Al(CN)_3

D

Ca(CH_3COO)_2

E

Na_2CO_3

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İyonik bağlı bir bileşik olan kalsiyum asetat, suda

Ca^{2+}

ve

CH_3COO^{-}

olmak üzere sadece iki tür iyon (tanecik) oluşturur. Yapısında Ca, C, H ve O olmak üzere tam olarak 4 farklı tür atom barındırır.

Madde iyonik bağlıdır ve suda sadece iki tür iyon oluşturur (katyon ve anyon).
Seçeneklerdeki bileşiklerin sudaki iyon çeşitleri incelenir: $Al(CN)_3$ iki tür iyon verir ancak Al, C ve N olmak üzere 3 tür atom içerir.
$Ca(CH_3COO)_2$ bileşiği suda kalsiyum ( $Ca^{2+}$ ) ve asetat ( $CH_3COO^{-}$ ) olmak üzere iki tür iyon verir ve yapısında Kalsiyum, Karbon, Hidrojen, Oksijen olmak üzere 4 farklı tür atom bulundurur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Kovalent bağlı asit] Sadece formüle bakan adaylar yanılgıya düşer.

B Seçeneği: [3 tür atom] Atom türü sayısını yanlış sayma

C Seçeneği: [3 tür atom içeren iyonik bileşik] İki tür iyon içerir ancak atom türü üçtür.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

E Seçeneği: [3 tür atom] Na, C, O olmak üzere 3 tür atom vardır.

Soru 2 Maddenin Halleri

Saf ve moleküler yapıdaki X, Y ve Z sıvılarına ait 20 °C sıcaklıktaki viskozite değerleri şu şekildedir: X sıvısı 5,20 · 10⁻⁴ Pa·s, Y sıvısı 3,22 · 10⁻⁴ Pa·s, Z sıvısı 1,25 · 10⁻⁴ Pa·s.

Bu sıvıların aynı sıcaklıktaki molekülleri arasındaki çekim kuvvetlerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

A

X > Y > Z

B

X > Z > Y

C

Y > X > Z

D

Z > X > Y

E

Z > Y > X

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimya disiplininde maddelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri incelenirken tanecikler arası bağ türlerine başvurulur. Farklı atom veya moleküllerin bir araya gelmesinde etkili olan kuvvetler maddelerin hal değişimlerini doğrudan etkiler.

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin karşısında verilen bilgi yanlıştır? ( $_{1}H, _{6}C, _{7}N, _{8}O, _{9}F, _{17}Cl$ )

A

HF

molekülü yoğun fazda hidrojen bağı içerir.

B

N_2

molekülünde atomlar arasında üçlü kovalent bağ bulunur.

C

CO_2

moleküllerinin arasında dipol-dipol etkileşimleri etkindir.

D

CH_4

molekülü içi bağlarında polar kovalent bağ barındırır.

E

HCl

polar bir molekül olup kalıcı dipol karakterlidir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CO_2

apolar bir moleküldür ve molekülleri arasında London kuvvetleri etkindir, dipol-dipol kuvvetleri değil.

$CO_2$ molekülünün Lewis yapısı simetriktir ve apolardır.
Apolar moleküller arasında London kuvvetleri etkindir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Hidrojen bağı kuralı] Doğru bilgi

B Seçeneği: [Ata bağ] Doğru bilgi

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

D Seçeneği: [Kovalent bağ] Doğru bilgi

E Seçeneği: [Kalıcı dipol] Doğru bilgi

Soru 4 Maddenin Halleri

Maddelerin katı halleri düzenli istiflenen kristal yapılı katılar ve belirli bir erime noktası olmayan amorf katılar olarak incelenir.

Aşağıdaki katı türlerinden hangisi ısıtıldığında, net bir erime noktası yaşamadan önce yumuşama özelliği gösterir?

A

Bakır (Cu)

B

Bronz

C

Plastik

D

Potasyum Florür (KF)

E

Kuvars (SiO2)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

_{20}Ca

ve _{16}S$ elementlerinin etkileşimi sonucunda oluşan kararlı bileşiğin elektron alışverişi temelli Lewis gösterimi verilmiştir.

Buna göre oluşan bu bileşikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Etkileşim sırasında Kalsiyum atomu elektron vererek katyon oluşturmuştur.

B

Ca^{2+}

ile

S^{2-}

iyonları izoelektroniktir.

C

Oluşan bileşik iyonik yapılı kristal örgü içerir.

D

S^{2-}

iyonu oktet kuralına uyarak soygaz elektron düzenine ulaşmıştır.

E

Oluşan bileşik katı halde elektriği iyi iletir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Periyodik sistemin baş grup elementleri olduğu bilinen X, Y ve Z elementleri ile ilgili şu bilgiler verilmiştir: X elementi Y elementine elektron vererek iyonik yapılı bir bileşik oluşturmaktadır. Z elementi ise serbest hareket eden değerlik elektronları sayesinde elektrik akımını ve ısıyı çok iyi iletmektedir.

I. Z elementine ait atomlar arasında metalik bağ bulunur.

II. X ile Z elementleri eritilip karıştırılarak homojen bir alaşım elde edilebilir.

III. Y ile Z arasında oluşan kararlı bileşik iyonik bağlıdır.

Buna göre verilen yargılardan hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

I ve II

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X, Y'ye elektron veriyorsa X metal (katyon), Y ametaldir (anyon). Z elementi elektrik akımını ilettiği için bir metaldir. I. öncül doğrudur, çünkü metal atomları arasında metalik bağ bulunur. II. öncülde X ve Z elementlerinin (ikisi de metal) eritilip karıştırılmasıyla alaşım oluşabileceği belirtilmiştir, bu doğrudur. III. öncülde Y (ametal) ile Z (metal) arasında iyonik bağlı bileşik oluşması gerekirken 'kovalent bağlıdır' veya öncülde verilen duruma göre III. öncülün doğruluğu incelenir. Orijinal çözümde A denmiş ancak X ve Z metal olduğu için alaşım oluşturabilir (II doğru). Bu durumda I ve II doğrudur, doğru seçenek B olmalıdır.

X elementi elektron vererek bileşik oluşturduğuna göre metal (katyon), Y elementi ise elektron aldığına göre ametaldir (anyon).
Z elementi serbest değerlik elektronları sayesinde elektriği ilettiği için bir metaldir. Metal atomları arasında metalik bağ bulunur (I. öncül doğrudur).
X ve Z elementlerinin ikisi de metaldir. Ergiyik haldeki metallerin homojen karışımıyla alaşım elde edilebilir (II. öncül doğrudur).
Y ametal, Z metaldir; bu ikisi arasında iyonik bağlı bileşik oluşur. III. öncülde kovalent denildiği için yanlıştır. Bu durumda doğru yanıt I ve II (B seçeneği) olmalıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik analiz] II. öncüldeki alaşım oluşumunu gözden kaçırma

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

C Seçeneği: [Alaşım ve bağ karışıklığı] II'yi yanlış değerlendirme

D Seçeneği: [Metalik bağ atlama] I'i göz ardı etme

E Seçeneği: [Tümü doğru] Genelleme hatası

Soru 7 Maddenin Halleri

Deniz seviyesindeki saf X, Y ve Z sıvılarına ait erime ve kaynama sıcaklıkları tabloda verilmiştir: X için erime -40 °C, kaynama 30 °C; Y için erime -5 °C, kaynama 110 °C; Z için erime 35 °C, kaynama 125 °C.

I. Oda koşullarında (25 °C) X gaz, Y sıvı, Z ise katı haldedir.

II. 25 °C'den 0 °C'ye soğutulan X, Y ve Z maddelerinden sadece X hal değiştirir.

III. Z maddesinin tanecikler arası çekim gücü Y maddesininkinden büyüktür.

Buna göre yargılardan hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

B

I ve II

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Oda sıcaklığı 25 °C'dir. X maddesinin kaynama noktası 30 °C olduğundan bu sıcaklıkta gaz haldedir (1. öncül doğru). 25 °C'den 0 °C'ye soğutulduğunda X gazdan sıvıya geçer (30 °C'nin altına indiği için hal değiştirir), Y sıvı haldedir ve hal değiştirmez, Z ise 35 °C'de eridiği için 25 °C'den 0 °C'ye soğutulduğunda katı haldedir ve bu sıcaklık aralığında hal değiştirmez. Dolayısıyla sadece X hal değiştirir (2. öncül doğrudur). Z'nin erime ve kaynama noktaları Y'ninkinden yüksek olduğu için tanecikler arası çekim kuvveti daha fazladır (3. öncül doğru).

Oda sıcaklığı 25 °C baz alınarak haller belirlenir: X gaz, Y sıvı, Z katıdır (I doğru).
Soğutma işleminde (25 °C den 0 °C ye): X maddesi 30 °C kaynama noktasına sahip olduğundan gazdan sıvıya geçer (hal değiştirir). Y maddesi -5 °C ile 110 °C arasında sıvıdadır, bu aralıkta hal değiştirmez. Z maddesi 35 °C erime noktasına sahip olup 25 °C ve 0 °C de katıdır, hal değiştirmez. Yalnız X hal değiştirir (II doğru).
Kaynama noktası büyük olan Z'nin tanecikler arası çekim kuvveti Y'ninkinden fazladır (III doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik öncül] III'ü veya II'yi fark edememe

B Seçeneği: [Eksik öncül] III'ü kaçırma

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

D Seçeneği: [I'yi eleme] Oda koşullarını yanlış yorumlama

E Seçeneği: [Tümü doğru] II'yi yanlış yorumlama

Soru 8 Doğa ve Çevre

Su, canlı yaşamı için vazgeçilmez bir bileşen olup dünyadaki su kaynaklarının yönetimi ve tasarrufu çevre bilincinin temelini oluşturur.

Su ve suyun önemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A

Ca^{2+}

ve

Mg^{2+}

iyonlarını bolca içeren sulara sert su denir.

B

Sert sular temizlikte kullanılan sabun tüketimini artırır.

C

Dünyadaki suyun çok büyük bir kısmı içilebilir tatlı sudur.

D

Su, vücut ısısını dengelemek için kullanılan temel bir bileşendir.

E

Tarımsal alanda damlama ve yağmurlama teknikleri su tasarrufu sağlar.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 9 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Moleküller arası etkileşimler maddelerin erime ve kaynama noktalarını belirlemede etkilidir. Apolar moleküller ve soygazlar arasında sadece London kuvvetleri etkindir.

I. $CO_2$

II. $CF_4$

III. $PH_3$

Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinin molekülleri arasında sadece London kuvvetleri bulunur? ( $_1H, _6C, _8O, _9F, _{15}P$ )

A

Yalnız I

B

I ve II

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CO_2

ve

CF_4

molekülleri apolardır ve aralarında sadece London kuvvetleri bulunur.

PH_3

ise polar bir moleküldür, dipol-dipol kuvvetleri içerir.

$CO_2$ apolardır (Sadece London).
$CF_4$ simetrik yapısıyla apolardır (Sadece London).
$PH_3$ fosfin polar yapıdadır (Dipol-dipol içerir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik şık] II'yi gözden kaçırma

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

C Seçeneği: [Polar molekülü karıştırma] PH3'ü apolar sanma

D Seçeneği: [Yanlış analiz] I'i dışlama

E Seçeneği: [Tümü apolar yanılgısı] Hepsini London sanma

Soru 10 Doğa ve Çevre

Endüstrileşme ve nüfus artışı çevre sorunlarını beraberinde getirmektedir. Doğayı korumak ve gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak için çeşitli önlemler alınmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi çevre kirliliğini önlemek için alınacak tedbirlerden biri değildir?

A

Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını yaygınlaştırmak

B

Sanayi kuruluşlarına arıtma sistemleri kurmak

C

Atık pil ve bataryaların doğrudan çöplere atılmasını sağlamak

D

Çevre bilinci oluşturmak ya da bu bilinci geliştirmek

E

Ormanlık alanları artırmak

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & İyonik Bileşiklerin Adlandırılması ve Formül Bulma (10 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, özellikleri verilen bu bileşik aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Bu sıvıların aynı sıcaklıktaki molekülleri arasındaki çekim kuvvetlerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin karşısında verilen bilgi yanlıştır? ( $_{1}H, _{6}C, _{7}N, _{8}O, _{9}F, _{17}Cl$ )

Aşağıdaki katı türlerinden hangisi ısıtıldığında, net bir erime noktası yaşamadan önce yumuşama özelliği gösterir?

Buna göre oluşan bu bileşikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre yargılardan hangileri doğrudur?

Su ve suyun önemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinin molekülleri arasında sadece London kuvvetleri bulunur? ( $_1H, _6C, _8O, _9F, _{15}P$ )

Aşağıdakilerden hangisi çevre kirliliğini önlemek için alınacak tedbirlerden biri değildir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, özellikleri verilen bu bileşik aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Bu sıvıların aynı sıcaklıktaki molekülleri arasındaki çekim kuvvetlerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin karşısında verilen bilgi yanlıştır? (1H,6C,7N,8O,9F,17Cl_{1}H, _{6}C, _{7}N, _{8}O, _{9}F, _{17}Cl1​H,6​C,7​N,8​O,9​F,17​Cl)

Aşağıdaki katı türlerinden hangisi ısıtıldığında, net bir erime noktası yaşamadan önce yumuşama özelliği gösterir?

Buna göre oluşan bu bileşikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Buna göre yargılardan hangileri doğrudur?

Su ve suyun önemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinin molekülleri arasında sadece London kuvvetleri bulunur? (1H,6C,8O,9F,15P_1H, _6C, _8O, _9F, _{15}P1​H,6​C,8​O,9​F,15​P)

Aşağıdakilerden hangisi çevre kirliliğini önlemek için alınacak tedbirlerden biri değildir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin karşısında verilen bilgi yanlıştır? ( $_{1}H, _{6}C, _{7}N, _{8}O, _{9}F, _{17}Cl$ )

Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinin molekülleri arasında sadece London kuvvetleri bulunur? ( $_1H, _6C, _8O, _9F, _{15}P$ )