TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & Güçlü ve Zayıf Etkileşimler (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Hidrojen florür (

HF

) bileşiği, hidrojen atomunun elektronegatifliği oldukça yüksek olan flor atomu ile oluşturduğu polar kovalent bağlı bir moleküldür.

I. Hidrojen ve flor atomları arasındaki kimyasal bağ güçlü etkileşim sınıfındadır.

II. Saf $HF$ sıvısında moleküller arasında etkin olan fiziksel çekim kuvveti hidrojen bağıdır.

III. Molekülün oluşumu sırasında hidrojen ve flor atomları arasında elektron alışverişi gerçekleşmiştir.

Buna göre, $HF$ sistemiyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? ( $_{1}H$ , $_{9}F$ )

A

Yalnız I

D

II ve III

E

I, II ve III

C

I ve II

B

Yalnız II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I. öncül doğrudur çünkü atomlar arası bağlar kovalent (güçlü) bağdır. II. öncül doğrudur,

H-F

molekülleri arasında hidrojen bağı etkindir. III. öncül yanlıştır,

H

ve

F

ametal olduğundan elektron ortaklaşmasıyla bağ oluşur.

Hidrojen ( $_{1}H$ ) ve flor ( $_{9}F$ ) ametal elementleridir. Aralarındaki bağ elektron ortaklaşmasıyla (polar kovalent) oluşur ve güçlü etkileşimdir.
$HF$ moleküllerinde $F$ atomunun elektronegatifliği çok yüksek olduğundan moleküller arası hidrojen bağı görülür.
Elektron alışverişi iyonik bağlarda görülür, burada elektron ortaklaşması vardır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnızca I. öncülün doğru olduğu yanılgısı.] Sadece bağın güçlü olduğunu fark eden aday işaretler.

E Seçeneği: [Tüm öncüllerin doğru olduğu yanılgısı.] III. öncüldeki elektron alışverişi ifadesini kaçıran aday seçer.

D Seçeneği: [III. öncülün doğru olduğu yanılgısı.] Ametal atomları arasında elektron alışverişi olduğunu düşünen aday düşer.

B Seçeneği: [Yalnızca II. öncülün doğru olduğu yanılgısı.] Atomlar arası etkileşimin güçlü olduğunu unutan aday seçer.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

Soru 2 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimya laboratuvarında bileşik adlandırma kuralları çalışılırken bazı formüller tahtaya yazılmış ve karşısındaki isimlerin doğruluğu tartıştırılmıştır.

A) $FeSO_4$ $ightarrow$ Demir (II) sülfat

B) $P_2O_3$ $ightarrow$ Potasyum trioksit

C) $Mg_3(PO_4)_2$ $ightarrow$ Magnezyum fosfat

D) $S_2Cl_2$ $ightarrow$ Dikükürt diklorür

E) $HgNO_3$ $ightarrow$ Cıva (I) nitrat

Aşağıda verilen bileşik formülü - bileşik adı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

A

FeSO_4

E

HgNO_3

D

S_2Cl_2

C

Mg_3(PO_4)_2

B

P_2O_3

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

P_2O_3

bileşiği kovalent bağlıdır ve adı difosfor trioksit olmalıdır. 'Potasyum trioksit' ifadesi hem element adını yanlış vermiştir (P fosfordur, potasyum K'dir) hem de kovalent bileşik adlandırma kuralına aykırıdır.

$FeSO_4$ bileşiğinde demir $+2$ değerliklidir, adı Demir (II) sülfattır (Doğru).
$P_2O_3$ ametal-ametal arası kovalent bileşiktir, adı Difosfor trioksit olmalıdır. 'Potasyum trioksit' adlandırması yanlıştır.
$Mg_3(PO_4)_2$ iyonik bileşiktir, Magnezyum fosfattır (Doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Cıva nitrat] Kök bileşik adlandırmasını karıştırarak

D Seçeneği: [Kovalent adlandırma] Latince ön ekleri karıştırarak

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

C Seçeneği: [Magnezyum fosfat adlandırma hatası] İyonik bileşik kurallarını yanlış yorumlayarak

A Seçeneği: [Demir değerlik hatası] Değişken değerlikli metallerde parantez kullanımını karıştırarak

Soru 3 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

_{13}Al

ve

_{8}O

element atomları arasında gerçekleşen elektron alışverişiyle kararlı bir iyonik bileşik oluşmaktadır.

A) Oluşan kararlı bileşiğin formülü $Al_2O_3$ tür.

B) Bileşiğin Lewis elektron nokta yapısı $2[Al]^{3+} 3[:\ddot{O}:]^{2-}$ şeklindedir.

C) Oda koşullarında katı hâlde kristal örgü yapısına sahiptir.

D) Katı hâlde elektrik akımını iletir ve tel-levha haline getirilebilir.

E) Yapısındaki en küçük yapı birimi molekül değil formül birimidir (iyonlardır).

Bu bileşikle ilgili yukarıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

E

En küçük birim iyon

D

Tel ve levha

C

Kristal örgü

B

2[Al]^{3+} 3[:\ddot{O}:]^{2-}

A

Al_2O_3

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İyonik bileşikler sert ve kırılgan yapıdadır, tel ve levha haline getirilemezler. Katı hâlde elektrik akımını iletmezler (sıvıları ve sulu çözeltileri iletir). Tel ve levha haline getirme özelliği metallere (metalik bağ) aittir.

Al (+3) ve O (-2) çaprazlandığında $Al_2O_3$ formülü elde edilir (Doğru).
Lewis yapısı iyonik formdadır ve yük denkliği sağlanmıştır (Doğru).
İyonik bileşikler kristal örgü yapısına sahiptir ve birimleri molekül değil iyondur (Doğru).
İyonik katılar kırılkandır, tel ve levha haline getirilemez ve katı hâlde elektrik akımını iletmez (Yanlış).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Formül çaprazlama hatası] Değerlikleri yanlış yorumlayan aday seçer.

E Seçeneği: [Birim hücre] İyonik birimlerin molekül olmadığını bilen aday eler.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

C Seçeneği: [Kristal örgü yanılgısı] İyonik yapıların kristal örgüde olduğunu unutan aday seçer.

B Seçeneği: [Lewis yapısı hatası] İyonik Lewis gösterimini karıştıran aday seçer.

Soru 4 Maddenin Halleri ve Doğası

Maddelerde meydana gelen değişimler iç yapı değişimine göre fiziksel veya kimyasal olarak sınıflandırılır.

I. Nemli ortamda bulunan demirin parlak olan renginin zamanla matlaşması ve paslanması

II. Düşük sıcaklıkta bulunan bir gazın, yüksek basınç uygulanarak sıvılaştırılması

III. Alüminyumdan yapılmış bir çubuğun asit çözeltisine daldırıldığında zamanla aşınması ve hidrojen gazı çıkması

Yukarıda verilen olaylardan hangilerinde sadece fiziksel değişim gerçekleşmiştir?

A

Yalnız I

B

Yalnız II

C

Yalnız III

E

II ve III

D

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Öğretmeni Toprak'tan NaCl, H2O ve C2H6 bileşiklerinin kaynama noktalarını kıyaslamasını istemiştir.

I. NaCl'nin kaynama noktası en büyüktür. Çünkü bileşikte güçlü iyonik bağlar etkindir.

II. H2O'nun kaynama noktası, NaCl'ninkinden düşük ancak C2H6 bileşiğininkinden yüksektir.

III. C2H6 bileşiğinin kaynama noktasının en düşük olmasının sebebi molekülleri arasında sadece London kuvvetlerinin olmasıdır.

Buna göre, Toprak'ın yaptığı açıklamalardan hangileri doğrudur?

D

II ve III

E

I, II ve III

C

I ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Sıvı Çözeltiler

Kimyada 'molekülleri birbirine benzeyen maddeler birbiri içinde daha çok çözünür' ilkesi geçerlidir. Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür.

$\text{CCl}_4$ (Karbon tetraklorür) molekülü apolar yapılı bir sıvıdır.

Buna göre, aşağıda verilen bileşiklerden hangisinin $\text{CCl}_4$ sıvısında diğerlerine göre daha çok çözünmesi beklenir? ( $_{1}\text{H}$ , $_{6}\text{C}$ , $_{7}\text{N}$ , $_{8}\text{O}$ , $_{17}\text{Cl}$ )

D

\text{HCl}

E

\text{CH}_3\text{OH}

C

\text{NH}_3

B

\text{C}_6\text{H}_6

A

\text{H}_2\text{O}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

\text{CCl}_4

apolardır. Seçeneklerdeki

\text{C}_6\text{H}_6

(Benzen) de apolardır. Apolar apolarda iyi çözünür.

$\text{CCl}_4$ merkez atom C etrafında simetriktir, apolardır.
$\text{H}_2\text{O}$ , $\text{NH}_3$ , $\text{HCl}$ , $\text{CH}_3\text{OH}$ polar moleküllerdir.
$\text{C}_6\text{H}_6$ (benzen) hidrokarbondur ve apolardır. Bu nedenle $\text{CCl}_4$ ile benzer özellik gösterir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Su polar olduğundan] Suyu genel çözücü zanneden aday seçer.

D Seçeneği: [HCl polar] Hidrojen klorür polar yapılıdır.

E Seçeneği: [Metil alkol polar] Alkollerin polar olduğunu unutan aday seçer.

C Seçeneği: [NH3 polar] Amonyağın polar yapısını gözden kaçıran aday seçer.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru analiz

Soru 7 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

CH_3-X

şeklindeki bir bileşikte

X

yerine farklı atom veya atom grupları bağlanarak yeni moleküller elde edilmektedir.

A) $X = H$ $ightarrow$ Apolar moleküllere sahiptir ( $CH_4$ ).

B) $X = NH_2$ $ightarrow$ Molekülleri arasında hidrojen bağı oluşur ( $CH_3NH_2$ ).

C) $X = Cl$ $ightarrow$ Molekülündeki elektron yük dağılımı simetrik değildir (Polar).

D) $X = O-CH_3$ $ightarrow$ Molekülleri arasında etkin olan çekim gücü London kuvvetleridir.

E) $X = CH_3$ $ightarrow$ Moleküllerinin yapısında polar ve apolar kovalent bağ bulunur ( $C_2H_6$ ).

Bu bileşiklerden hangisi için karşısında belirtilen özellik yanlıştır? ( $_{1}H$ , $_{6}C$ , $_{7}N$ , $_{8}O$ , $_{17}Cl$ )

A

X = H

B

X = NH_2

C

X = Cl

D

X = O-CH_3

E

X = CH_3

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X = O-CH_3

olduğunda oluşan bileşik Dimetil eterdir (

CH_3-O-CH_3

). Eterler polar moleküllerdir. Polar moleküller arasında etkin olan çekim kuvveti London kuvvetleri değil, dipol-dipol kuvvetleridir. Bu nedenle D seçeneğindeki ifade yanlıştır.

X = H için oluşan CH4 düzgün dörtyüzlü geometriye sahip olup apolardır (Doğru).
X = NH2 için oluşan CH3NH2 molekülünde F, O, N elementine bağlı H atomu bulunduğu için moleküller arasında hidrojen bağı etkin olarak görülür (Doğru).
X = Cl için oluşan CH3Cl asimetrik yapısından ötürü polardır (Doğru).
X = O-CH3 için oluşan dimetil eter ( $CH_3OCH_3$ ) polar bir moleküldür ve molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimi bulunur, London değil (Yanlış).
X = CH3 için oluşan C2H6 apolardır ve yapısında C-H polar kovalent, C-C apolar kovalent bağlar bulunur (Doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [CH4 apolarlığı] Düzgün dörtyüzlü simetriyi bilen aday eler.

D Seçeneği: [Polar moleküllerde etkileşim türü] Dimetil eterin polar olduğunu ve dipol-dipol içerdiğini fark eden aday doğru yapar.

E Seçeneği: [Bağ türü] C-C ve C-H bağlarını ayırt eden aday eler.

B Seçeneği: [Hidrojen bağı] N-H bağını gören aday eler.

C Seçeneği: [Simetri hatası] Asimetrik yapıyı bilen aday eler.

TYT Kimya: Kimyasal Türler Arası Etkileşimler & Güçlü ve Zayıf Etkileşimler (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, $HF$ sistemiyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? ( $_{1}H$ , $_{9}F$ )

Aşağıda verilen bileşik formülü - bileşik adı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Bu bileşikle ilgili yukarıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Yukarıda verilen olaylardan hangilerinde sadece fiziksel değişim gerçekleşmiştir?

Buna göre, Toprak'ın yaptığı açıklamalardan hangileri doğrudur?

Buna göre, aşağıda verilen bileşiklerden hangisinin $\text{CCl}_4$ sıvısında diğerlerine göre daha çok çözünmesi beklenir? ( $_{1}\text{H}$ , $_{6}\text{C}$ , $_{7}\text{N}$ , $_{8}\text{O}$ , $_{17}\text{Cl}$ )

Bu bileşiklerden hangisi için karşısında belirtilen özellik yanlıştır? ( $_{1}H$ , $_{6}C$ , $_{7}N$ , $_{8}O$ , $_{17}Cl$ )

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, HFHFHF sistemiyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? (1H_{1}H1​H, 9F_{9}F9​F)

Aşağıda verilen bileşik formülü - bileşik adı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Bu bileşikle ilgili yukarıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Yukarıda verilen olaylardan hangilerinde sadece fiziksel değişim gerçekleşmiştir?

Buna göre, Toprak'ın yaptığı açıklamalardan hangileri doğrudur?

Buna göre, aşağıda verilen bileşiklerden hangisinin CCl4\text{CCl}_4CCl4​ sıvısında diğerlerine göre daha çok çözünmesi beklenir? (1H_{1}\text{H}1​H, 6C_{6}\text{C}6​C, 7N_{7}\text{N}7​N, 8O_{8}\text{O}8​O, 17Cl_{17}\text{Cl}17​Cl)

Bu bileşiklerden hangisi için karşısında belirtilen özellik yanlıştır? (1H_{1}H1​H, 6C_{6}C6​C, 7N_{7}N7​N, 8O_{8}O8​O, 17Cl_{17}Cl17​Cl)

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, $HF$ sistemiyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur? ( $_{1}H$ , $_{9}F$ )

Buna göre, aşağıda verilen bileşiklerden hangisinin $\text{CCl}_4$ sıvısında diğerlerine göre daha çok çözünmesi beklenir? ( $_{1}\text{H}$ , $_{6}\text{C}$ , $_{7}\text{N}$ , $_{8}\text{O}$ , $_{17}\text{Cl}$ )

Bu bileşiklerden hangisi için karşısında belirtilen özellik yanlıştır? ( $_{1}H$ , $_{6}C$ , $_{7}N$ , $_{8}O$ , $_{17}Cl$ )