TYT Kimya: Kimyasal Tepkimeler & Metal Türleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Tepkimeler

Laboratuvar ortamında elementlerin kimyasal özelliklerini inceleyen bir araştırmacı, metalleri aktifliklerine ve asit-baz tepkime verme eğilimlerine göre sınıflandırmıştır.

I. Aktif metal sınıfına giren elementler asitlerle tepkime vererek $H_2$ gazı açığa çıkarır.

II. Yarı soy metaller oksijensiz asitlerle tepkime vermezken, oksijenli ve kuvvetli asitlerle tepkime verebilir.

III. Soy metaller (tam soy) hiçbir asit türüyle doğrudan tepkime vermez, yalnızca kral suyu ile çözünür.

IV. Amfoter metaller hem asitlerle hem de kuvvetli bazların sulu çözeltileriyle tepkime verir.

Bu sınıflandırmaya göre verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

A

I ve II

E

I, II, III ve IV

D

I, II ve IV

C

III ve IV

B

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen öncüllerin tümü metallerin kimyasal sınıflandırma özelliklerini tam ve doğru olarak açıklamaktadır.

Aktif metaller asitlerle $H_2$ gazı açığa çıkarır (I doğrudur).
Yarı soy metaller ( $Cu, Ag, Hg$ ) oksijensiz asitlerle tepkime vermez, derişik $HNO_3$ ve sıcak $H_2SO_4$ gibi oksijenli kuvvetli asitlerle tepkime verir (II doğrudur).
Soy metaller ( $Au, Pt$ ) kral suyu dışında hiçbir asitle tepkime vermez (III doğrudur).
Amfoter metaller ( $Al, Zn, Cr, Pb, Sn$ ) hem asitlerle hem de kuvvetli bazlarla tepkime verir (IV doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] III ve IV numaralı öncüllerin amfoter ve soy metal kurallarını gözden kaçırma

C Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Aktif ve yarı soy metalleri yanlış eleme

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Aktif metallerin özelliklerini atlama

D Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Soy metaller öncülünü yanlış kabul etme

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüller bilimsel olarak doğrudur.

Soru 2 Kimyasal Tepkimeler

Aktif metaller asitlerle tepkimeye girerek tuz oluşturur ve bu sırada yapıdaki hidrojen elementi

H_2

gazı olarak açığa çıkar.

I. Kalsiyum (Ca)

II. Potasyum (K)

III. Lityum (Li)

Buna göre oda koşullarında bulunan $HCl$ sulu çözeltisine yukarıdaki metallerden hangileri ayrı ayrı eklenirse $H_2$ gazı oluşur?

C

I ve III

B

I ve II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen metallerin (

Ca, K, Li

) tümü aktif metal olup

HCl

sulu çözeltisiyle tepkime vererek

H_2

gazı açığa çıkarır.

Ca, toprak alkali bir aktif metaldir ve asitlerle $H_2$ gazı açığa çıkarır.
K ve Li, alkali metallerdir (1A grubu) ve suyla bile şiddetli, asitlerle ise çok hızlı bir şekilde tepkime vererek $H_2$ gazı açığa çıkarır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik bilgi] Sadece Ca'yı aktif metal olarak düşünme

B Seçeneği: [Eksik bilgi] Li metalinin asitlerle tepkime vermediğini sanma

C Seçeneği: [Eksik bilgi] K metalini unutma

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm metaller aktiftir ve asitlerden $H_2$ gazı açığa çıkarır.

D Seçeneği: [Eksik bilgi] Ca metalini göz ardı etme

Soru 3 Kimyasal Tepkimeler

X metalinin soy metaller sınıfında yer almadığı, ancak oda koşullarında hidroklorik asit (

HCl

) veya seyreltik nitrik asit (

HNO_3

) çözeltileriyle tepkime vermediği bilinmektedir.

I. Bakır (Cu)

II. Civa (Hg)

III. Platin (Pt)

Buna göre X metali yukarıdakilerden hangileri olabilir?

A

Yalnız I

E

I, II ve III

D

II ve III

C

I ve III

B

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Oksijensiz asitlerle ve seyreltik nitrik asitle tepkime vermeyen metaller yarı soy metallerdir (

Cu, Ag, Hg

). Platin (

Pt

) ise tam soy metaldir.

Bakır ( $Cu$ ) ve civa ( $Hg$ ) yarı soy metallerdir; $HCl$ ve seyreltik $HNO_3$ ile tepkime vermezler.
Platin ( $Pt$ ) tam soy metaldir, hiçbir asitle tek başına tepkime vermez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Cu ve Hg yarı soy metaldir.

C Seçeneği: [Pt yanılgısı] Pt'yi yarı soy metal sanma

E Seçeneği: [Tümünü seçme] Pt'yi yarı soy sanma

D Seçeneği: [Cu eksikliği] Cu'yu unutma

A Seçeneği: [Eksik seçenek] Hg metalinin tepkime verdiğini düşünme

Soru 4 Kimyasal Tepkimeler

Farklı metallerin derişik asit çözeltileriyle etkileşimleri sonucunda açığa çıkan gaz türleri metallerin ve asitlerin türüne göre değişiklik gösterir.

I. $Cu(k) + HNO_3(\text{derişik}) \longrightarrow$

II. $Na(k) + HCl(\text{sulu}) \longrightarrow$

III. $Hg(k) + H_2SO_4(\text{derişik}) \longrightarrow$

Buna göre, bu etkileşimler sonucunda I, II ve III numaralı tepkimelerde açığa çıkan gazlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A

NO_2, H_2, SO_2

D

SO_2, H_2, NO_2

E

H_2, SO_2, NO_2

B

NO_2, SO_2, H_2

C

H_2, NO_2, SO_2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Cu yarı soy metalinin derişik

HNO_3

ile tepkimesinden

NO_2

, Na aktif metalinin

HCl

ile tepkimesinden

H_2

, Hg yarı soy metalinin derişik

H_2SO_4

ile tepkimesinden

SO_2

gazı açığa çıkar.

I. tepkimede yarı soy metal olan Cu, derişik $HNO_3$ ile $NO_2$ gazı oluşturur.
II. tepkimede aktif metal olan Na, asitlerle $H_2$ gazı açığa çıkarır.
III. tepkimede yarı soy metal olan Hg, derişik $H_2SO_4$ ile $SO_2$ gazı oluşturur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Gazları karıştırma] II ve III numaralı gazların yerini karıştırma

C Seçeneği: [Yanlış gaz eşleşmesi] Cu'dan $H_2$ çıktığını sanma

D Seçeneği: [Sıralama hatası] Denklemleri yanlış eşleştirme

E Seçeneği: [Yanlış gaz eşleşmesi] Aktif metal ile yarı soy metal gazlarını karıştırma

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Gaz türleri doğru eşleştirilmiştir.

Soru 5 Kimyasal Tepkimeler

Amfoter metaller (

Zn, Al, Pb, Sn, Cr

) hem asitlerle hem de kuvvetli bazların sulu çözeltileriyle tepkime vererek

H_2

gazı açığa çıkarır.

Buna göre, aşağıdaki metallerden hangisi $NaOH$ sulu çözeltisiyle etkileşime girmez?

A

Zn

E

Sn

D

Mg

B

Pb

C

Al

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Magnezyum (

Mg

) aktif bir metaldir ancak amfoter metal değildir. Bu nedenle kuvvetli bazlarla tepkime vermez.

Zn, Pb, Al ve Sn amfoter metallerdir ve kuvvetli baz çözeltileriyle ( $NaOH, KOH$ ) tepkime verir.
Mg ise toprak alkali aktif bir metaldir, sadece asitlerle tepkime verir, bazlarla tepkime vermez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Amfoter metal] Zn'yi bazla tepkime vermez sanma

C Seçeneği: [Amfoter metal] Al'yi bazla tepkime vermez sanma

B Seçeneği: [Amfoter metal] Pb'yi bazla tepkime vermez sanma

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Mg aktif metaldir ancak amfoter değildir.

E Seçeneği: [Amfoter metal] Sn'yi bazla tepkime vermez sanma

Soru 6 Kimyasal Tepkimeler

Laboratuvar koşullarında X, Y ve Z metallerinin asit ve bazlarla etkileşimleri incelenmiştir.

X: Hem asitlerle hem de kuvvetli bazlarla tepkime verir.

Y: Yalnızca kral suyu olarak bilinen karışımla tepkime verir.

Z: Yalnızca asitlerle tepkime verip $H_2$ gazı açığa çıkarır.

Buna göre X, Y ve Z metalleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

C

Cr, Pt, Ca

B

Pb, Mg, Al

E

Al, Au, Al

D

Mg, Au, Ca

A

Zn, Mg, Al

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X amfoter metal (

Cr

), Y tam soy metal (

Pt

), Z ise aktif metal (

Ca

) olmalıdır.

X hem asit hem bazla tepkime veriyorsa amfoter bir metaldir ( $Zn, Al, Pb, Sn, Cr$ ).
Y yalnızca kral suyu ile tepkime veriyorsa tam soy bir metaldir ( $Au, Pt$ ).
Z yalnızca asitlerle tepkime verip $H_2$ çıkarıyorsa aktif bir metaldir ( $Ca, Mg, Na$ vb.).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [X yanlış eşleşmesi] Mg'nin bazla tepkime verdiğini sanma

E Seçeneği: [Y yanlış eşleşmesi] Au'nun bazla tepkime verdiğini sanma

B Seçeneği: [Y yanlış eşleşmesi] Mg'yi soy metal sanma

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Cr amfoter, Pt tam soy, Ca aktif metaldir.

A Seçeneği: [Y yanlış eşleşmesi] Mg metalinin kral suyu ile tepkime verdiğini sanma

Soru 7 Kimyasal Tepkimeler

X, Y ve Z metallerinin su ve asit çözeltileriyle etkileşimleri aşağıda verilmiştir.

1. $X(k) + H_2O(s) \longrightarrow XOH(suda) + \frac{1}{2}H_2(g)$

2. $Y(k) + 2H_2SO_4(suda) \longrightarrow YSO_4 + SO_2(g) + 2H_2O(s)$

3. $Z(k) + HNO_3(suda) \longrightarrow \text{tepkime yok}$

Buna göre X, Y ve Z metallerinin aktiflikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

E

Y > X > Z

D

Z > Y > X

C

Z > X > Y

B

X > Z > Y

A

X > Y > Z

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X su ile tepkime verebildiği için çok aktif bir metaldir (1A veya 2A grubu). Y asitle tepkime veren yarı soy veya aktif bir metaldir. Z ise asitle tepkime vermeyen soy bir metaldir.

X metali oda koşullarında suyla tepkime vererek $H_2$ gazı açığa çıkarmaktadır; demek ki X çok aktiftir.
Y metali asitle tepkime vermektedir.
Z metali $HNO_3$ gibi kuvvetli bir asitle bile tepkime vermemektedir, dolayısıyla Z soy metaldir ve en pasiftir.
Bu durumda aktiflik sıralaması $X > Y > Z$ şeklinde olur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Yanlış kıyas] Y'yi X'ten aktif sanma

D Seçeneği: [Ters sıralama] Aktiflik basamağını ters okuma

C Seçeneği: [Yanlış aktiflik] Z'yi en aktif sanma

B Seçeneği: [Sıralama hatası] Z ve Y aktifliklerini karıştırma

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Suyla tepkime veren X en aktif, asitle tepkime vermeyen Z en pasiftir.

Soru 8 Kimyasal Tepkimeler

İçinde

25^{\circ}C

'de

HCl

sulu çözeltisi bulunan kaba bir miktar

Al

katısı ilave ediliyor.

I. Çözeltinin pH değerinin artması

II. Eklenen Al metalinin kimlik özelliğinin değişmesi

III. Çözeltide kabarcıklar oluştuğunun gözlemlenmesi

Bu işlem sonrasında kaptaki çözeltide yukarıdaki değişimlerden hangileri gerçekleşir?

A

Yalnız I

B

I ve II

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Al metali amfoter bir metal olup

HCl

ile tepkime verir. Bu tepkimede

H^+

iyonları harcandığı için pH artar, Al metali kimyasal değişime uğrar ve

H_2

gazı çıkışı kabarcık olarak gözlenir.

I. Tepkimede asidin $H^+$ iyonları azaldığı için asitlik azalır ve pH değeri artar (I doğrudur).
II. Al katısı kimyasal tepkimeye girerek tuz oluşturur, kimlik özelliği değişir (II doğrudur).
III. Tepkime sonucunda $H_2$ gazı açığa çıktığı için kabarcıklar gözlenir (III doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Sadece pH değişimini dikkate alma

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Kabarcık oluşumunu göz ardı etme

C Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Kimyasal değişimi atlama

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüller kimyasal reaksiyon sonucunda gerçekleşir.

D Seçeneği: [pH değişimini unutma] $H^+$ derişiminin azaldığını ve pH'ın arttığını fark edememe

TYT Kimya: Kimyasal Tepkimeler & Metal Türleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu sınıflandırmaya göre verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre oda koşullarında bulunan $HCl$ sulu çözeltisine yukarıdaki metallerden hangileri ayrı ayrı eklenirse $H_2$ gazı oluşur?

Buna göre X metali yukarıdakilerden hangileri olabilir?

Buna göre, bu etkileşimler sonucunda I, II ve III numaralı tepkimelerde açığa çıkan gazlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre, aşağıdaki metallerden hangisi $NaOH$ sulu çözeltisiyle etkileşime girmez?

Buna göre X, Y ve Z metalleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Buna göre X, Y ve Z metallerinin aktiflikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bu işlem sonrasında kaptaki çözeltide yukarıdaki değişimlerden hangileri gerçekleşir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu sınıflandırmaya göre verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre oda koşullarında bulunan HClHClHCl sulu çözeltisine yukarıdaki metallerden hangileri ayrı ayrı eklenirse H2H_2H2​ gazı oluşur?

Buna göre X metali yukarıdakilerden hangileri olabilir?

Buna göre, bu etkileşimler sonucunda I, II ve III numaralı tepkimelerde açığa çıkan gazlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre, aşağıdaki metallerden hangisi NaOHNaOHNaOH sulu çözeltisiyle etkileşime girmez?

Buna göre X, Y ve Z metalleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Buna göre X, Y ve Z metallerinin aktiflikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bu işlem sonrasında kaptaki çözeltide yukarıdaki değişimlerden hangileri gerçekleşir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre oda koşullarında bulunan $HCl$ sulu çözeltisine yukarıdaki metallerden hangileri ayrı ayrı eklenirse $H_2$ gazı oluşur?

Buna göre, aşağıdaki metallerden hangisi $NaOH$ sulu çözeltisiyle etkileşime girmez?