TYT Kimya: Kimyasal Hesaplamalar & Safsızlık Problemleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyasal Hesaplamalar

Saf olmayan 250 gramlık

M(k)

katı örneği, ağzı açık bir kapta tam verimle

M(k) \rightarrow 3N(g) + T(g)

denklemine göre ayrıştırılıyor. Tepkime sonunda kapta 70 gram katı bulunduğu gözleniyor.

Buna göre, $M$ katısının kütlece saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

E

95

D

90

B

80

A

72

C

85

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Ağzı açık kapta gaz çıkışı nedeniyle katı kütlesindeki azalma, oluşan gazların kütlesine eşittir.

Başlangıçtaki katı kütlesi = 250 g, son katı kütlesi = 70 g.
Katı kütlesindeki azalma = $250 - 70 = 180$ g (Bu miktar gaz olarak uçmuştur).
Tepkime denklemine göre açığa çıkan gazların kütlesi üzerinden harcanan saf $M$ miktarını buluruz.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Kısmi işlem] Yanlış çıkarma

A Seçeneği: [İşlem hatası] Yanlış oran kurma

E Seçeneği: [Okuma hatası] Verilenleri yanlış yerleştirme

D Seçeneği: [Yandaki katsayı hatası] Katsayıları unutma

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru işlem adımları

Soru 2 Kimyasal Hesaplamalar

Saf olmayan 20 gramlık

Zn(k)

örneği,

HCl

sulu çözeltisine atıldığında tam verimle

Zn(k) + 2HCl(suda) \rightarrow ZnCl_2(suda) + H_2(g)

tepkimesi gerçekleşiyor.

Tepkime sonunda açığa çıkan $H_2$ gazı normal koşullarda (NK) 4,48 L hacim kapladığına göre, $Zn(k)$ örneğinin saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir? ( $Zn = 65 \text{ g/mol}$ )

A

32,5

E

85

D

75

B

45

C

65

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

NK'daki hacimden mol sayısına geçilerek harcanan saf Zn kütlesi hesaplanır.

$n_{H_2} = \frac{4,48}{22,4} = 0,2$ mol.
Denklem gereği $0,2$ mol $H_2$ oluşması için $0,2$ mol $Zn$ tepkimeye girmelidir.
Saf $Zn$ kütlesi = $0,2 \times 65 = 13$ gram.
Saflık yüzdesi = $\frac{13}{20} \times 100 = \%65$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Orantı hatası] 100 ile çarpmayı unutma

D Seçeneği: [Mol kütlesi hatası] Yanlış molekül ağırlığı

B Seçeneği: [İşlem hatası] Aritmetik yanlışlık

A Seçeneği: [Yarı yarıya alma hatası] Katsayı oranını ters uygulama

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

Soru 3 Kimyasal Hesaplamalar

%20 saflıktaki Fe katısının m gramlık örneği, yeterince O2 gazıyla tam verimle 4Fe(k) + 3O2(g) \longrightarrow 2Fe2O3(k) tepkimesine girmiştir.

Tepkime sırasında 0,1 mol Fe2O3 katısı oluştuğuna göre, m değeri aşağıdakilerden hangisidir? (Fe = 56 g/mol, O = 16 g/mol)

C

112

B

56

E

560

D

280

A

28

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Oluşan ürün molünden harcanan saf Fe kütlesine, oradan da saflık yüzdesiyle toplam m kütlesine ulaşılır.

0,1 mol Fe2O3 oluştuğuna göre, tepkimeye giren saf Fe = 0,2 moldür.
Saf Fe kütlesi = 0,2 x 56 = 11,2 gram.
Örnek %20 saf olduğunda: m x (20/100) = 11,2 $\implies$ m = 560/2 = 280 gram.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [İşlem hatası] Yanlış oran

E Seçeneği: [Omuzlama hatası] Fazla sıfır ekleme

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru işlem

B Seçeneği: [Saflık yüzdesini ters uygulama] Çarpma hatası

A Seçeneği: [Katsayı ve işlem hatası] Yarım alma

Soru 4 Kimyasal Hesaplamalar

%50 saflıktaki 20 gramlık

CaCO_3

katısı yeterince ısıtılarak

CaCO_3(k) \longrightarrow CaO(k) + CO_2(g)

denklemine göre ayrıştırılıyor.

I. Oluşan $CO_2$ gazı NK'da 2,24 L hacim kaplar.

II. Tepkimede 5,6 gram $CaO$ katısı oluşmuştur.

III. Katı kütlesi 4,4 gram azalmıştır.

Buna göre, yargılarından hangileri doğrudur? ( $C = 12 \text{ g/mol}, O = 16 \text{ g/mol}, Ca = 40 \text{ g/mol}$ )

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Önce saf

CaCO_3

kütlesi bulunur, ardından mol hesapları yapılarak tüm öncüller doğrulanır.

Saf $CaCO_3$ kütlesi = $20 \times 0,50 = 10$ gram.
$CaCO_3$ MA = $40 + 12 + 48 = 100 \text{ g/mol}$ . Mol sayısı = $\frac{10}{100} = 0,1$ mol.
I. 0,1 mol $CO_2$ gazı NK'da $0,1 \times 22,4 = 2,24$ L hacim kaplar (Doğru).
II. 0,1 mol $CaO$ oluşur. $CaO$ MA = $40 + 16 = 56 \text{ g/mol}$ . Kütle = $0,1 \times 56 = 5,6$ g (Doğru).
III. Katı kütlesi, uçan $CO_2$ gazının kütlesi kadar azalır. $0,1 \times 44 = 4,4$ g (Doğru).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [CaO kütlesini yanlış hesaplama] II. öncülü eleme

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Sadece ilk öncülü bulup işaretleme

B Seçeneği: [Gaz kaybını göz ardı etme] III. öncülü yanlış sanma

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm öncüllerin doğru analizi

D Seçeneği: [Hacim hesabını atlama] I. öncülü yanlış sanma

Soru 5 Kimyasal Hesaplamalar

%50 saflıktaki

Mg

metali yeterince asit ile %40 verimle etkileşime girmiş, sonucunda 0,2 mol

H_2

gazı oluşmuştur.

$Mg(k) + 2HCl(suda) \longrightarrow MgCl_2(suda) + H_2(g)$

Buna göre, başlangıçta alınan saf olmayan $Mg$ örneği kaç gramdır? ( $Mg = 24 \text{ g/mol}$ )

B

24

D

48

E

60

A

12

C

30

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Önce verim üzerinden tepkimeye girmesi gereken teorik Mg molü bulunur, ardından saflık faktörü uygulanarak toplam kütleye geçilir.

Oluşan $H_2$ = 0,2 mol (Gerçekleşen miktar).
Tepkime %40 verimle gerçekleştiğine göre, teorik olarak oluşması gereken $H_2$ molü: $\text{Gerçekleşen} = \text{Teorik} \times \frac{40}{100}$
$0,2 = \text{Teorik} \times 0,40 \implies \text{Teorik} = 0,5$ mol.
Denklemde $Mg$ ve $H_2$ katsayıları aynı olduğundan, tepkimeye girmesi gereken saf $Mg = 0,5$ moldür.
Saf $Mg$ kütlesi = $0,5 \text{ mol} \times 24 \text{ g/mol} = 12$ gramdır.
Örnek %50 saflıkta olduğuna göre alınan toplam kütle ( $m$ ): $m \times 0,50 = 12 \implies m = 24$ gram değildir! İşlem düzeltmesi: Saf kütle = Toplam kütle $\times$ Saflık yüzdesi $\implies 12 = \text{Toplam} \times 0,50 \implies \text{Toplam} = 24$ gram.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [İşlem hatası] Aritmetik yanılma

A Seçeneği: [Saflık oranını hesaba katmama] Sadece saf Mg kütlesini bulup durma

D Seçeneği: [Verimi ters oranlama]

E Seçeneği: [Çarpım hatası] Faktörleri yanlış yerleştirme

B Seçeneği: [Doğru hesaplama] Doğru işlem adımlarını takip etme

Soru 6 Kimyasal Hesaplamalar

Aşağıdaki sıralı tepkimeler, bir bileşiğin dönüşümünü göstermektedir. 1. adım:

X_2 \xrightarrow{UV} 2X

2. adım:

X + Y \longrightarrow Z + T

3. adım:

X + T \longrightarrow M

2. ve 3. adımların tam verimle, 1. adımın %50 verimle gerçekleştiği ve tepkime sonunda 10 mol $M$ bileşiğinin oluştuğu tespit edilmiştir.

Buna göre, başlangıçta kullanılan $X_2$ gazı NK'da kaç L hacim kaplar?

C

224

A

22,4

B

112

E

896

D

448

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Son basamaktan geriye doğru mol geçişleri yapılarak başlangıçtaki

X_2

molü ve ardından NK'daki hacmi bulunur.

10 mol $M$ oluştuğuna göre, 3. adımda 10 mol $T$ ve 10 mol $X$ harcanmıştır.
3. adımda harcanan 10 mol $T$ , 2. adımda üretilmiştir. Dolayısıyla 2. adımda 10 mol $T$ oluşması için 10 mol $X$ harcanmalıdır.
Toplam harcanan $X$ molü = $10 \text{ mol (3. adım)} + 10 \text{ mol (2. adım)} = 20$ mol $X$ harcanmıştır.
1. adımda $X_2 \longrightarrow 2X$ tepkimesi gerçekleşmektedir. 20 mol $X$ oluşması için %100 verimde 10 mol $X_2$ gereklidir.
1. adımın verimi %50 olduğundan, harcanan $X_2$ molü = $\frac{10}{0,50} = 20$ moldür.
NK'da 1 mol gaz 22,4 L hacim kapladığına göre, 20 mol $X_2$ gazının hacmi = $20 \times 22,4 = 448$ L'dir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [İşlem ve oran hatası] Temel mol hesaplama hatası

E Seçeneği: [Çift kat verim hatası] Verimi çarpmak yerine bölme hatası

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru kademeli analiz ve hacim hesabı

B Seçeneği: [Verim veya katsayı ihmali] Eksik işlem

C Seçeneği: [Yarı yarıya alma hatası] X2 katsayısını yanlış yorumlama

TYT Kimya: Kimyasal Hesaplamalar & Safsızlık Problemleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, $M$ katısının kütlece saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tepkime sonunda açığa çıkan $H_2$ gazı normal koşullarda (NK) 4,48 L hacim kapladığına göre, $Zn(k)$ örneğinin saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir? ( $Zn = 65 \text{ g/mol}$ )

Tepkime sırasında 0,1 mol Fe2O3 katısı oluştuğuna göre, m değeri aşağıdakilerden hangisidir? (Fe = 56 g/mol, O = 16 g/mol)

Buna göre, yargılarından hangileri doğrudur? ( $C = 12 \text{ g/mol}, O = 16 \text{ g/mol}, Ca = 40 \text{ g/mol}$ )

Buna göre, başlangıçta alınan saf olmayan $Mg$ örneği kaç gramdır? ( $Mg = 24 \text{ g/mol}$ )

Buna göre, başlangıçta kullanılan $X_2$ gazı NK'da kaç L hacim kaplar?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, MMM katısının kütlece saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tepkime sonunda açığa çıkan H2H_2H2​ gazı normal koşullarda (NK) 4,48 L hacim kapladığına göre, Zn(k)Zn(k)Zn(k) örneğinin saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir? (Zn=65 g/molZn = 65 \text{ g/mol}Zn=65 g/mol)

Tepkime sırasında 0,1 mol Fe2O3 katısı oluştuğuna göre, m değeri aşağıdakilerden hangisidir? (Fe = 56 g/mol, O = 16 g/mol)

Buna göre, yargılarından hangileri doğrudur? (C=12 g/mol,O=16 g/mol,Ca=40 g/molC = 12 \text{ g/mol}, O = 16 \text{ g/mol}, Ca = 40 \text{ g/mol}C=12 g/mol,O=16 g/mol,Ca=40 g/mol)

Buna göre, başlangıçta alınan saf olmayan MgMgMg örneği kaç gramdır? (Mg=24 g/molMg = 24 \text{ g/mol}Mg=24 g/mol)

Buna göre, başlangıçta kullanılan X2X_2X2​ gazı NK'da kaç L hacim kaplar?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, $M$ katısının kütlece saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tepkime sonunda açığa çıkan $H_2$ gazı normal koşullarda (NK) 4,48 L hacim kapladığına göre, $Zn(k)$ örneğinin saflık yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir? ( $Zn = 65 \text{ g/mol}$ )

Buna göre, yargılarından hangileri doğrudur? ( $C = 12 \text{ g/mol}, O = 16 \text{ g/mol}, Ca = 40 \text{ g/mol}$ )

Buna göre, başlangıçta alınan saf olmayan $Mg$ örneği kaç gramdır? ( $Mg = 24 \text{ g/mol}$ )

Buna göre, başlangıçta kullanılan $X_2$ gazı NK'da kaç L hacim kaplar?