TYT Kimya: Kimyasal Hesaplamalar & Artansız ve Artan Maddeli Tepkimeler (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Kimyasal Hesaplamalar

Eşit kütlelerde

S

katısı ve

O_2

gazı alınarak kapalı bir kapta gerçekleştirilen tam verimli

S(k) + \frac{3}{2}O_2(g) \longrightarrow SO_3(g)

tepkimesi sonucunda reaktiflerden biri tamamen tükenirken diğerinden

16\text{ gram}

artmıştır.

Buna göre, tepkime sonucunda kapta oluşan $SO_3$ gazı kaç gramdır? ( $S = 32\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

200

160

120

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tepkimedeki katsayı oranları kullanılarak eşit kütleli başlangıç maddelerinden sınırlayıcı olan tespit edilir ve oluşan ürünün kütlesi hesaplanır.

Tepkime denklemi: $S(k) + \frac{3}{2}O_2(g) \longrightarrow SO_3(g)$
Mol kütleleri: $M_A(S) = 32\text{ g/mol}$ , $M_A(O_2) = 32\text{ g/mol}$ . Tepkime katsayılarına göre harcanma oranı molce $1\text{ mol } S$ için $\frac{3}{2}\text{ mol } O_2$ 'dir (kütlece $32\text{ g } S$ harcanırken $\frac{3}{2} \times 32 = 48\text{ g } O_2$ harcanır).
Eşit kütlelerde alındığı için başlangıç kütlesi büyük olan katsayı oranına göre seçilir veya $96\text{ gram}$ ortak kat üzerinden başlangıç kütlesi belirlenir.
Oluşan $SO_3$ kütlesi hesaplandığında $80\text{ gram}$ olduğu görülür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık ve işlem adımları izlenmiştir.

E Seçeneği: [Başlangıç kütlesi hatası] Eşit mol yerine eşit kütle kavramını karıştırmıştır.

D Seçeneği: [Katsayıları toplama hatası] Toplam kütle korunumunu yanlış kurmuştur.

A Seçeneği: [Yanlış mol kütlesi veya oran] İşlem hatası yapmış olabilir.

C Seçeneği: [Hatalı artan madde yorumu] Artan madde miktarını yanlış yorumlamıştır.

Soru 2 Kimyasal Hesaplamalar

Yeterince

Zn

katısı,

H_2XO_4

çözeltisi ile aşağıda verilen denkleme göre %100 verimle tepkimeye girmiştir.

Zn(k) + H_2XO_4(suda) \longrightarrow ZnXO_4(suda) + H_2(g)

Tepkime sonucunda

6,5\text{ gram } Zn

katısı tamamen harcanırken normal koşullarda

2,24\text{ litre } H_2

gazı oluştuğu ve

X

elementinin mol kütlesi incelenmektedir.

Buna göre, $X$ elementinin mol kütlesi kaç $\text{g/mol}$ 'dür? ( $Zn = 65\text{ g/mol}$ , $H = 1\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

128

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Tepkime denklemindeki mol katsayıları ve verilen kütle-hacim değerleri kullanılarak X elementinin mol kütlesi hesaplanır.

Harcanan Zn'nin molü: $n_{Zn} = \frac{6,5}{65} = 0,1\text{ mol}$ .
Denklem gereği $1\text{ mol } Zn$ harcandığında $1\text{ mol } H_2$ oluşur. Buna göre $0,1\text{ mol } Zn$ harcandığında $0,1\text{ mol } H_2$ gazı oluşur ki bu NK'da $2,24\text{ L}$ 'dir.
Zn'nin mol sayısı ile $ZnXO_4$ bileşiğinin mol sayısı eşittir ( $0,1\text{ mol}$ ). Ancak soruda doğrudan katsayılar üzerinden $Zn$ ile $H_2XO_4$ veya $ZnXO_4$ ilişkisi kurulur. $0,1\text{ mol } Zn$ tepkimeye girdiğinde $0,1\text{ mol } ZnXO_4$ oluşur.
Eğer soruda X elementinin mol kütlesi soruluyorsa, bileşiğin toplam mol kütlesinden gitmek gerekir. Ancak verilen 6,5 gram Zn ve denklem üzerinden X'in mol kütlesi şöyle bulunur: $ZnXO_4$ bileşiğinin mol kütlesi $MA = 65 + X + 4(16) = 129 + X$ 'tir. Verilen soruda kütle korunumu veya bileşik kütlesi verilmediği için, $0,1\text{ mol}$ kuralı ile $X = 96$ ( $SO_4$ kökü kükürt atomu olarak kastedilmişse $X = 32$ , ancak $H_2XO_4$ genel formülünde $X$ bir element olarak $S$ yerine alındığında $32$ bulunur. Soru kökündeki $X$ atomunun mol kütlesi $S=32$ yerine $X=32$ olan kükürt elementidir. Eğer $ZnSO_4$ bileşiğinde $Zn=65, S=32, O=16$ ise $MA = 65+32+64 = 161$ g/mol'dür. Soru kökünde $X$ yerine doğrudan kükürt ( $S$ ) elementi simgesi kullanılmalıdır ancak kural gereği $X$ elementinin mol kütlesi 32 olmalıdır. Seçeneklerde D (96) verilmiş; çünkü $ZnXO_4$ ün tamamı veya $XO_4$ kök kütlesi 96 alınmıştır. $X=32$ (Kükürt) için $XO_4 = 32 + 64 = 96$ g/mol'dür. Dolayısıyla $X$ burada kükürt atomunun kendisi değil, $SO_4$ kökü olarak kurgulanmış ancak 'X elementi' denilmiştir. Bu akademik çelişkiyi gidermek için $X$ 'element' değil ' $XO_4$ kökü' veya $X$ atomu kükürt olarak düzenlenmelidir. Düzeltme ile $X$ 'in kükürt olduğu varsayılmıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yarım mol katsayısı hatası] Orantıyı ters kurmuştur.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mol ve kütle hesapsal kurgusu yapılmıştır.

E Seçeneği: [İki katı alma hatası] Stokiyometri oranını yanlış yorumlamıştır.

B Seçeneği: [Basit aritmetik hata]

C Seçeneği: [Oksijen kütlesi unutulması] Bileşikteki $O_4$ kütlesini hesaba katmamıştır.

Soru 3 Kimyasal Hesaplamalar

160 gram

XO_3

katısı ısıtılarak aşağıda verilen denkleme göre ayrıştırılmaktadır.

XO_3(k) \longrightarrow XO_2(g) + \frac{1}{2}O_2(g)

Tepkime sonucunda normal koşullarda (NK)

5,6\text{ litre}

O_2

gazı oluştuğu gözlenmiştir.

Buna göre, bu tepkimenin yüzde verimi kaçtır? ( $X = 32\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Öncelikle

XO_3

'ün mol kütlesi hesaplanır, ardından verilen

O_2

hacminden teorik olarak tepkimeye girmesi gereken miktar ile karşılaştırılarak verim yüzdesi bulunur.

$MA(XO_3) = 32 + (3 \times 16) = 80\text{ g/mol}$ .
Başlangıçtaki $XO_3$ mol sayısı = $\frac{160}{80} = 2\text{ mol}$ .
NK'da $5,6\text{ L } O_2$ gazı $\frac{5,6}{22,4} = 0,25\text{ mol}$ 'dür.
Denkleme göre $1\text{ mol } XO_3$ ayrıştığında $\frac{1}{2}\text{ mol } O_2$ oluşur. Dolayısıyla $0,25\text{ mol } O_2$ oluşturabilmek için $0,5\text{ mol } XO_3$ tepkimeye girmelidir.
Verim = $\frac{\text{Tepkimeye giren}}{\text{Başlangıçtaki}} \times 100 = \frac{0,5}{2} \times 100 = \%25$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yanlış oran] İşlem hatası yapmıştır.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru verim hesabı yapılmıştır.

E Seçeneği: [Ters oran] Kalan madde oranı ile verimi karıştırmıştır.

D Seçeneği: [Katsayı hatası] Oksijen katsayısını 1 almış veya mol hesabını yarım almış olabilir.

C Seçeneği: [Aritmetik çeldirici] Yanlış sadeleştirme.

Soru 4 Kimyasal Hesaplamalar

Mg ve Ag metallerinden oluşan 20 gramlık bir alaşım, yeterince HCl çözeltisiyle tepkimeye sokulduğunda sadece Mg metali asitle etkileşime girerken Ag metali etki etmemektedir. Mg(k) + 2HCl(suda) \longrightarrow MgCl_2(suda) + H_2(g) Tepkime sonucunda normal koşullarda (NK) 4,48 L hacim kaplayan H_2 gazı açığa çıkmıştır.

Buna göre, başlangıçtaki alaşımın kütlece yüzde kaçı Mg metallerinden oluşmaktadır? (Mg = 24 g/mol)

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Oluşan gazın mol sayısı üzerinden tepkimeye giren aktif metalin molü ve kütlesi bulunur, ardından yüzde hesaplaması yapılır.

NK'da 4,48 L H_2 gazı 4,48 / 22,4 = 0,2 mol'dür.
Tepkime denklemine göre 1 mol H_2 oluşması için 1 mol Mg harcanmalıdır. Dolayısıyla 0,2 mol Mg tepkimeye girmiştir.
Harcanan Mg kütlesi = 0,2 mol $\times$ 24 g/mol = 4,8 gram.
Kütlece yüzde Mg = (4,8 / 20) $\times$ 100 = %24.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Ag kütlesini bulma tuzağı] Alaşımın diğer bileşeninin kütlesini veya yanlış oranı bulmuştur.

D Seçeneği: [Aritmetik çeldirici] Yanlış oran kurmuştur.

E Seçeneği: [Ters yüzde hesabı] Ag oranını Mg yerine yazmıştır.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru işlem adımları izlenmiştir.

A Seçeneği: [Yarı yarıya oran hatası] İşlem hatası yapmıştır.

TYT Kimya: Kimyasal Hesaplamalar & Artansız ve Artan Maddeli Tepkimeler (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, tepkime sonucunda kapta oluşan $SO_3$ gazı kaç gramdır? ( $S = 32\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

Buna göre, $X$ elementinin mol kütlesi kaç $\text{g/mol}$ 'dür? ( $Zn = 65\text{ g/mol}$ , $H = 1\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

Buna göre, bu tepkimenin yüzde verimi kaçtır? ( $X = 32\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

Buna göre, başlangıçtaki alaşımın kütlece yüzde kaçı Mg metallerinden oluşmaktadır? (Mg = 24 g/mol)

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, tepkime sonucunda kapta oluşan SO3SO_3SO3​ gazı kaç gramdır? (S=32 g/molS = 32\text{ g/mol}S=32 g/mol, O=16 g/molO = 16\text{ g/mol}O=16 g/mol)

Buna göre, XXX elementinin mol kütlesi kaç g/mol\text{g/mol}g/mol'dür? (Zn=65 g/molZn = 65\text{ g/mol}Zn=65 g/mol, H=1 g/molH = 1\text{ g/mol}H=1 g/mol, O=16 g/molO = 16\text{ g/mol}O=16 g/mol)

Buna göre, bu tepkimenin yüzde verimi kaçtır? (X=32 g/molX = 32\text{ g/mol}X=32 g/mol, O=16 g/molO = 16\text{ g/mol}O=16 g/mol)

Buna göre, başlangıçtaki alaşımın kütlece yüzde kaçı Mg metallerinden oluşmaktadır? (Mg = 24 g/mol)

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, tepkime sonucunda kapta oluşan $SO_3$ gazı kaç gramdır? ( $S = 32\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

Buna göre, $X$ elementinin mol kütlesi kaç $\text{g/mol}$ 'dür? ( $Zn = 65\text{ g/mol}$ , $H = 1\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )

Buna göre, bu tepkimenin yüzde verimi kaçtır? ( $X = 32\text{ g/mol}$ , $O = 16\text{ g/mol}$ )