TYT Kimya: Kimyanın Temel Kanunları & Sabit Oranlar Kanunu (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyanın Temel Kanunları

Kimya laboratuvarında saf bir bileşiğin oluşum mekanizmasını inceleyen bir araştırma grubu, laboratuvar koşullarında farklı miktarlarda başlangıç maddeleri kullanarak aynı tür bileşiği sentezlemektedir.

I. Oluşan bileşiğin miktarı artırıldığında, yapısındaki elementlerin kütlece birleşme oranı değişmez.

II. Saf maddeler için kütlece birleşme oranı, maddenin miktarına bağlı olmayıp ayırt edici bir sabittir.

III. Aynı iki elementten oluşan bütün maddelerin kütlece birleşme oranları daima aynıdır.

Buna göre, araştırma grubunun ulaştığı yukarıdaki yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?

A

Yalnız I

B

I ve II

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Kimyanın Temel Kanunları

Tarihsel süreçte kimya biliminin gelişimine katkı sağlayan bilim insanlarından biri, kapalı cam bir kap içerisine bir miktar kalay metali koyarak kabın ağzını sıkıca kapatmış ve tartmıştır. Ardından kabı ısıttığında kalayın beyaz bir toz haline geldiğini görmüş, sistemi soğutup yeniden tarttığında toplam kütlenin başlangıçtaki ile aynı olduğunu saptamıştır.

I. Kütlenin korunumu

II. Sabit oranlar

III. Katlı oranlar

Bu deneysel süreç ve gözlem dikkate alındığında, yukarıdaki kanunlardan hangileri doğrudan kanıtlanabilir?

E

II ve III

D

I ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Kimyanın Temel Kanunları

X_2Y_3

bileşiğinde elementlerin kütlece birleşme oranı

\frac{m_X}{m_Y} = \frac{7}{12}

olarak verilmiştir.

Buna göre, laboratuvar ortamında 200 gram X ile 300 gram Y elementleri kullanılarak artansız veya en fazla verimle kaç gram $X_2Y_5$ bileşiği elde edilir?

A

300

D

540

E

600

B

405

C

475

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Önce

X_2Y_5

bileşiği için kütlece birleşme oranı bulunur, ardından sınırlı bileşen hesabı ile toplam bileşik kütlesi hesaplanır.

$X_2Y_3$ için $\frac{m_X}{m_Y}$ = $\frac{2 \cdot AtomK(X)}{3 \cdot AtomK(Y)}$ = $\frac{7}{12}$ ise $\frac{AtomK(X)}{AtomK(Y)}$ = $\frac{7}{8}$ olur.
$X_2Y_5$ için kütle oranı: $\frac{m_X}{m_Y}$ = $\frac{2 \cdot 7}{5 \cdot 8}$ = $\frac{14}{40}$ = $\frac{7}{20}$ bulunur.
Başlangıç: 200 g X, 300 g Y. Orana göre 7 gram X e karşılık 20 gram Y gereklidir.
200 gram X için gereken Y: $\frac{20}{7}$ $\cdot$ 200 = $\frac{4000}{7}$ $\approx$ 571 g (Eleneriz, elimizde 300 g Y var).
300 gram Y için gereken X: $\frac{7}{20}$ $\cdot$ 300 = 105 gram X gerekir (Elimizde 200 g var, X artar, Y tükenir).
Tükelen Y = 300 g, harcanan X = 105 g. Toplam bileşik kütlesi = 105 + 300 = 405 gram.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Oran sabiti hatası]

B Seçeneği: [Doğru seçenek]

E Seçeneği: [Toplam kütle alma]

D Seçeneği: [Yanlış bileşen seçimi]

A Seçeneği: [İşlem hatası]

Soru 4 Kimyanın Temel Kanunları

Aşağıdaki tabloda X ve Y elementlerinden oluşmuş iki ayrı bileşiğin formülü ve bu bileşikleri oluşturan X ve Y elementlerinin kütleleri verilmiştir. | Bileşik | X Kütlesi (g) | Y Kütlesi (g) | Formül | |---|---|---|---| | 1. Bileşik | 3,6 | 0,4 |

X_3Y_4

| | 2. Bileşik | A | 0,6 |

XY_3

|

Buna göre, tablodaki 'A' değeri kaç gramdır?

B

1,2

C

1,8

E

3,6

D

2,4

A

0,6

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1. bileşikten X ve Y atomlarının kütleleri oranı bulunur, bu oran 2. bileşikteki formüle uygulanarak A değeri hesaplanır.

1. Bileşik ( $X_3Y_4$ ): $\frac{3 \cdot m_X}{4 \cdot m_Y} = \frac{3,6}{0,4} = 9$
Buradan atom kütleleri oranı $\frac{m_X}{m_Y} = 9 \cdot \frac{4}{3} = 12$ olarak bulunur.
2. Bileşik ( $XY_3$ ): $\frac{1 \cdot m_X}{3 \cdot m_Y} = \frac{A}{0,6}$
Atom kütleleri oranı $\frac{m_X}{m_Y} = 12$ olduğundan: $\frac{12}{3} = \frac{A}{0,6} \implies 4 = \frac{A}{0,6} \implies A = 4 \cdot 0,6 = 2,4$ gramdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Oran tersleme hatası]

B Seçeneği: [Yarı yarıya işlem hatası]

C Seçeneği: [İşlem hatası]

D Seçeneği: [Doğru seçenek]

E Seçeneği: [Sabit kütle alma]

Soru 5 Kimyanın Temel Kanunları

İki element arasında katlı oranlar kanununun aranabilmesi için bileşiklerin aynı tür elementlerden oluşması, basit formüllerinin birbirinden farklı olması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki bileşik çiftlerinden hangisi katlı oranlar kanununa uymaz?

A

SO_2 - SO_3

B

C_3H_6 - C_2H_4

C

NO_2 - N_2O_3

D

CO - CO_2

E

C_3H_8 - C_2H_6

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Katlı oran aranırken bileşiklerin basit formüllerinin farklı olması gerekir.

C_3H_6

ve

C_2H_4

bileşiklerinin basit formülleri aynıdır (

CH_2

).

A) $SO_2 - SO_3$ : Basit formülleri sırasıyla $SO_2$ ve $SO_3$ olup farklıdır, katlı oran aranır.
B) $C_3H_6$ bileşiğinin basit formülü $CH_2$ , $C_2H_4$ bileşiğinin basit formülü $CH_2$ 'dir. Basit formülleri aynı olduğu için katlı oran aranmaz.
C) $NO_2 - N_2O_3$ : Basit formülleri farklıdır, katlı oran aranır.
D) $CO - CO_2$ : Basit formülleri farklıdır, katlı oran aranır.
E) $C_3H_8$ ( $C_3H_8$ ) ve $C_2H_6$ ( $CH_3$ ) basit formülleri farklıdır, katlı oran aranır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Kuralı karıştırma]

E Seçeneği: [Hatalı sadeleştirme]

D Seçeneği: [Klasik örnek]

C Seçeneği: [Yanlış sadeleştirme]

B Seçeneği: [Doğru seçenek]

Soru 6 Kimyanın Temel Kanunları

XY_2

bileşiğinde elementlerin kütlece birleşme oranı

\frac{m_X}{m_Y} = 1

'dir.

Buna göre, $XY_3$ bileşiğinin kütlece yüzde kaçı X elementidir?

C

60

B

40

D

70

E

80

A

20

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

XY_2

bileşiğindeki birleşme oranından atom kütleleri oranı bulunur, bu oranla

XY_3

'ün yüzde bileşimi hesaplanır.

$XY_2$ için $\frac{1 \cdot m_X}{2 \cdot m_Y} = 1 \implies \frac{m_X}{m_Y} = \frac{2}{1}$ (X'in atom kütlesi 2, Y'nin 1 birim alınabilir).
$XY_3$ bileşiği için toplam kütle: $1 \cdot m_X + 3 \cdot m_Y = 1 \cdot (2) + 3 \cdot (1) = 2 + 3 = 5$ birim.
X elementinin kütlece yüzdesi: $\frac{2}{5} \cdot 100 = \%40$ .

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Doğrudan oran kullanma]

D Seçeneği: [Yanlış toplama]

B Seçeneği: [Doğru seçenek]

C Seçeneği: [Y elementinin kütlece yüzdesini bulma]

A Seçeneği: [İşlem hatası]

Soru 7 Kimyanın Temel Kanunları

SO3 bileşiğinde elementlerin kütlece birleşme oranı m_S / m_O = 2 / 3 tür. Yeteri kadar S ve O elementleri kullanılarak artansız gerçekleştirilen tepkime sonucunda 16 gram SO3 elde edilmiştir.

I. 16 gram SO3 bileşiğinde 9,6 gram O elementi bulunur.

II. Başlangıçta alınan S elementinin kütlesi 6,4 gramdır.

III. Başlangıçta alınan S ve O elementleri kütlece artansız 16 gram SO3 oluşturacak miktarda alındığına göre, daha fazla ürün elde etmek için maddelerden en az birinin başlangıç miktarı artırılmalıdır.

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

C

I ve II

B

Yalnız II

D

I ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 8 Kimyanın Temel Kanunları

Sabit Oranlar Kanunu yalnızca saf bileşikler için geçerlidir. Karışımlarda ve elementlerin kendi aralarındaki fiziksel birleşimlerinde sabit bir oran aranmaz.

I. Ozon gazı ( $O_3$ )

II. Kalsiyum klorür çözeltisi

III. Magnezyum sülfür katısı ( $MgS$ )

Yukarıdaki maddelerden hangilerinin oluşumunda tanecikler arasındaki etkileşim, sabit oranlar kanununa göre gerçekleşmiştir?

C

I ve II

B

Yalnız III

D

I ve III

E

II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Sabit oranlar kanunu sadece bileşikler için geçerlidir. Ozon bir element molekülüdür, çözelti ise karışımdır.

I. Ozon gazı ( $O_3$ ) bir element molekülüdür, bileşik değildir. Bu nedenle sabit oranlar kanunu aranmaz.
II. Kalsiyum klorür çözeltisi bir karışımdır (homojen karışım), sabit oranlar kanunu uygulanmaz.
III. Magnezyum sülfür ( $MgS$ ) bir bileşiktir ve sabit oranlar kanununa göre oluşur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Allotrop tuzağı]

B Seçeneği: [Doğru seçenek]

C Seçeneği: [Karışım ve element karışıklığı]

E Seçeneği: [Çözelti yanılgısı]

D Seçeneği: [Ozon yanılgısı]

TYT Kimya: Kimyanın Temel Kanunları & Sabit Oranlar Kanunu (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, araştırma grubunun ulaştığı yukarıdaki yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?

Bu deneysel süreç ve gözlem dikkate alındığında, yukarıdaki kanunlardan hangileri doğrudan kanıtlanabilir?

Buna göre, laboratuvar ortamında 200 gram X ile 300 gram Y elementleri kullanılarak artansız veya en fazla verimle kaç gram $X_2Y_5$ bileşiği elde edilir?

Buna göre, tablodaki 'A' değeri kaç gramdır?

Buna göre, aşağıdaki bileşik çiftlerinden hangisi katlı oranlar kanununa uymaz?

Buna göre, $XY_3$ bileşiğinin kütlece yüzde kaçı X elementidir?

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yukarıdaki maddelerden hangilerinin oluşumunda tanecikler arasındaki etkileşim, sabit oranlar kanununa göre gerçekleşmiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, araştırma grubunun ulaştığı yukarıdaki yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?

Bu deneysel süreç ve gözlem dikkate alındığında, yukarıdaki kanunlardan hangileri doğrudan kanıtlanabilir?

Buna göre, laboratuvar ortamında 200 gram X ile 300 gram Y elementleri kullanılarak artansız veya en fazla verimle kaç gram X2Y5X_2Y_5X2​Y5​ bileşiği elde edilir?

Buna göre, tablodaki 'A' değeri kaç gramdır?

Buna göre, aşağıdaki bileşik çiftlerinden hangisi katlı oranlar kanununa uymaz?

Buna göre, XY3XY_3XY3​ bileşiğinin kütlece yüzde kaçı X elementidir?

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yukarıdaki maddelerden hangilerinin oluşumunda tanecikler arasındaki etkileşim, sabit oranlar kanununa göre gerçekleşmiştir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, laboratuvar ortamında 200 gram X ile 300 gram Y elementleri kullanılarak artansız veya en fazla verimle kaç gram $X_2Y_5$ bileşiği elde edilir?

Buna göre, $XY_3$ bileşiğinin kütlece yüzde kaçı X elementidir?