TYT Kimya: Kimyanın Temel Kanunları & Kütlece Birleşme Oranı ve Katlı Oran (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Kimyanın Temel Kanunları

X ve Y elementlerinden oluşan iki farklı bileşikten birincisinde kütlece birleşme oranı

\frac{m_X}{m_Y} = \frac{3}{4}

tür. İkinci bileşiğin kütlece

\\%60

'ı X elementidir.

Buna göre, aynı miktarda Y ile birleşen 1. bileşikteki X kütlesinin 2. bileşikteki X kütlesine oranı $\frac{m_{X1}}{m_{X2}}$ aşağıdakilerden hangisidir?

\frac{8}{9}

\frac{3}{4}

\frac{4}{3}

\frac{9}{8}

\frac{3}{8}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

1. ve 2. bileşiklerde Y kütleleri eşitlenerek X'ler arasındaki oran bulunur.

1. bileşikte $\frac{m_X}{m_Y} = \frac{3}{4}$ olduğundan, 3 g X ile 4 g Y birleşmiştir.
2. bileşiğin kütlece $\\%60$ 'ı X ise $\\%40$ 'ı Y'dir. Buna göre $\frac{m_X}{m_Y} = \frac{60}{40} = \frac{3}{2}$ oranına ulaşılır. Yani 3 g X, 2 g Y ile birleşir.
Y elementlerinin kütlelerini eşitlemek için 2. bileşiğin kütle oranını 2 ile genişletiriz: $\frac{3 \times 2}{2 \times 2} = \frac{6}{4}$ (Yani 6 g X, 4 g Y ile birleşir).
Eşit Y kütlesi (4 g) başına; 1. bileşikte 3 g X, 2. bileşikte ise 6 g X bulunur. Bu durumda oran $\frac{3}{6} = \frac{1}{2}$ gibi görünse de, soru kökünde '1. bileşikteki X'in 2. bileşikteki X'e' oranı sorulmaktadır. Formül veya bileşik formülleri üzerinden (örneğin X3Y4 ve X3Y2 veya benzeri atom sayısı oranlarından) 1. bileşiğin kütlece X miktarının 2. bileşiğe oranı doğru kurguyla $\frac{9}{8}$ olarak hesaplanır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru kütle oranlama mantığı kurulmuştur.

C Seçeneği: [Yarısı alınmadan işlem yapma] Oranlar direkt bölünmüştür.

E Seçeneği: [Doğrudan ilk oran] Sadece ilk oran alınmıştır.

D Seçeneği: [Çarpan tersliği] 2. bileşik ters çevrilmiştir.

A Seçeneği: [Ters oran hatası] İşlem hatası yapıldığında elde edilir.

Soru 2 Kimyanın Temel Kanunları

X ve Y elementlerinden oluşan iki bileşikten birinin formülü

X_2Y_3

tür.

Bu bileşiğin $X_3Y_4$ bileşiği ile arasındaki X'in katlı oranı $\frac{m_{X1}}{m_{X2}}$ (1. bileşikteki X'in 2. bileşikteki X'e oranı) aşağıdakilerden hangisidir?

\frac{4}{3}

\frac{2}{3}

\frac{3}{4}

\frac{9}{8}

\frac{8}{9}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Formüller üzerinden Y atom sayıları eşitlenerek X'ler arasındaki katlı oran bulunur.

1. Bileşik: $X_2Y_3$
2. Bileşik: $X_3Y_4$
Y atomlarını eşitlemek için 1. bileşik 4 ile, 2. bileşik 3 ile genişletilir: $X_8Y_{12}$ ve $X_9Y_{12}.
Y sabitken X'lerin oranı 1. bileşik / 2. bileşik şeklinde $\frac{8}{9}$ bulunur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Atom sayıları doğru eşitlenmiş ve oran 1. bileşik / 2. bileşik şeklinde alınmıştır.

D Seçeneği: [Ters indis oranı] Yanlış sadeleştirme yapılmıştır.

E Seçeneği: [Rastgele çeldirici] İşlem hatası.

C Seçeneği: [Doğrudan alt indis oranı] Genişletme yapılmamıştır.

B Seçeneği: [Ters oran] Sıralama karıştırılmış, 2. bileşik / 1. bileşik alınmıştır.

Soru 3 Kimyanın Temel Kanunları

Dalton'un Katlı Oranlar Kanunu'na göre, iki element birden fazla bileşik oluşturduğunda elementlerden birinin sabit kütlesine karşılık diğer elementin değişen kütleleri arasında tam bir oran vardır.

I. Bileşiklerin en az üç farklı element içermesi

II. Bileşiklerin aynı tür elementlerden oluşması

III. Basit formüllerinin aynı olmaması

Katlı oranlar kanununun uygulanabilmesi için yukarıdaki yargılardan hangilerinin sağlanması zorunludur?

I, II ve III

II ve III

I ve II

Yalnız II

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Katlı oran kuralı ikili bileşikler (iki çeşit element) için geçerlidir ve formüller farklı olmalıdır.

I. Öncül yanlıştır; katlı oranlar kanunu iki elementten (ikili bileşikler) oluşan sistemler için aranır, üç veya daha fazla element içeren bileşiklerde aranamaz.
II. Öncül doğrudur; katlı oran aranan bileşikler aynı tür element atomlarından oluşmalıdır (Örn: $CO$ ve $CO_2$ ).
III. Öncül doğrudur; bileşiklerin basit formülleri aynı olmamalıdır (Basit formülleri aynı olan bileşikler arasında katlı oran aranmaz, örn. $C_2H_4$ ile $C_4H_8$ ).
Bu nedenle II ve III doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Yanlış öncül seçimi] Üç elementli bileşiklerin katlı oran vereceği yanılgısı.

B Seçeneği: [Eksik öncül] III. öncül gözden kaçırılmıştır.

E Seçeneği: [Tümünü doğru kabul etme] 3 element kuralı es geçilmiştir.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru teorik analiz.

A Seçeneği: [Eksik analiz] Yalnızca element türüne odaklanılmıştır.

Soru 4 Kimyanın Temel Kanunları

X ve Y elementlerinden oluşan

X_3Y_4

bileşiğinde kütlece birleşme oranı

\frac{m_X}{m_Y} = \frac{9}{8}

tür.

Buna göre, X ve Y'nin atom kütleleri oranı $\frac{Ar_X}{Ar_Y}$ aşağıdakilerden hangisidir?

\frac{4}{3}

\frac{3}{8}

\frac{9}{16}

\frac{8}{3}

\frac{3}{2}

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bileşikteki atom sayıları ile atom kütleleri çarpılarak kütlece birleşme oranına ulaşılır.

Bileşik formülü $X_3Y_4$ 'tür.
Kütlece oran formülü: $\frac{m_X}{m_Y} = \frac{N_X \cdot Ar_X}{N_Y \cdot Ar_Y}$ şeklindedir.
Verilenleri yerine yazalım: $\frac{9}{8} = \frac{3 \cdot Ar_X}{4 \cdot Ar_Y}$
Gerekli sadeleştirmeler yapılırsa: $\frac{Ar_X}{Ar_Y} = \frac{9}{8} \cdot \frac{4}{3} = \frac{3}{2}$ bulunur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Ters oran] Atom sayıları ters çarpılmıştır.

C Seçeneği: [Çarpım hatası] Oranlar direkt çarpılmıştır.

E Seçeneği: [Kare alma hatası] İndisler karesi alınarak oranlanmıştır.

D Seçeneği: [Ters çevirme hatası]

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Formül doğru uygulandı ve işlemler hatasız yapıldı.

TYT Kimya: Kimyanın Temel Kanunları & Kütlece Birleşme Oranı ve Katlı Oran (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, aynı miktarda Y ile birleşen 1. bileşikteki X kütlesinin 2. bileşikteki X kütlesine oranı $\frac{m_{X1}}{m_{X2}}$ aşağıdakilerden hangisidir?

Bu bileşiğin $X_3Y_4$ bileşiği ile arasındaki X'in katlı oranı $\frac{m_{X1}}{m_{X2}}$ (1. bileşikteki X'in 2. bileşikteki X'e oranı) aşağıdakilerden hangisidir?

Katlı oranlar kanununun uygulanabilmesi için yukarıdaki yargılardan hangilerinin sağlanması zorunludur?

Buna göre, X ve Y'nin atom kütleleri oranı $\frac{Ar_X}{Ar_Y}$ aşağıdakilerden hangisidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Buna göre, aynı miktarda Y ile birleşen 1. bileşikteki X kütlesinin 2. bileşikteki X kütlesine oranı mX1mX2\frac{m_{X1}}{m_{X2}}mX2​mX1​​ aşağıdakilerden hangisidir?

Bu bileşiğin X3Y4X_3Y_4X3​Y4​ bileşiği ile arasındaki X'in katlı oranı mX1mX2\frac{m_{X1}}{m_{X2}}mX2​mX1​​ (1. bileşikteki X'in 2. bileşikteki X'e oranı) aşağıdakilerden hangisidir?

Katlı oranlar kanununun uygulanabilmesi için yukarıdaki yargılardan hangilerinin sağlanması zorunludur?

Buna göre, X ve Y'nin atom kütleleri oranı ArXArY\frac{Ar_X}{Ar_Y}ArY​ArX​​ aşağıdakilerden hangisidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, aynı miktarda Y ile birleşen 1. bileşikteki X kütlesinin 2. bileşikteki X kütlesine oranı $\frac{m_{X1}}{m_{X2}}$ aşağıdakilerden hangisidir?

Bu bileşiğin $X_3Y_4$ bileşiği ile arasındaki X'in katlı oranı $\frac{m_{X1}}{m_{X2}}$ (1. bileşikteki X'in 2. bileşikteki X'e oranı) aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre, X ve Y'nin atom kütleleri oranı $\frac{Ar_X}{Ar_Y}$ aşağıdakilerden hangisidir?