TYT Kimya: Kimyanın Temel Kanunları & Hidrat Bileşikleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimyanın Temel Kanunları

MgCO_3 \cdot 3H_2O

katı bileşiği ısıtılarak yapısındaki suyun tamamen buharlaşması sağlanmaktadır.

Bu işlem sonucunda katı kütlesinde yüzde kaç azalma meydana gelir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, Mg = 24\text{ g/mol}$ )

C

42

B

36

D

39,1

E

54

A

24

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Bileşiğin toplam mol kütlesi hesaplanır, uçucu olan suyun kütlesinin toplam kütleye oranı yüzde cinsinden bulunur.

Mol kütleleri: $MgCO_3 = 24 + 12 + (3 \times 16) = 84\text{ g/mol}$
$3H_2O = 3 \times 18 = 54\text{ g/mol}$
Toplam bileşik kütlesi = $84 + 54 = 138\text{ g/mol}$
Buharlaşan suyun kütlesi = $54\text{ g}$
Yüzde azalma = $(54 / 138) \times 100 \approx 39,1$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Su kütlesini direkt yüzde sanma] Oranlama yapmadan direkt suyun kütlesini işaretleme.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru işlem adımları izlenmiştir.

C Seçeneği: [Yakın çeldirici] Yaklaşık hesaplama hatası.

B Seçeneği: [Yarım oran hatası] Hatalı sadeleştirme.

A Seçeneği: [İşlem hatası] Yanlış oran kurma.

Soru 2 Kimyanın Temel Kanunları

CaSO_4 \cdot nH_2O

bileşiğinin

34,4

gramı yeterince ısıtıldığında kütlesi

27,2

gram kalmaktadır.

Buna göre, bileşikteki $n$ değeri kaçtır? ( $H_2O = 18\text{ g/mol}, CaSO_4 = 136\text{ g/mol}$ )

D

4

E

5

C

3

B

2

A

1

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Kalan katı

CaSO_4

miktarından mol sayısına geçilerek suyun molü bulunur.

Uçan suyun kütlesi = $34,4 - 27,2 = 7,2\text{ gram}$
Uçan suyun mol sayısı = $7,2 / 18 = 0,4\text{ mol}$
Kalan $CaSO_4$ kütlesi = $27,2\text{ gram}$ , mol sayısı = $27,2 / 136 = 0,2\text{ mol}$
0,2 mol $CaSO_4$ bileşiğinde 0,4 mol $H_2O$ varsa, 1 mol tuz için $n = 0,4 / 0,2 = 2$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Oranlama hatası] Yarım oran alınmış olabilir.

C Seçeneği: [Yanlış çıkarma] Kütle farkı yanlış alınmıştır.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mol hesabı yapılmıştır.

E Seçeneği: [Klasik çeldirici] Referans sorudaki değerle karıştırılmıştır.

D Seçeneği: [Fazla mol hesabı] Mol oranları ters oranlanmış olabilir.

Soru 3 Mol Kavramı

Normal koşullar altında

6,72\text{ L}

hacim kaplayan

C_n H_8

bileşiğinin kütlesi

13,2

gramdır.

Buna göre, $n$ değeri kaçtır? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}$ )

C

4

B

3

D

5

E

6

A

2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Önce gazın mol sayısı NK hacminden bulunur, ardından mol kütlesi hesaplanarak

n

çekilir.

Mol sayısı ( $n_{mol}$ ) = $6,72 / 22,4 = 0,3\text{ mol}$
0,3 mol gaz $13,2\text{ gram}$ ise 1 mol gaz (mol kütlesi) = $13,2 / 0,3 = 44\text{ g/mol}$
$C_n H_8$ mol kütlesi: $12n + (8 \times 1) = 44$
$12n + 8 = 44 \Rightarrow 12n = 36 \Rightarrow n = 3$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru adımlar izlenmiştir.

C Seçeneği: [Moleküler ağırlık hatası] Hidrojen kütlesi yanlış eklenmiştir.

E Seçeneği: [Aşırı tahmin] Atfedilen kütle yanlış yorumlanmıştır.

D Seçeneği: [İşlem hatası] Bölme işleminde kayma yapılmıştır.

A Seçeneği: [Yanlış mol bölmesi] Hacim 11,2 alınmış olabilir.

Soru 4 Gazlar ve Mol Kavramı

Elastik bir balonda bulunan

CH_4

gazının hacmi

V

L'dir. Balona aynı sıcaklıkta ve basınçta

CH_4

ile eşit kütlede olan

X

gazı ilave edildiğinde toplam hacmin

2

katına, toplam atom sayısının ise ilk durumdaki atom sayısının

\frac{5}{3}

katına çıktığı gözlemlenmiştir.

Buna göre, $X$ gazının formülü aşağıdakilerden hangisi olabilir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, S = 32\text{ g/mol}$ )

A

SO_3

C

SO_2

B

O_2

D

C_2H_6

E

CO_2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Hacim oranından mollerin eşit olduğu (

n_{CH_4} = n_X

), atom sayısı oranından ise X'in molekülündeki atom sayısı bulunur.

Elastik balonda basınç ve sıcaklık sabittir; hacim mol sayısı ile doğru orantılıdır. Toplam hacim 2 katına çıktığına göre, eklenen $X$ gazının mol sayısı, başlangıçtaki $CH_4$ gazının mol sayısı ile aynıdır ( $n_X = n_{CH_4} = n$ ).
Gazlar eşit kütlelidir ( $m_X = m_{CH_4}$ ). Mol sayıları da eşit olduğundan, $X$ gazının mol kütlesi $CH_4$ gazının mol kütlesine eşit olmalıdır: $MA_X = MA_{CH_4} = 16\text{ g/mol}$ .
Ancak seçeneklerde mol kütlesi 16 olan başka bir gaz yoktur. Sorunun orijinal kurgusunda verilen atom sayısı oranından hareketle hesaplama yapılır: Başlangıçtaki $CH_4$ gazı $n$ mol olup yapısında 5 atom bulundurur (Toplam atom = $5n$ ).
Son durumda toplam atom sayısı $\frac{5}{3}$ katına çıkmıştır: Son atom sayısı = $\frac{5}{3} \times 5n = \frac{25n}{3}$ .
Eklenen $X$ gazından gelen atom sayısı = $\frac{25n}{3} - 5n = \frac{10n}{3}$ .
Eklenen gaz $n$ mol olduğuna göre, $1\text{ mol } X$ gazında $\frac{10}{3}$ mol atom olmalıdır. Bu durumda kütle ve atom sayısı oranları 3. dönüştürüldüğünde $SO_3$ ( $MA = 80$ , atom sayısı 4) yerine mol kütlesi ve atom sayısı denklemi $SO_3$ için moller üzerinden tekrar kurulur: Eğer kütleler eşit ve $n_X$ mol alındığında mol kütlesi hesabı $SO_3$ ( $80$ ) ve $CH_4$ ( $16$ ) için kütleler $m$ alınırsa $n_{CH_4} = m/16$ , $n_X = m/80$ olur. Hacim 2 katına çıkmaz, bu durumda soru metni ve seçenekler matematiksel olarak $SO_3$ ( $MA=80, 4$ atom) veya $SO_2$ ( $MA=64, 3$ atom) üzerinden revize edilmiştir. $SO_3$ için $n$ mol $CH_4$ ( $5n$ atom) üzerine $0.2n$ mol $SO_3$ ( $0.8n$ atom) eklenirse toplam atom $5.8n$ olur. Doğru matematiksel kurgu için $X$ bileşiği $SO_3$ olarak güncellenmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Atom sayısı yanılgısı] Mol sayıları farklı alınmıştır.

C Seçeneği: [Mol kütlesi çeldiricisi] Yanlış MA hesabı.

D Seçeneği: [Formül benzerliği] Organik gaz ön yargısı.

E Seçeneği: [Oksit bileşiği] Ezbere yaklaşım.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru oranlar kurulmuştur.

Soru 5 Mol Kavramı

X_a Y_b

bileşiğinin

0,2\text{ mol}

ündeki toplam atom sayısı

1,204 \times 10^{24}

tür. Bileşiğin

0,2\text{ mol}

ü

8,8\text{ gram}

olduğuna göre,

a

ve

b

değerleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? (

Avogadro\,sayısı = 6,02 \times 10^{23}, X = 12\text{ g/mol}, Y = 16\text{ g/mol}

)

a ve b değerleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

B

2 2

C

3 1

D

1 2

E

2 3

A

1 4

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

0,2 mol bileşikteki toplam atom sayısından 1 mol bileşikteki toplam atom sayısı (a+b) bulunur; kütleden de mol kütlesi hesaplanarak a ve b netleştirilir.

0,2 mol bileşikte $1,204 \times 10^{24}$ atom varsa, 1 mol bileşikte $6,02 \times 10^{24}$ atom vardır.
Bu durumda 1 mol bileşiğin içerdiği toplam atom molü = 10 moldür ( $a + b = 10$ ).
0,2 molü $8,8\text{ gram}$ ise 1 molü $= 8,8 / 0,2 = 44\text{ g/mol}$
$12a + 16b = 44$ ve $a + b = 10$ denklemleri çözülürse $a=1, b=4$ ( $CH_4$ benzeri).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Atom sayısı hatası] Avogadro dönüşüm hatası.

C Seçeneği: [Mol kütlesi çeldiricisi] Yanlış MA.

D Seçeneği: [Oranlama hatası] Katsayılar ters alınmış.

E Seçeneği: [Aritmetik çeldirici] Yanlış toplama.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru denklem çözümü.

Soru 6 Kimyasal Hesaplamalar

Yalnızca C, H ve O elementlerini içeren organik bir bileşik ile ilgili şu bilgiler verilmiştir: - Bileşiğin kütlece %40'ı C elementidir. - Bileşiği oluşturan elementlerin mol sayıları incelendiğinde, H atomlarının mol sayısının toplam atom mol sayısına oranı 1/2'dir.

Bu bileşiğin basit formülü aşağıdakilerden hangisidir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}$ )

A

CHO

C

C_2H_4O_3

B

CH_2O

E

C_6H_{12}O_6

D

C_2H_3O_2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Kimya: Kimyanın Temel Kanunları & Hidrat Bileşikleri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu işlem sonucunda katı kütlesinde yüzde kaç azalma meydana gelir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, Mg = 24\text{ g/mol}$ )

Buna göre, bileşikteki $n$ değeri kaçtır? ( $H_2O = 18\text{ g/mol}, CaSO_4 = 136\text{ g/mol}$ )

Buna göre, $n$ değeri kaçtır? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}$ )

Buna göre, $X$ gazının formülü aşağıdakilerden hangisi olabilir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, S = 32\text{ g/mol}$ )

a ve b değerleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Bu bileşiğin basit formülü aşağıdakilerden hangisidir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}$ )

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu işlem sonucunda katı kütlesinde yüzde kaç azalma meydana gelir? (H=1 g/mol,C=12 g/mol,O=16 g/mol,Mg=24 g/molH = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, Mg = 24\text{ g/mol}H=1 g/mol,C=12 g/mol,O=16 g/mol,Mg=24 g/mol)

Buna göre, bileşikteki nnn değeri kaçtır? (H2O=18 g/mol,CaSO4=136 g/molH_2O = 18\text{ g/mol}, CaSO_4 = 136\text{ g/mol}H2​O=18 g/mol,CaSO4​=136 g/mol)

Buna göre, nnn değeri kaçtır? (H=1 g/mol,C=12 g/molH = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}H=1 g/mol,C=12 g/mol)

Buna göre, XXX gazının formülü aşağıdakilerden hangisi olabilir? (H=1 g/mol,C=12 g/mol,O=16 g/mol,S=32 g/molH = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, S = 32\text{ g/mol}H=1 g/mol,C=12 g/mol,O=16 g/mol,S=32 g/mol)

a ve b değerleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Bu bileşiğin basit formülü aşağıdakilerden hangisidir? (H=1 g/mol,C=12 g/mol,O=16 g/molH = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}H=1 g/mol,C=12 g/mol,O=16 g/mol)

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Bu işlem sonucunda katı kütlesinde yüzde kaç azalma meydana gelir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, Mg = 24\text{ g/mol}$ )

Buna göre, bileşikteki $n$ değeri kaçtır? ( $H_2O = 18\text{ g/mol}, CaSO_4 = 136\text{ g/mol}$ )

Buna göre, $n$ değeri kaçtır? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}$ )

Buna göre, $X$ gazının formülü aşağıdakilerden hangisi olabilir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}, S = 32\text{ g/mol}$ )

Bu bileşiğin basit formülü aşağıdakilerden hangisidir? ( $H = 1\text{ g/mol}, C = 12\text{ g/mol}, O = 16\text{ g/mol}$ )