TYT Kimya: Kimya Bilimi & Kimyasal Türler (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimya Bilimi

Laboratuvar ortamında incelenen bazı maddelerin en küçük yapı taşları veya tanecik modelleri analiz edilmektedir.

I. Element molekülü: $O_2$

II. Kanyon: $PO_4^{3-}$

III. Bileşik molekülü: $NH_3$

Yukarıda verilen kimyasal tür ve örnek eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

A

Yalnız I

D

II ve III

E

I, II ve III

B

Yalnız II

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen tüm kimyasal tür sınıflandırmaları ve örnekleri kimya disiplinine göre doğrudur.

Aynı cins atomların kovalent bağlarla oluşturduğu nötr yapılar element molekülüdür ( $O_2$ ).
Elektron almış çok atomlu iyonlar (negatif yüklüler) kanyondur ( $PO_4^{3-}$ ).
Farklı cins atomların kovalent bağla oluşturduğu moleküler yapılar bileşik molekülüdür ( $NH_3$ ).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Yalnızca iyonik türlere odaklanma.] Element molekülünü göz ardı etmiştir.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tüm kimyasal tür tanımlarını doğru kurmuştur.

D Seçeneği: [I numaralı öncülü gözden kaçırma.] Oksijen gazının moleküler yapıda olmadığını düşünmüştür.

A Seçeneği: [Sadece en basit molekülün doğru olduğunu düşünme.] Diğer öncüllerdeki çok atomlu iyon ve bileşiklerin tanımını karıştırmıştır.

C Seçeneği: [III numaralı öncülü eksik değerlendirme.] $NH_3$'ün iyon olduğunu zannetmiştir.

Soru 2 Maddenin Halleri

Polar ve apolar moleküllerin birbiri içerisindeki çözünme davranışları incelenmektedir.

Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünür.

Buna göre, aşağıda verilen madde çiftlerinden hangisini oluşturan taneciklerin birbiri içinde iyi çözünmesi beklenmez? (_1H, _6C, _7N, _8O, _{15}P, _{16}S, _{17}Cl, _{35}Br)

B

CCl_4 - Br_2

E

HCl - H_2S

D

C_6H_6 - H_2O

A

PCl_3 - H_2O

C

NH_3 - H_2S

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

C_6H_6

(benzen) apolar,

H_2O

(su) ise polardır. Polar ve apolar maddeler birbiri içinde iyi çözünmez.

$C_6H_6$ simetrik yapısından dolayı apolardır.
$H_2O$ polar bir çözücüdür.
Benzer benzeri çözer kuralına göre apolar bir madde polar suda çözünmez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Fosfor triklorürün apolar olduğunu düşünme.] $PCl_3$ polar bir moleküldür, su da polardır; iyi çözünür.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Apolar benzen ile polar suyun karışmayacağını bilir.

E Seçeneği: [Asit ve kükürtlü bileşikleri karıştırma.] $HCl$ ve $H_2S$ polardır.

B Seçeneği: [Apolar çözücü-çözünen ilişkisini karıştırma.] $CCl_4$ ve $Br_2$ apolardır, birbiri içinde iyi çözünür.

C Seçeneği: [Hidrojen bağlarını göz ardı etme.] $NH_3$ ve $H_2S$ polar moleküllerdir.

Soru 3 Kimya Bilimi

Maddelerde meydana gelen değişimler sırasında taneciklerin iç yapısının (atomlar arası bağların veya molekül yapısının) korunup korunmadığı durumlar incelenmektedir.

Aşağıda verilen olaylardan hangisinde maddeyi oluşturan taneciklerin yapısı değişmemiştir?

A

Sütten yoğurt eldesi

D

Yağlı boyanın kuruması

E

Bitkilerin fotosentez yapması

B

Buğdaydan un eldesi

C

Yemeğin pişirilmesi

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Aşağıda

C_3H_4O_2

bileşiğinin (akrilik asit) açık formülü verilmiştir:

H_2C=CH-COOH

*(Not: Karbon atomları arasındaki ikili bağ ve karbonil grubu yapıya uygundur.)*

Bu bileşiğin bir molekülündeki bağlayıcı elektron çifti sayısı ve apolar kovalent bağ sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

C

Bağlayıcı elektron çifti: 11, Apolar kovalent bağ: 1

B

Bağlayıcı elektron çifti: 10, Apolar kovalent bağ: 2

D

Bağlayıcı elektron çifti: 11, Apolar kovalent bağ: 3

E

Bağlayıcı elektron çifti: 9, Apolar kovalent bağ: 1

A

Bağlayıcı elektron çifti: 10, Apolar kovalent bağ: 1

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Toplam çizgi (bağ) sayısı bağlayıcı elektron çiftini verir. Aynı cins ametal atomları arasındaki bağlar apolardır.

Yapının açık formülü $H_2C=CH-C(=O)-O-H$ şeklindedir. Toplam bağ (çizgi) sayısı 10'dur (4 tane C-H, 2 tane C-C, 2 tane C=O, 1 tane C-O, 1 tane O-H). Dolayısıyla bağlayıcı elektron çifti 10'dur.
Aynı cins ametal atomları arasındaki bağlar apolardır. Yapıda sadece 1 tane C-C tekli bağı bulunur (C=C ikili bağında 1 sigma, 1 pi bağı vardır; ancak genel müfredatta C=C ikili bağının tamamı polar/apolar ayrımında C-C tekli bağları baz alınarak incelenir, burada C-C tekli bağı apolardır, C=C pi bağı karbonlar arasındadır ancak apolar kovalent bağ tanımı tekli bağlar üzerinden veya atom çiftleri üzerinden netleştirilir. Karbonlar arası bağlardan sadece C-C tekli bağı apolar kovalent bağ olarak kabul edilir).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Toplam bağ sayısını yanlış sayma.] Bağları hatalı saymıştır.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Bağları ve aynı cins atomları doğru saymıştır.

B Seçeneği: [Apolar bağ sayısını fazla sayma.] İkili bağın içindeki bağları ayrı saymıştır.

D Seçeneği: [Hatalı işlem.] Sayısal yanılgı.

E Seçeneği: [Eksik sayım.] Bağları eksik saymıştır.

Soru 5 Kimya Bilimi

Bazı bileşikler ve sistematik adları tabloda verilmiştir: I.

Al_2S_3

- Alüminyum sülfür II.

PbO_2

- Kurşun(II) oksit III.

SF_6

- Kükürt heptaflorür IV.

Mg_3P_2

- Magnezyum fosfat V.

NH_3

- Trihidrojen mononitrür

Yukarıdaki bileşiklerden hangisinin sistematik adı doğrudur?

C

III

A

I

B

II

E

V

D

IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Verilen bileşiklerin adlandırılması incelendiğinde: I.

Al_2S_3

bileşiğinde alüminyum (Al) sabit değerliklidir (+3) ve Roma rakamı kullanılmadan 'Alüminyum sülfür' şeklinde doğru adlandırılmıştır. II.

PbO_2

'de kurşun +4 değerliklidir, doğru ad 'Kurşun(IV) oksit' olmalıdır. III.

SF_6

'da 6 flor atomu olduğundan 'Kükürt hekzaflorür' olmalıdır (hepta = 7). IV.

Mg_3P_2

bileşiği 'Magnezyum fosfür' olmalıdır (fosfat

PO_4^{3-}

şeklindedir). V.

NH_3

bileşiğinin sistematik adı 'Azot trihidrür'dür.

I numaralı öncülde Alüminyum 3A grubunda yer alan sabit değerlikli bir metaldir ve adlandırılırken parantez içinde Roma rakamı kullanılmaz. Adlandırma doğrudur.
II numaralı öncülde Kurşun değişken değerliklidir, oksijen -2 olduğundan kurşun +4 yük almıştır ve adlandırma 'Kurşun(IV) oksit' olmalıdır.
III numaralı öncülde mono, di, tri, tetra, hekza, hepta gibi ön ekler kovalent bağlı bileşiklerde kullanılır. 6 sayısı 'hekza' ile belirtilir.
IV numaralı öncülde fosfor tek atomlu kök olarak -3 yüklü olduğunda 'fosfür' adını alır.
V numaralı öncülde ise ametal-ametal bileşiklerinde önce sayı sonra ametal adı okunur, doğru ad 'Azot trihidrür'dür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Ön ekleri karıştırma.] 6 rakamının Latince karşılığını hepta sanmıştır.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Alüminyumun sabit değerlikli olduğunu ve kurala uygun adlandırıldığını fark eder.

B Seçeneği: [Kurşunun yükseltgenme basamağını göz ardı etme.] PbO2 bileşiğindeki kurşunun +4 olduğunu hesaplayamaz.

D Seçeneği: [Fosfür ile fosfatı karıştırma.] İyonik kök ezberlerindeki benzerlikten ötürü hata yapar.

E Seçeneği: [Kovalent adlandırma kuralı hatası.] Hidrojenin önce okunacağını zanneder.

Soru 6 Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

Kimyasal türleri bir arada tutan güçlü etkileşimler (kimyasal bağlar) atomlar veya iyonlar arasında gerçekleşir.

I. Elektron alışverişi sonucunda oluşan zıt (+ ve -) yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekim iyonik bağdır.

II. Aynı ya da farklı türdeki iki atomun, değerlik elektronlarından bir ya da daha fazlasını ortaklaşa kullanmasıyla oluşan bağ kovalent bağdır.

III. Metal katyonlarının içine gömülü oldukları elektron denizi ile aralarında oluşturdukları çekim gücü metalik bağdır.

Güçlü etkileşimler ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

B

Yalnız II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

TYT Kimya: Kimya Bilimi & Kimyasal Türler (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıda verilen kimyasal tür ve örnek eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

Buna göre, aşağıda verilen madde çiftlerinden hangisini oluşturan taneciklerin birbiri içinde iyi çözünmesi beklenmez? (_1H, _6C, _7N, _8O, _{15}P, _{16}S, _{17}Cl, _{35}Br)

Aşağıda verilen olaylardan hangisinde maddeyi oluşturan taneciklerin yapısı değişmemiştir?

Bu bileşiğin bir molekülündeki bağlayıcı elektron çifti sayısı ve apolar kovalent bağ sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Yukarıdaki bileşiklerden hangisinin sistematik adı doğrudur?

Güçlü etkileşimler ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)