AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Organik Kimya

Makromoleküller sınıfına giren polimerler, günlük yaşamda ve endüstride oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir.

I. Monomerlerin kovalent bağlar aracılığıyla uç uca eklenmesiyle dev moleküller (makromoleküller) oluştururlar.

II. Yapılarını oluşturan en küçük tekrar eden birimlere monomer (mer) adı verilir.

III. Sadece laboratuvar ortamında petrokimya türevlerinden üretilen suni maddelerdir, doğada bulunmazlar.

Polimerler ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

B

Yalnız III

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Polimerler monomer adı verilen küçük birimlerin kimyasal bağlarla bağlanmasıyla oluşur ve hem doğal (protein, nişasta) hem de sentetik (naylon, PVC) çeşitleri vardır.

I. öncül doğrudur; çok sayıda küçük molekül (monomer) kovalent bağlarla bağlanarak polimerleri oluşturur.
II. öncül doğrudur; polimer zincirini oluşturan tekrarlı birimlere mer veya monomer denir.
III. öncül yanlıştır; polimerler yalnızca sentetik değil, protein, selüloz ve kauçuk gibi doğal türleri de içerir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

D Seçeneği: [I. öncüldeki kovalent bağ ve makromolekül ilişkisini kaçırma.] Aday polimerleşme olayının kimyasal bağlarla gerçekleştiğini gözden kaçırabilir.

E Seçeneği: [Tüm ifadelerin doğru olduğunu varsayma ezberi.] Öncüllü sorularda 'Hepsi' seçeneğine yönelme eğilimi.

B Seçeneği: [Doğal polimerlerin varlığını unutarak III. öncülü doğru kabul etme.] Aday sadece plastik ve naylon gibi sentetik polimerleri düşündüğü için bu hataya düşer.

A Seçeneği: [Yalnızca ilk öncülün doğruluğuna odaklanıp mer kavramını göz ardı etme.] Aday II. öncüldeki 'mer' tanımını monomer ile ilişkilendiremeyebilir.

Soru 2 Organik Kimya

Polimerler kaynaklarına ve elde ediliş yöntemlerine göre doğal ve sentetik (yapay) polimerler olarak sınıflandırılırlar. Günlük hayatta ve endüstride kullanılan birçok malzemenin yapısında polimerler yer alır.

I. Kauçuk (Doğal kauçuk)

II. Teflon (Politetrafloroetilen)

III. Nişasta

Yukarıda verilen maddelerden hangileri doğal polimer sınıfında yer alır?

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Organik Kimya

Makromoleküllü yapıların sentezlenmesinde, küçük moleküllü temel yapı birimlerinin birbirine eklenmesi esasdır. Bu bağlamda, polimer zincirini meydana getiren küçük tekrarlı birimler kimya literatüründe bir adla anılırken, bu birimlerin ikili ve üçlü gruplar hâlindeki birleşim ürünleri de özel terimlerle sınıflandırılır.

Buna göre, küçük temel birim, bu birimden iki tanesinin ve üç tanesinin birleşmesiyle oluşan yapılar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

C

dimer - trimer - monomer

A

monomer - dimer - trimer

E

trimer - dimer - monomer

D

monomer - trimer - dimer

B

trimer - monomer - dimer

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Organik Kimya

Günlük yaşamda ve endüstride sıkça karşılaşılan bazı polimerler ve monomerleri aşağıda verilmiştir.

I. Tereftalik asit ve etilen glikolün kondenzasyon polimerleşmesiyle elde edilen polimerin kısa gösterimi $PET$ 'tir.

II. Tetrafloroetilen monomerinin katlanma polimerleşmesi sonucu oluşan polimerin kısa gösterimi $PVC$ 'dir.

III. Stiren monomerinin polimerleşmesiyle elde edilen polimerin kısa gösterimi $PS$ 'tir.

Bu polimerlerin kısa gösterimlerinden hangileri doğrudur?

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

C

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I ve III numaralı öncüllerde verilen polimerlerin kısa gösterimleri doğrudur.

I. Polietilen teraftalat (PET), tereftalik asit ve etilen glikolün kondenzasyonuyla üretilir ve kısaca PET olarak gösterilir. Doğrudur.
II. Tetrafloroetilen polimerleşmesiyle elde edilen polimer Politetrafloroethendir (PTFE) ve kısaca Teflon olarak bilinir. PVC ise Polivinil klorürün kısa gösterimidir. Yanlıştır.
III. Strenin polimerleşmesiyle Polistiren (PS) elde edilir. Doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [PVC ve PTFE kısaltmalarını karıştırmak.] Tetraflororoetilen ile polivinil klorür kısaltmalarını yanlış eşleştiren adaylar düşer.

D Seçeneği: [II numaralı öncülü doğru kabul etmek.] PVC'nin açılımını polietilen teraftalat veya tetrafloroeten sanan adaylar bu şıkka yönelir.

E Seçeneği: [Tüm öncüllerin doğru olduğunu düşünmek.] Ezbere dayalı çalışıp çeldiriciyi fark edemeyen adaylar bu şıkkı işaretler.

A Seçeneği: [III numaralı öncülün doğruluğunu göz ardı etmek.] Sadece PET'ten emin olup diğer öncüllerde kararsız kalan adaylar bu şıkkı seçebilir.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve III öncüllerinin bilimsel olarak doğru olduğunu bilen aday bu seçeneğe ulaşır.

Soru 5 Organik Kimya

Günlük yaşamda sıklıkla karşılaşılan bazı polimerler ve bu polimerlerin yaygın kullanım alanları aşağıda verilmiştir.

I. Polietilen tereftalat (PET): İçecek şişesi ve tekstil elyafı üretimi

II. Politetrafloroetilen (Teflon): Yapışmaz mutfak eşyaları ve kablo izolasyonu

III. Kevlar: Çelikten daha dayanıklı olduğu için çelik yelek ve yangın giysisi üretimi

IV. Polistiren (PS): Köpük bardak ve ambalaj malzemesi üretimi

V. Polivinil klorür (PVC): Naylon poşet ve esnek ambalaj filmi üretimi

Yukarıda verilen polimerlerden hangisinin kullanım alanı yanlıştır?

B

II

E

V

D

IV

A

I

C

III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Polivinil klorür (PVC) sert ve dayanıklı bir polimer olup boru, pencere profili ve kaplama yapımında kullanılır. Naylon poşet üretimi genellikle polietilen (PE) polimeri ile gerçekleştirilir.

I. Öncüldeki PET, hafif ve dayanıklı yapısıyla içecek şişelerinde yaygın olarak kullanılır (Doğru).
II. Teflon, yüksek sıcaklığa dayanıklılığı ve sürtünmesizliği sayesinde yapışmaz tava ve kaplamalarda kullanılır (Doğru).
III. Kevlar, yüksek darbe direnciyle koruyucu giysilerde tercih edilir (Doğru).
IV. Polistiren, köpük formunda ambalaj ve tabak yapımında kullanılır (Doğru).
V. PVC, su boruları ve kapı profillerinde kullanılırken naylon poşetler polietilenden yapılır (Yanlış).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Kevlar zırh ilişkisi] Kevlar'ın çelik yelek yapımındaki rolü popüler kültürde de bilinir.

A Seçeneği: [PET şişelerin yaygınlığını unutma] PET'in içecek şişelerinde kullanıldığını bilir.

B Seçeneği: [Teflon tava ilişkisi] Teflonun yapışmaz tencerelerde kullanıldığı bilinmektedir.

E Seçeneği: [PVC ve polietilen kullanım alanı karıştırılması] Aday PVC ile naylon poşet yapımında kullanılan polietileni karıştırabilir.

D Seçeneği: [Polistiren köpük ilişkisi] PS köpük tabak ve bardaklarda yaygındır.

Soru 6 Polimerler

Gelişen teknolojiyle birlikte hayatımızın her alanında yer alan polimerik malzemelerin sağlığımız ve çevre üzerindeki etkileri önem kazanmaktadır.

I. Sentetik liflerden üretilen kıyafetlerin vücudun nem dengesini bozarak mantar ve benzeri dermatolojik rahatsızlıklara zemin hazırlaması

II. Bazı plastik ambalaj malzemelerinin yapısındaki monomerlerin uygun olmayan saklama koşullarında gıdaya geçerek metabolik toksisite yaratabilmesi

III. Doğada uzun süre bozulmadan kalan plastik atıkların fotoliz ve hidroliz süreçleriyle tamamen yok olarak ekosisteme yararlı humus oluşturması

Yukarıda verilen durumlardan hangileri polimerik malzemelerin olumsuz (zararlı) etkileri arasında yer alır?

B

Yalnız II

D

II ve III

E

I, II ve III

A

Yalnız I

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Polimerlerin cilt sağlığına ve gıda güvenliğine etkileri olumsuz iken, doğada bozunmadan kalmaları çevre kirliliğine yol açar; yok olup humus oluşturmazlar.

I. öncül: Sentetik kumaşlar hava almadığı için cilt hastalıklarına yol açabilir (Doğru).
II. öncül: Plastik ambalajlardaki zararlı maddeler gıdaya geçerek toksik etki yapabilir (Doğru).
III. öncül: Plastikler doğada yüzyıllarca bozunmadan kalır, kolayca yok olup humus oluşturmazlar (Yanlış).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Yalnızca birinci öncülün doğruluğuna odaklanıp ikincisini göz ardı etme.] Aday sentetik kumaşların zararını bilir ancak ambalajların gıda üzerindeki etkisini atlar.

B Seçeneği: [Tekstil ürünlerinin etkisini göz ardı etme.] Aday gıda güvenliğine odaklanıp tekstil polimerlerinin etkisini eksik değerlendirir.

E Seçeneği: [Tüm öncüllerin doğru olduğu önyargısı.] Aday metnin tamamının olumsuzluk bildirdiğini düşünerek hepsini işaretler.

D Seçeneği: [Plastiklerin doğada zararsız bir şekilde yok olduğunu varsayma yanılgısı.] Aday III. öncüldeki 'yararlı humus oluşturması' ifadesindeki tuzak kelimeyi fark edemez.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II numaralı ifadelerin bilimsel olarak doğru tespit edilmesi.

Soru 7 Kimya Her Yerde

Modern şehirlerde sürdürülebilir yaşam ve sıfır atık projeleri kapsamında atıkların kaynağında ayrıştırılması büyük önem taşımaktadır.

I. Cam atıkların eritilerek yeniden şekillendirilmesi

II. Organik atıkların kompost gübreye dönüştürülmesi

III. Alüminyum kutuların toplanıp yeniden işlenmesi

Yukarıda verilen işlemlerden hangilerinin uygulanması, doğal ham madde rezervlerinin tükenmesini yavaşlatmaya ve doğrudan ham madde tasarrufu sağlamaya katkı sağlar?

C

I ve II

E

I, II ve III

D

I ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Cam (I) ve alüminyum gibi metaller (III) doğrudan yer altı kaynaklarından (silis kumu, boksit cevheri) elde edilen ham maddelerin kullanımını azaltır. Organik atıkların kompost yapılması ise toprak iyileştirmesi sağlar ancak doğrudan maden/endüstriyel ham madde tasarrufu kategorisinde metal veya cam kadar doğrudan bir maden rezervi koruması değildir (veya daha spesifik olarak ham madde bağlamında inorganik atıklar öne çıkar).

I numaralı öncülde cam üretimi için gerekli olan silis kumunun doğal havzalardan çıkarılması önlenir.
II numaralı öncül tarımsal verimlilik ve toprak için yararlıdır ancak doğrudan madensel veya endüstriyel ham madde tasarrufu kapsamında inorganik geri dönüşüm kadar ana akım 'ham madde' havuzunu korumaz.
III numaralı öncülde alüminyum kutuların geri dönüşümü boksit cevheri tüketimini azaltır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

E Seçeneği: [Tümünü doğru kabul etme eğilimi] Geri dönüşüm kelimesini gören adayın doğrudan tüm öncülleri işaretlemesi.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

B Seçeneği: [Kompost üretimini ham madde sanmak] Organik atıkların geri dönüşümünün her türlü tasarrufu sağladığı yanılgısına düşülür.

A Seçeneği: [Sadece camı düşünmek] Aday sadece camın geri dönüştürüldüğünü varsayabilir.

C Seçeneği: [II numaralı öncülü yanılgıyla dahil etmek] Tüm geri dönüşüm çeşitlerinin aynı ham madde sınıfına girdiğini düşünmek.

Soru 8 Kimya Her Yerde

Günümüz endüstriyel üretim süreçlerinde atıkların yeniden değerlendirilmesi hem ekolojik dengeyi korumakta hem de ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır.

I. Atık metallerin eritilerek yeniden şekillendirilmesi, cevherden üretim aşamasında harcanan yüksek enerjiden tasarruf edilmesini sağlar.

II. Plastik atıkların geri dönüştürülmesi, fosil yakıtlardan elde edilen hammaddelere olan talebi azaltarak karbon ayak izini küçültür.

III. Organik atıkların kontrollü bertarafı yerine doğrudan yakılması atmosfere salınan gazların ekolojik dengesini olumlu yönde etkiler.

Geri dönüşüm ve atık yönetimiyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

C

I ve II

B

Yalnız II

E

I, II ve III

D

II ve III

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

I ve II numaralı yargılar geri dönüşümün avantajlarını doğru ifade ederken, III numaralı öncülde organik atıkların yakılmasının olumlu olduğu iddiası yanlıştır.

Metal geri dönüşümü, sıfırdan metal üretimine kıyasla çok daha az enerji gerektirir. (I doğrudur)
Plastik geri dönüşümü petrokimya türevi hammaddelere ihtiyacı azaltır ve CO2 emisyonunu düşürür. (II doğrudur)
Organik atıkların doğrudan yakılması zehirli gaz salınımına ve çevre kirliliğine yol açar, ekolojik olarak olumlu değildir. (III yanlıştır)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I ve II numaralı öncüllerin bilimsel olarak doğru olduğunu kavrayan adaylar bu seçeneğe ulaşır.

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Yalnızca metal geri dönüşümünün enerji getirisini fark edip plastik öncülünü göz ardı eden adaylar bu şıkkı seçebilir.

D Seçeneği: [Yanlış bilgi çeldiricisi] III numaralı öncülde geçen 'doğrudan yakılması... olumlu yönde etkiler' ifadesindeki olumsuz durumu kaçıran adaylar bu şıkkı işaretler.

E Seçeneği: [Tümünü doğru kabul etme yanılgısı] Çevre ile ilgili her ifadenin olumlu olduğunu varsayan ezberci yaklaşımın sonucudur.

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme] Yalnızca II numaralı öncülün doğruluğuna odaklanan adayların düştüğü tuzaktır.

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Polimerler ile ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Yukarıda verilen maddelerden hangileri doğal polimer sınıfında yer alır?

Buna göre, küçük temel birim, bu birimden iki tanesinin ve üç tanesinin birleşmesiyle oluşan yapılar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bu polimerlerin kısa gösterimlerinden hangileri doğrudur?

Yukarıda verilen polimerlerden hangisinin kullanım alanı yanlıştır?

Yukarıda verilen durumlardan hangileri polimerik malzemelerin olumsuz (zararlı) etkileri arasında yer alır?

Yukarıda verilen işlemlerden hangilerinin uygulanması, doğal ham madde rezervlerinin tükenmesini yavaşlatmaya ve doğrudan ham madde tasarrufu sağlamaya katkı sağlar?

Geri dönüşüm ve atık yönetimiyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)