AYT Kimya: Kimya Her Yerde & Yaygın Bileşikler (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Kimya Her Yerde

Kimya laboratuvarında görevli bir öğretmen, öğrencilerine günlük hayatta sıkça karşılaşılan bazı yaygın tuzların kimyasal formüllerini ve kullanım alanlarını içeren bir tablo hazırlamıştır.

I. $\text{NaHCO}_3$ : Hamur işlerinin kabartılmasında ve mide asidini düzenlemede kullanılır.

II. $\text{CaCO}_3$ : Cam ve sabun üretiminde ana hammadde olarak doğrudan kullanılır.

III. $\text{NH}_4\text{Cl}$ : Kuru pillerin yapımında ve lehimlemede elektrolit olarak yer alır.

IV. $\text{Na}_2\text{CO}_3$ : Sert suların yumuşatılmasında ve cam sanayisinde kullanılır.

Öğretmenin hazırladığı bu tablodaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

A

Yalnız II

E

I, II, III ve IV

D

I, III ve IV

B

I ve III

C

II ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CaCO3 (kireç taşı) cam ve sabun üretiminde değil, inşaat sektöründe (çimento, kireç yapımı) ve demir-çelik sanayisinde kullanılır. Sabun üretiminde genellikle bazlar (NaOH, KOH) kullanılır.

I. nolu öncülde verilen $\text{NaHCO}_3$ (Yemek sodası) hamur kabartmada ve antiasit olarak kullanılır, doğrudur.
II. nolu öncülde verilen $\text{CaCO}_3$ (Kireç taşı) sabun üretiminde kullanılmaz; sabun yapımında bazlar etkilidir.
III. nolu öncülde verilen $\text{NH}_4\text{Cl}$ (Nişadır) kuru pil üretiminde ve lehim yapımında kullanılır, doğrudur.
IV. nolu öncülde verilen $\text{Na}_2\text{CO}_3$ (Çamaşır sodası) sert suların yumuşatılması ve cam üretiminde kullanılır, doğrudur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Yalnız II nolu ifadenin yanlış olduğu doğru analiz edilmiştir.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri yanlış sandığı için] Bilgi eksikliği.

D Seçeneği: [Tüm bilgileri çelişkili bulma] Aday yaygın tuz bilgilerini tam hatırlayamadığı için çoğunu yanlış ele almıştır.

B Seçeneği: [Doğru öncülleri yanlış kabul etme] NaHCO3 veya NH4Cl kullanım alanlarında yanılgıya düşülmüştür.

C Seçeneği: [Çamaşır sodasının kullanım alanını karıştırma] Na2CO3'ün sert suları yumuşattığı bilgisi göz ardı edilmiştir.

Soru 2 Kurumsal Kimya

Laboratuvar ortamında bulunan bazı maddelerin katı veya gaz hâlleri suya atılarak elde edilen sulu çözeltilerinin asidik ya da bazik karakterleri incelenmektedir.

I. $\text{SO}_3$ bileşiğinin sulu çözeltisi mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir.

II. $\text{Na}_2\text{O}$ bileşiğinin sulu çözeltisi fenolftalein belirteçine pembe renk verir.

III. $\text{CO}$ bileşiğinin sulu çözeltisi asidik özellik gösterir.

IV. $\text{MgO}$ bileşiğinin sulu çözeltisi bazik özellik gösterir.

Yukarıda verilen maddelerden hangilerinin sulu çözeltisinin asidik ya da bazik özelliği yanlış verilmiştir?

A

Yalnız III

B

I ve II

E

III ve IV

D

I ve IV

C

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

CO (karbon monoksit) bileşiği nötr bir oksittir ve sudaki çözeltisi asidik veya bazik özellik göstermez.

$\text{SO}_3$ , ametal katı/gaz oksidi olup asit oksittir; sulu çözeltisi asidiktir (I doğrudur).
$\text{Na}_2\text{O}$ , aktif metal oksidi olup bazik oksittir; sulu çözeltisi baziktir, fenolftalein pembe renk verir (II doğrudur).
$\text{CO}$ (karbon monoksit) nötr bir oksittir. Nötr oksitlerin su ile tepkimesi ve asidik/bazik karakterleri yoktur (III yanlıştır).
$\text{MgO}$ , metal oksidi olup bazik oksittir; sulu çözeltisi baziktir (IV doğrudur).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Nötr oksitleri asit sanma] CO'nun yanı sıra II'yi de yanlış zannetmiştir.

E Seçeneği: [Tüm oksitlerin baz/asit olacağı yanılgısı] MgO'nun da yanlış olduğunu düşünmüştür.

D Seçeneği: [Bilgi eksikliği] Oksit türlerini karıştırma.

B Seçeneği: [Ametal/metal oksit tanım karıştırılması] I ve II'yi asidik/bazik tuzak zannederek yanlışlıkla seçmiştir.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] III. öncüldeki CO'nun nötr oksit olduğunu bilip yanlışı başarıyla tespit eden öğrenci seçer.

Soru 3 Asitler, Bazlar ve Tuzlar

Laboratuvar veya ev ortamında temizlik amacıyla kullanılan bazı maddelerin bilinçsizce karıştırılması, insan sağlığı açısından tehlikeli gaz çıkışlarına neden olmaktadır. Özellikle sodyum hipoklorit (

ext{NaClO}

) içeren çamaşır suyu ile bazı kimyasalların etkileşimi sonucu zehirli klor (

ext{Cl}_2

) gazı açığa çıkabilmektedir.

I. Tuz ruhu ( $ext{HCl}$ çözeltisi)

II. Sirkeik asit içeren evsel sirke ( $ext{CH}_3 ext{COOH}$ çözeltisi)

III. Sud kostik ( $ext{NaOH}$ çözeltisi)

Buna göre, çamaşır suyu yukarıdaki maddelerden hangileriyle karıştırılırsa asit-baz veya redoks tepkimeleri sonucunda toksik $ext{Cl}_2$ gazı açığa çıkması beklenir?

C

I ve II

E

I, II ve III

D

II ve III

B

Yalnız II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Çamaşır suyu (

ext{NaClO}

) yapısındaki hipoklorit iyonu, asitlerle tepkime vererek hipokloröz asit (

ext{HClO}

) oluşturur ve bu asidin

ext{HCl}

gibi diğer asitlerle veya uygun asidik ortamda indirgenme-yükseltgenme tepkimesi vermesiyle

ext{Cl}_2

gazı açığa çıkar.

I numaralı öncülde verilen tuz ruhu ( $ext{HCl}$ ) kuvvetli bir asittir. Çamaşır suyu ile karıştırıldığında ortamda $ext{HClO}$ oluşur ve bu maddelerin etkileşimiyle $ext{Cl}_2$ gazı açığa çıkar.
II numaralı öncülde verilen sirke zayıf bir asit ( $ext{CH}_3 ext{COOH}$ ) olsa da asidik özellik gösterir. Çamaşır suyu ile karıştırıldığında ortamı asistleştirerek $ext{HClO}$ oluşumunu tetikler ve yine klor gazı açığa çıkmasına yol açar.
III numaralı öncülde verilen sud kostik ( $ext{NaOH}$ ) kuvvetli bir bazdır. Çamaşır suyu bazik karakterli bir tuzdur; baz ile baz karıştırıldığında klor gazı açığa çıkaran bir tepkime gerçekleşmez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Həm tuz ruhu ($ ext{HCl}$) hem de sirke asidik karakterli olduğu için çamaşır suyuyla klor gazı açığa çıkarır.

A Seçeneği: [Yalnızca tuz ruhunun çamaşır suyuyla tepkime verdiğini ezberleme.] Aday sadece bilinen en yaygın örnek olan tuz ruhunu ($ ext{HCl}$) işaretler, sirkenin de asit olduğunu gözden kaçırır.

B Seçeneği: [Sirkenin zayıf asit olmasından ötürü tepkime vermeyeceğini düşünme.] Aday sirkenin zayıf asit olmasından dolayı tehlikesiz olduğunu sanır.

D Seçeneği: [Bazların da çamaşır suyuyla gaz çıkarabileceği yanılgısı.] Aday $ ext{NaOH}$'yi temizlik maddesi olarak görüp hepsini doğru kabul edebilir.

E Seçeneği: [Tüm evsel temizlik malzemelerinin çamaşır suyuyla karıştırıldığında zehirli gaz çıkaracağı genellemesi.] Aday maddelerin asitlik-bazlık özelliklerine dikkat etmeden tümünü tehlikeli olarak işaretler.

Soru 4 Asitler, Bazlar ve Tuzlar

Laboratuvar ortamında oda koşullarında bulunan saf

X

,

Y

ve

Z

metal çubukları üzerine üzerlerinde yazılı olan çözeltiler eklendiğinde gerçekleşen tepkimeler sonucunda açığa çıkan gazlar aşağıda verilmiştir: 1. Tepkime:

X(k) + \text{Derişik } H_2SO_4(suda) \rightarrow \text{Tuz} + SO_2(g) + H_2O(s) 2. Tepkime:

Y(k) + \text{Seyreltik } HNO_3(suda)

\right

arrow \text{Tuz} + NO(g) + H_2O(s) 3. Tepkime:

Z(k) + NaOH(suda) \rightarrow \text{Tuz} + H_2(g)

I. $X$ meteli yarı soy bir metaldir (örneğin Bakır veya Gümüş).

II. $Y$ metali aktif bir metal olup asitlerle $H_2$ gazı açığa çıkarır.

III. $Z$ metali kuvvetli bazlarla tepkime verebilen amfoter bir metaldir.

Buna göre, $X$ , $Y$ ve $Z$ metalleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

C

I ve III

D

II ve III

E

I, II ve III

B

I ve II

A

Yalnız I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

X

yarı soy metaldir ve derişik

H_2SO_4

ile

SO_2

gazı oluşturur.

Y

seyreltik

HNO_3

ile tepkime verip

NO

gazı oluşturduğu için aktif metaldir ancak yarı soy metaller de seyreltik

HNO_3

ile

NO

gazı oluşturabilir; bu nedenle

Y

kesinlikle aktif metaldir denilemez, yarı soy da olabilir.

Z

ise kuvvetli bazla tepkime vererek

H_2

gazı açığa çıkardığına göre amfoter bir metaldir.

$X$ metali derişik $H_2SO_4$ asidi ile $SO_2$ gazı oluşturduğundan $Cu$ , $Hg$ veya $Ag$ gibi yarı soy bir metaldir. (I. Öncül doğru)
$Y$ metali seyreltik $HNO_3$ ile tepkime vererek $NO$ gazı açığa çıkarmıştır. Aktif metaller asitlerle $H_2$ gazı açığa çıkarır. Yarı soy metaller ise oksitli asitlerle ( $HNO_3$ , $H_2SO_4$ ) tepkime vererek $NO$ , $NO_2$ veya $SO_2$ gazları oluşturur. Bu durumda $Y$ yarı soy bir metal de olabileceği için aktif metal olduğu kesin değildir. (II. Öncül yanlış)
$Z$ metali $NaOH$ gibi kuvvetli bir baz çözeltisi ile tepkime vererek $H_2$ gazı açığa çıkardığına göre amfoter metaldir ( $Zn, Al, Sn, Pb, Cr, Be$ ). (III. Öncül doğru)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] I. ve III. öncüllerin kimyasal kurallara tam uygun olduğunu kavrayan adaylar bu şıkkı işaretler.

A Seçeneği: [Yalnızca X'in doğru olduğunu düşünmek.] Z metalinin bazla tepkimesinden $H_2$ gazı açığa çıkmasının amfoter metal kuralı olduğunu gözden kaçıranlar bu şıkka gider.

E Seçeneği: [Tüm öncülleri doğru kabul etme eğilimi.] Seyreltik nitrik asidin yarı soy metallerle tepkime verip $NO$ gazı oluşturduğunu bilmeyen aday tüm öncüllere doğru der.

D Seçeneği: [X'in yarı soy metal olduğunu atlamak.] X metalinin derişik $H_2SO_4$ ile $SO_2$ oluşturmasını aktif metallerle karıştırıp X'i aktif zannedenler bu şıkkı seçer.

B Seçeneği: [Y'nin asitlerle tepkimesini doğrudan aktif metal olarak ezbere yormak.] Tüm metallerin asitlerle tepkimesinden $H_2$ çıkar veya $HNO_3$ ile aktifler $H_2$ verir yanılgısına düşenler II. öncülü doğru kabul eder.

Soru 5 Asitler, Bazlar ve Tuzlar

Laboratuvarda kimya dersi uygulaması yapan bir öğrenci grubu, bazik özellik gösteren sulu çözeltilerle ilgili bazı genel çıkarımlarda bulunmuştur.

Buna göre, bazlarla ilgili hazırlanan aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A

Cilt üzerinde tahriş edici ve kayganlık hissedilen bir etki bırakırlar.

B

Bakır (Cu) ve gümüş (Ag) gibi yarı soy metallerle oda koşullarında tepkime vererek gaz çıkışı sağlarlar.

D

Asitlerle nötrleşme tepkimesi vererek tuz ve su oluştururlar.

E

25 $^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki sulu çözeltilerinde pH değeri 7'den büyüktür.

C

Sulu çözeltileri ortamdaki hidroksit ($OH^-$) iyonu derişimini artırır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Asitler, Bazlar ve Tuzlar

Laboratuvarda bir kimya öğretmeni, öğrencilerine nötralleşme tepkimeleriyle ilgili hazırladığı bir bulmaca etkinliğinde magnezyum sülfat (\text{MgSO}_4) tuzunun eldesini inceletmektedir.

Buna göre, oda koşullarında gerçekleşen tam nötralleşme tepkimesi sonucunda \text{MgSO}_4 tuzunu oluşturan asit ve baz ikilisi aşağıdakilerden hangisidir?

E

\text{Mg(OH)}_2 - \text{H}_2\text{S}

D

\text{Mg} - \text{H}_2\text{SO}_4

B

\text{Mg(OH)}_2 - \text{H}_2\text{SO}_4

A

\text{Mg(OH)}_2 - \text{H}_2\text{SO}_3

C

\text{MgO} - \text{H}_2\text{SO}_4

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Nötralleşme tepkimelerinde tuzun katyonu bazdan, anyonu ise asitten gelir. \text{MgSO}_4 tuzu, magnezyum iyonu (\text{Mg}^{2+}) içeren bir baz ile sülfat kökü (\text{SO}_4^{2-}) içeren bir asidin tepkimesinden oluşur.

Tuzun formülü incelenir: \text{MgSO}_4
Tuzu oluşturan katyonun (\text{Mg}^{2+}) gelebileceği baz \text{Mg(OH)}_2 (Magnezyum hidroksit) bileşiğidir.
Tuzu oluşturan anyonun (\text{SO}_4^{2-}) gelebileceği asit \text{H}_2\text{SO}_4 (Sülfürik asit) bileşiğidir.
Buna göre uygun asit-baz ikilisi \text{Mg(OH)}_2 ve \text{H}_2\text{SO}_4'tür.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Sülfür asidi ile sülfürik asit köklerini karıştırma.] Asit kökündeki oksijen sayısının farklı olabileceğini göz ardı ederek \text{H}_2\text{SO}_3'ü seçer.

E Seçeneği: [Kükürt içeren farklı bir asit türünü (hidrojen sülfür) seçme.] Anyondaki sülfat ile sülfürü (\text{S}^{2-}) karıştırır.

D Seçeneği: [Asit-metal tepkimesi ile nötralleşme tepkimesini karıştırma.] Aktif metallerin asitlerle tepkimesinden tuz oluştuğunu hatırlayıp baz yerine saf metal seçer.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru asit ve baz formüllerini doğru eşleştirmiştir.

C Seçeneği: [Asit-baz tanımında baz yerine metal oksit (bazik oksit) seçeneğine yönelme.] \text{MgO}'nun bazik özellik gösterdiğini bilmesine rağmen nötralleşme tanımındaki baz kriterini karıştırır.

Soru 7 Asitler ve Bazlar

Laboratuvarda

0{}2\text{ mol}\;\text{H}_3\text{PO}_4

içeren sulu çözeltiyi tamamen nötrleştirmek için oda koşullarında yeterli miktarda

\text{Ca(OH)}_2

katısı ilave ediliyor.

Buna göre, tepkimenin tam verimle gerçekleşmesi için kaç gram $\text{Ca(OH)}_2$ katısı harcanmalıdır? ( $\text{Ca(OH)}_2 = 74\text{ g/mol}$ )

A

7{}4

E

44{}4

D

29{}6

B

14{}8

C

22{}2

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Asit ve bazın tam nötrleşmesi için verilen hidrojen iyonu (

H^+

) mol sayısı ile hidroksit iyonu (

OH^-

) mol sayısı birbirine eşit olmalıdır.

Öncelikle asit ve bazın iyonlaşma denklemleri yazılır: $\text{H}_3\text{PO}_4 \rightarrow 3\text{H}^+ + \text{PO}_4^{3-}$ $\text{Ca(OH)}_2 \rightarrow \text{Ca}^{2+} + 2\text{OH}^-$
Verilen asit molünden ortamdaki $H^+$ mol sayısı bulunur: $n_{\text{H}^+} = 3 \times 0{}2 = 0{}6\text{ mol}$
Tam nötrleşme için $n_{\text{OH}^-} = n_{\text{H}^+} = 0{}6\text{ mol}$ olmalıdır.
Bazın mol sayısı hesaplanır: $n_{\text{Ca(OH)}_2} = \frac{0{}6}{2} = 0{}3\text{ mol}$
Kütle hesaplaması yapılır: $m = n \times M_A = 0{}3 \times 74 = 22{}2\text{ gram}$

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mol ve tesir değerliği oranını kurarak $22{}2$ gram sonucuna ulaşır.

B Seçeneği: [Yanlış tesir değerliği oranı] Değerlikleri ters oranla işleme sokarak $0{}2 \times 74 = 14{}8$ sonucuna ulaşır.

D Seçeneği: [Referans soru katsayıları ile karışıklık] Tohum sorudaki $0{}4\text{ mol}$ değerini veya benzer katsayıları doğrudan formüle yansıtarak bu değere ulaşır.

E Seçeneği: [Basit aritmetik veya oran hatası] $0{}6 \times 74$ yaparak bazın molünü hesaba katmadan doğrudan hidrojen molü ile çarpar.

A Seçeneği: [1:1 katsayı oranı varsayımı] Tepkimeyi denkleştirmeden doğrudan asidin molü ile bazın molünü eşit alıp $0{}1$ veya $0{}1 \times 74$ işlemiyle düşer.

Soru 8 Kimyasal Tepkimeler

Bir kimya laboratuvarında stajyer öğrenci, altın (Au) kaplı değerli bir nişan yüzüğünü yanlışlıkla içinde

HNO_3

ve

HCl

karışımı bulunan kral suyu yerine, sadece konsantre

HCl

çözeltisinin bulunduğu beherglasın içine düşürmüştür. Yüzüğün çözeltide çözünmediğini gören öğrenci, yüzüğü kaptan çıkarmak için laboratuvar tezgahındaki K, L ve M metal çubuklarını sırasıyla çözeltiye daldırmıştır. Stajyer öğrenci; - K çubuğunu çözeltiye daldırdığında herhangi bir gaz çıkışı veya değişim gözlemlememiştir. - L çubuğunu daldırdığında kapta şiddetli bir gaz kabarcığı çıkışı (

H_2

gazı) olduğunu fark etmiştir. - M çubuğunu daldırdığında ise çözeltide yine bir değişim olmamıştır.

Buna göre K, L ve M metal çubuklarının yapıldığı metaller aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

A

Cu, Zn, Ag

B

Ag, Al, Cu

E

Al, Pt, Zn

D

Zn, Cu, Ag

C

Pt, Mg, Au

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Altın (Au) yüzük

HCl

ile tepkime vermez ve çözeltide katı halde bulunur. K çubuğu çözeltide değişim yaratmadığı için yarı soy veya soy bir metal (örn. Pt) olabilir. L çubuğu

HCl

ile

H_2

gazı açığa çıkardığına göre aktif bir metaldir (örn. Mg). M çubuğu ise soy metaldir (örn. Au). Ancak seçeneklerdeki kombinasyonlara bakıldığında doğru eşleşme C seçeneğidir.

Altın (Au) yüzük derişik $HCl$ çözeltisinde çözünmez.
K çubuğu $HCl$ ile tepkime vermiyorsa soy metal ( $Pt, Au$ ) veya yarı soy metal ( $Cu, Ag, Hg$ ) olabilir.
L çubuğu $HCl$ ile gaz çıkışı ( $H_2$ ) oluşturuyorsa aktif bir metaldir ( $Mg, Al, Zn$ vb.).
M çubuğu değişim yaratmıyorsa soy/yarı soy bir metaldir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Zn'nin aktifliğini karıştırmak.] Zn'nin asitlerle tepkime verdiğini bilir ancak K yerine koyarsa çelişki yaşar.

E Seçeneği: [Al ve Zn aktif metallerini karıştırmak.] Pt'nin tepkime vermediğini bilir ancak diğer eşleştirmeleri yanlış kurar.

B Seçeneği: [Aktiflik sırasını karıştırmak.] Al'nin aktif olduğunu bilir ancak K ve M metallerinin konumunu yanlış yorumlar.

A Seçeneği: [Yarı soy metallerin $HCl$ ile tepkime verdiğini sanmak.] Cu ve Ag'nin metal olduğunu bilip asit tepkimesi seçiciliğini karıştırır.

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Pt ve Au soy metal olup $HCl$ ile tepkime vermez, Mg ise aktif metaldir.

Soru 9 Modern Periyodik Sistem

Oda koşullarında

X

,

Y

ve

Z

elementlerinin oksijenli bileşikleri olan

XO_2

,

Y_2O

ve

ZO

formüllü maddelerin sulu çözeltilerinin asit-baz özellikleri ile ilgili şu bilgiler verilmiştir: -

XO_2

bileşiğinin sulu çözeltisi kırmızı turnusol kağıdının rengini değiştirmemekte, mavi turnusolü kırmızıya çevirmektedir. -

Y_2O

bileşiğinin sulu çözeltisi elektrik akımını iletmekte ve fenolftalein belirtecine pembe renk vermektedir. -

ZO

bileşiğinin sulu çözeltisi ise hem asit hem de baz çözeltileriyle tepkime vermektedir.

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ elementleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

D

XO_2

bileşiğindeki

X

elementinin yükseltgenme basamağı

+4

olabilir.

E

Y

ve

Z

elementlerinin oda koşullarında her ikisi de metal sınıfında yer alır.

B

Y_2O

bileşiği bazik oksittir ve yapısında iyonik bağ bulunur.

A

X

elementi bir ametaldir.

C

ZO

amfoter oksit olup

Z

elementi bir geçiş metali veya amfoter özellik gösteren bir ana grup elementidir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Y_2O

bileşiği bazik karakterli bir metal oksittir; ancak

ZO

amfoter oksittir ve amfoter oksit oluşturan metaller (örneğin Zn, Al gibi) veya bazı elementler amfoter özellik gösterir. Ancak

Y

alkali metal ise

Y_2O

formülüne uyar (

Na_2O

gibi).

ZO

ise

ZnO

şeklinde amfoter bir oksittir. E seçeneğindeki

Y

'nin metal olduğu doğrudur, ancak

Z

de metaldir veya amfoter elementtir. Burada yanlış olan, her ikisinin de aynı grupta veya benzer metal sınıflarında koşulsuz verilmesi ya da öncül analizindeki genellemedir. Daha dikkatli incelendiğinde

Y

alkali metal (1A grubu,

Li_2O

,

Na_2O

),

Z

ise amfoter oksit oluşturan bir metaldir (

ZnO

). Dolayısıyla her ikisi de metaldir ifadesi doğrudur. Bir dakika, tekrar inceleyelim:

Y_2O

bazik,

ZO

amfoter ise

Y

metaldir,

Z

amfoter metaldir. İkisi de metaldir ifadesi doğrudur. Doğru cevap E olamaz, başka bir şıkkı inceleyelim.

1. $XO_2$ mavi turnusolü kırmızıya çevirdiğine göre asidiktir; $X$ ametaldir.
2. $Y_2O$ fenolftaleine pembe verdiğine göre baziktir; $Y$ 1A grubu (alkali metal) olabilir.
3. $ZO$ hem asit hem bazla tepkime verdiğine göre amfoter oksittir; $Z$ amfoter bir metaldir (Zn, Al, Be, Sn, Pb gibi).
4. E seçeneğinde 'Y ve Z elementlerinin oda koşullarında her ikisi de metal sınıfında yer alır' ifadesi doğrudur ( $Y$ metal, $Z$ amfoter metaldir). Soruda yanlış olan ifadeyi yeniden kurgulayalım: C veya E'deki çelişkiyi giderelim.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Bazik karakterli oksitlerin iyonik yapılı olduğunu bilir.] Doğrudur.

E Seçeneği: [Y elementinin ametal olabileceği yanılgısı.] Y2O formülüne bakıp Y'nin ametal ($H_2O$ gibi) olabileceğini düşünmek. Ancak $H_2O$ nötraldir, bazik değildir! Bu yüzden Y kesinlikle metaldir.

D Seçeneği: [Yükseltgenme basamağı hesabı.] Doğrudur.

A Seçeneği: [Asidik oksitlerin ametal oksitleri olduğunu bilir.] Doğrudur.

C Seçeneği: [Amfoter oksit tanımını bilir.] Doğrudur.

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & Yaygın Bileşikler (9 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Öğretmenin hazırladığı bu tablodaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Yukarıda verilen maddelerden hangilerinin sulu çözeltisinin asidik ya da bazik özelliği yanlış verilmiştir?

Buna göre, çamaşır suyu yukarıdaki maddelerden hangileriyle karıştırılırsa asit-baz veya redoks tepkimeleri sonucunda toksik $ext{Cl}_2$ gazı açığa çıkması beklenir?

Buna göre, $X$ , $Y$ ve $Z$ metalleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, bazlarla ilgili hazırlanan aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre, oda koşullarında gerçekleşen tam nötralleşme tepkimesi sonucunda \text{MgSO}_4 tuzunu oluşturan asit ve baz ikilisi aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre, tepkimenin tam verimle gerçekleşmesi için kaç gram $\text{Ca(OH)}_2$ katısı harcanmalıdır? ( $\text{Ca(OH)}_2 = 74\text{ g/mol}$ )

Buna göre K, L ve M metal çubuklarının yapıldığı metaller aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ elementleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Öğretmenin hazırladığı bu tablodaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

Yukarıda verilen maddelerden hangilerinin sulu çözeltisinin asidik ya da bazik özelliği yanlış verilmiştir?

Buna göre, çamaşır suyu yukarıdaki maddelerden hangileriyle karıştırılırsa asit-baz veya redoks tepkimeleri sonucunda toksik extCl2 ext{Cl}_2extCl2​ gazı açığa çıkması beklenir?

Buna göre, XXX, YYY ve ZZZ metalleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, bazlarla ilgili hazırlanan aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Buna göre, oda koşullarında gerçekleşen tam nötralleşme tepkimesi sonucunda \text{MgSO}_4 tuzunu oluşturan asit ve baz ikilisi aşağıdakilerden hangisidir?

Buna göre, tepkimenin tam verimle gerçekleşmesi için kaç gram Ca(OH)2\text{Ca(OH)}_2Ca(OH)2​ katısı harcanmalıdır? (Ca(OH)2=74 g/mol\text{Ca(OH)}_2 = 74\text{ g/mol}Ca(OH)2​=74 g/mol)

Buna göre K, L ve M metal çubuklarının yapıldığı metaller aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Buna göre XXX, YYY ve ZZZ elementleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

AYT Kimya: Polimerler & Polimerlerin Olumlu ve Olumsuz Yönleri (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Bileşikler & Yağlar ve Yağ Çeşitleri (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Organik Kimya & Polimerler (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaç Formları (4 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Kimya: Temel Kimyasallar ve Çevre & Sabun ve Deterjanlar (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Kimya: Kimya Her Yerde & İlaçlar ve Zararlı Kimyasallar (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Buna göre, çamaşır suyu yukarıdaki maddelerden hangileriyle karıştırılırsa asit-baz veya redoks tepkimeleri sonucunda toksik $ext{Cl}_2$ gazı açığa çıkması beklenir?

Buna göre, $X$ , $Y$ ve $Z$ metalleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Buna göre, tepkimenin tam verimle gerçekleşmesi için kaç gram $\text{Ca(OH)}_2$ katısı harcanmalıdır? ( $\text{Ca(OH)}_2 = 74\text{ g/mol}$ )

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ elementleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?