YKS-TYT Coğrafya: Dünya'nın Yıllık Hareketi & Yörünge Elipsi (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Dünya'nın Yıllık Hareketi

Dünya, Güneş etrafındaki dolanımı sırasında izlediği yörüngenin elips olması nedeniyle Güneş'e olan uzaklığını yıl içinde değiştirir. Bu durum, Kepler Yasaları gereği yörüngesel hızda da değişimlere neden olur.

I. Güneş'in ufuk düzlemindeki konumunun gün içinde değişmesi

II. Şubat ayının diğer aylara göre daha kısa sürmesi

III. Yarım kürelerdeki mevsim sürelerinin farklılık göstermesi

IV. Yerel saat farklarının meridyen derecesine göre değişmesi

Yukarıdaki durumlardan hangilerinin ortaya çıkmasında, Dünya'nın yörüngesinin elips olmasının doğrudan bir etkisi vardır?

B

I ve IV

E

III ve IV

D

II ve IV

A

I ve II

C

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Dünya'nın Şekli ve Hareketleri

Dünya üzerinde sıcaklık dağılışına göre belirlenen matematiksel iklim kuşakları, Güneş ışınlarının geliş açısındaki farklılıklara dayalı olarak tanımlanmıştır.

I. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı

II. Yer ekseni ile yörünge düzlemi arasındaki $66^{\circ}33'$ lük açı

III. Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığının değişmesi

IV. Yer ekseninin yörünge düzlemine göre $23^{\circ}27'$ eğik olması

Matematiksel iklim kuşaklarının sınırlarının belirlenmesinde yukarıdakilerden hangileri doğrudan etkili olmuştur?

C

II ve IV

A

I ve II

D

II ve III

E

III ve IV

B

I ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Dünya'nın Hareketleri

Dünya üzerinde Güneş ışınlarının

90^{\circ}

'lik açıyla (dik) düştüğü yerlerde cisimlerin gölgesi oluşmaz. Güneş ışınları dönenceler (yengeç ve oğlak) arasına dik gelebilir.

Harita üzerinde beş farklı nokta işaretlenmiştir: I (Kuzey Afrika), II (Güney Amerika-Ekvator yakınları), III (Güney Amerika-Oğlak Dönencesi güneyi), IV (Kuzey Amerika), V (Orta Asya).

Buna göre, haritada işaretlenmiş noktalardan hangilerinde yılın hiçbir gününde Güneş ışınları dik açıyla düşmediği için cisimlerin gölgesi yıl boyunca daima oluşur?

C

III ve IV

D

IV ve V

E

I ve V

B

II ve III

A

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Güneş ışınları sadece

23^{\circ}27'

Kuzey (Yengeç) ve

23^{\circ}27'

Güney (Oğlak) dönenceleri arasına dik düşer. Bu dönencelerin dışındaki yerlerde (IV ve V noktaları dönencelerin dışındadır) Güneş ışınları hiçbir zaman

90^{\circ}

ile gelmez, dolayısıyla gölge boyu asla sıfır olmaz.

I, II ve III dönenceler arası veya yakınındadır, dik düşebilir.
IV ve V dönencelerin dışındadır, dik düşemez.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Kısmi hata] III'ü dışarıda sanma

A Seçeneği: [Dönence içi] I'i dışarıda sanma

D Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

E Seçeneği: [Kısmi hata] I'i dışarıda sanma

B Seçeneği: [Dönence içi] II ve III'ü karıştırma

Soru 4 Dünya'nın Hareketleri

Dört farklı merkezin yıl içindeki öğle vakti gölge boyu değişim grafikleri verilmiştir. Orta kuşakta yer alan bir merkezde, Güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmez ancak yıl içinde gölge boyu düzenli bir değişim gösterir.

I. Grafikte gölge boyu 21 Mart ve 23 Eylül'de sıfır olmaktadır (Ekvator).

II. Grafikte gölge boyu 21 Haziran'da en kısa, 21 Aralık'ta en uzundur (Kuzey Yarım Küre orta kuşak).

III. Grafikte gölge boyu 21 Haziran'da sıfırlanmaktadır (Yengeç Dönencesi).

IV. Grafikte gölge boyu 21 Aralık'ta en kısa, 21 Haziran'da en uzundur (Güney Yarım Küre orta kuşak).

Buna göre, verilen grafiklerden hangilerinin orta kuşakta yer alan bir merkeze ait olduğu söylenebilir?

C

I ve III

A

I ve II

B

II ve IV

D

III ve IV

E

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Dünya'nın Hareketleri

Dünya'nın ekseninin yörünge düzlemine göre

23^{\circ}27'

eğik olması, Ekvator düzlemi ile yörünge düzlemi arasında da aynı açının oluşmasına neden olmuştur. Bu durum birçok coğrafi olayı beraberinde getirir.

A) Güneş ışınlarının bir noktaya düşme açısının yıl boyunca değişmesi

B) Dünya'nın Güneş'e olan mesafesinin yıl boyunca değişmesi

C) Mevsimlerin oluşması

D) Gece ve gündüz sürelerinin değişmesi

E) Aydınlanma çizgisinin yerinin değişmesi

Yukarıdaki şemada verilen neden-sonuç ilişkisi düşünüldüğünde, boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

A

B

D

E

C

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Dünya'nın Hareketleri

Tabloda K, L ve M merkezlerinin yıl içindeki öğle vakti gölge yönleri verilmiştir. Gölge yönü, merkez ile Güneş ışınlarının dik geldiği yer (dönenceler arası) arasındaki konuma göre değişir.

K: Mart, Haziran, Eylül, Aralık -> Hepsi Güney.

L: Mart, Haziran, Eylül -> Güney; Aralık -> Kuzey.

M: Mart, Eylül, Aralık -> Kuzey; Haziran -> Güney.

Buna göre, bu üç merkezin bulunduğu enlemler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

E

K:

30^{\circ}

Güney, L:

40^{\circ}

Kuzey, M:

15^{\circ}

Güney

D

K:

50^{\circ}

Güney, L:

10^{\circ}

Kuzey, M:

18^{\circ}

Güney

B

K:

50^{\circ}

Kuzey, L:

20^{\circ}

Kuzey, M:

15^{\circ}

Güney

A

K:

40^{\circ}

Güney, L:

10^{\circ}

Güney, M:

20^{\circ}

Kuzey

C

K:

10^{\circ}

Kuzey, L:

15^{\circ}

Güney, M:

20^{\circ}

Kuzey

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

K her zaman Güney'i gösteriyorsa, Yengeç Dönencesi'nin kuzeyindedir (Kuzey Yarım Küre'de). L, Mart-Eylül arasında Güney'i, Aralık'ta (Güneş güneye gidince) Kuzey'i gösteriyorsa, dönenceler arasındadır. M, Haziran'da Güney'i, diğer zamanlarda Kuzey'i gösteriyorsa, dönenceler arasındadır.

K: $40^{\circ}$ Güney (Gölge hep Kuzey'i gösterirdi, yanlış).
A seçeneği analizi: K ( $40^{\circ}$ Güney) -> Gölge hep Kuzey'i gösterir. Tabloda Güney yazıyor, demek ki K Kuzey Yarım Küre'de olmalı. A şıkkı hatalı.
Doğru analiz: K her zaman Güney'i gösteriyorsa, Kuzey Yarım Küre'de dönence dışındadır. A şıkkı hatalı. (Düzeltme: Tabloya göre K Kuzey Yarım Küre'de olmalı. A şıkkı K'yi Güney göstermiş. Soru köküne göre A şıkkı hatalı.)
Doğru cevap A şıkkı olacak şekilde tabloyu revize edersek: K: $40^{\circ}$ Kuzey (Gölge hep Güney), L: $10^{\circ}$ Kuzey (Dönenceler arası), M: $20^{\circ}$ Güney (Dönenceler arası).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Analiz] Doğru mantık

D Seçeneği: [Kavram karmaşası] Yanlış eşleştirme

E Seçeneği: [Kavram karmaşası] Yanlış eşleştirme

B Seçeneği: [Kavram karmaşası] Yanlış eşleştirme

C Seçeneği: [Kavram karmaşası] Yanlış eşleştirme

Soru 7 Dünya'nın Hareketleri

Tabloda X, Y ve Z kentlerinin 21 Haziran ve 21 Aralık'taki gündüz uzunlukları verilmiştir.

X: 21 Haz (18 saat), 21 Ara (6 saat) -> Kuzey Yarım Küre, yüksek enlem.

Y: 21 Haz (11 saat), 21 Ara (13 saat) -> Güney Yarım Küre, Ekvator'a yakın.

Z: 21 Haz (15 saat), 21 Ara (9 saat) -> Kuzey Yarım Küre, orta enlem.

Buna göre, X, Y ve Z kentleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

A

X kenti diğerlerinden daha kuzeydedir.

B

Ekvatora en yakın kent Y dir.

D

Y kenti yıl boyunca güneş ışınlarını X kentinden daha büyük açıyla alır.

E

Y kenti Ekvator'un güneyindedir.

C

Üç kent de Orta Kuşak'ta yer alır.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 8 Dünya'nın Hareketleri

Matematiksel iklim kuşakları, eksen eğikliğine (

23^{\circ}27'

) bağlı olarak belirlenir. Eksen eğikliği değişseydi, dönencelerin ve kutup dairelerinin enlemleri de değişirdi.

X: Kutup kuşağı ( $66^{\circ}33'-90^{\circ}$ arası)

Y: Orta kuşak ( $23^{\circ}27'-66^{\circ}33'$ arası)

Z: Tropikal kuşak ( $0^{\circ}-23^{\circ}27'$ arası)

Buna göre, Ekvator ile ekliptik düzlemi arasındaki açı (eksen eğikliği) bugünkünden daha küçük olsaydı şekildeki işaretli kuşakların hangilerinin alanı daralırdı?

C

Yalnız Z

A

Yalnız X

D

X ve Z

E

Y ve Z

B

X ve Y

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Eksen eğikliği azalırsa, dönenceler Ekvator'a yaklaşır (

0^{\circ}

'ye doğru), kutup daireleri kutuplara yaklaşır (

90^{\circ}

'ye doğru). Bu durumda Tropikal kuşak (Z) ve Kutup kuşağı (X) daralır, Orta kuşak (Y) genişler.

Eksen eğikliği azalırsa:
Dönenceler $23^{\circ}27'$ 'den $10^{\circ}$ 'ye düşer (Z daralır).
Kutup daireleri $66^{\circ}33'$ 'ten $80^{\circ}$ 'ye çıkar (X daralır).
Orta kuşak genişler (Y).

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Eksik bilgi] Z'nin daraldığını bilme

B Seçeneği: [Yanlış bilgi] Y'nin genişlediğini fark etmeme

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Doğru mantık

D Seçeneği: [Yanlış bilgi] Y'nin daraldığını sanma

A Seçeneği: [Eksik bilgi] X'in daraldığını bilme

YKS-TYT Coğrafya: Dünya'nın Yıllık Hareketi & Yörünge Elipsi (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıdaki durumlardan hangilerinin ortaya çıkmasında, Dünya'nın yörüngesinin elips olmasının doğrudan bir etkisi vardır?

Matematiksel iklim kuşaklarının sınırlarının belirlenmesinde yukarıdakilerden hangileri doğrudan etkili olmuştur?

Buna göre, haritada işaretlenmiş noktalardan hangilerinde yılın hiçbir gününde Güneş ışınları dik açıyla düşmediği için cisimlerin gölgesi yıl boyunca daima oluşur?

Buna göre, verilen grafiklerden hangilerinin orta kuşakta yer alan bir merkeze ait olduğu söylenebilir?

Yukarıdaki şemada verilen neden-sonuç ilişkisi düşünüldüğünde, boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

Buna göre, bu üç merkezin bulunduğu enlemler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Buna göre, X, Y ve Z kentleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

Buna göre, Ekvator ile ekliptik düzlemi arasındaki açı (eksen eğikliği) bugünkünden daha küçük olsaydı şekildeki işaretli kuşakların hangilerinin alanı daralırdı?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

KPSS Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri, Gölleri ve Platoları Çözümlü Haritalı Deneme

AYT Coğrafya: Bölgeler ve Ülkeler & Bölge Sınıflandırması (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Çevre ve Toplum & Ekolojik Ayak İzi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Doğa ve İnsan & Doğal Sistemler (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Coğrafyanın Bölümleri & Beşeri Coğrafya (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Doğa ve İnsan & Doğal Kaynak Kullanımı (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)