YKS-TYT Coğrafya: Coğrafi Konum & Mutlak ve Göreceli Konum (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 Coğrafi Konum

Bir ülkenin coğrafi özelliklerini belirleyen faktörler, matematiksel (mutlak) ve özel (göreceli) konum olarak ikiye ayrılır. Aşağıda bir ülkeye ait bazı özellikler verilmiştir:

I. Yeraltı kaynaklarının çeşitliliği

II. Başlangıç meridyenine göre yerel saat farkı

III. Kıtalar arası geçiş güzergahında bulunması

IV. Yıl içinde güneş ışınlarının düşme açısının değişimi

Yukarıda verilen özelliklerden hangileri, o ülkenin göreceli (özel) konumunun bir sonucudur?

D

II ve IV

E

III ve IV

B

I ve III

C

II ve III

A

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Matematiksel Konum

Türkiye, matematiksel konumu gereği orta kuşakta yer alır. Bu durumun doğal ve beşeri birçok sonucu vardır.

I. Akdeniz ikliminin görülmesi

II. Yıl içinde dört mevsimin belirgin yaşanması

III. Cephe yağışlarının etkili olması

IV. Güneş ışınlarının hiçbir zaman dik açıyla gelmemesi

Yukarıdaki ifadelerden hangisi, Türkiye'nin orta kuşakta yer almasının bir sonucu değildir?

C

III

B

II

D

IV

E

Hiçbiri

A

I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 3 Coğrafi Konum

Bir ülkenin göreceli konumu; o ülkenin yer şekilleri, denizellik-karasallık durumu ve yükselti gibi faktörleri kapsar.

I. Karadeniz kıyılarında nem oranının yüksek olması

II. Yükseltinin batıdan doğuya doğru artması

III. Kuzeyden esen rüzgarların sıcaklığı düşürmesi

IV. Dağların kıyıya paralel uzanması

Yukarıdaki ifadelerden hangisi Türkiye'nin göreceli (özel) konumunun bir sonucu değildir?

A

I

C

III

B

II

E

Hiçbiri

D

IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Matematiksel Konum

Türkiye'nin matematiksel konumu; enlem ve boylam değerlerinden kaynaklanan sonuçları ifade eder.

I. Yerel saat farkları

II. Yıllık sıcaklık ortalamalarının güneyden kuzeye azalması

III. Bakı etkisiyle dağların güney yamaçlarının daha sıcak olması

IV. Dağların kıyıya paralel uzanması

Buna göre yukarıdakilerden hangisi Türkiye'nin matematiksel konumunun sonuçlarından biri değildir?

D

IV

E

I ve IV

C

III

B

II

A

I

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 Matematiksel Konum

Türkiye'de yıllık ortalama sıcaklıklar genel olarak enlem etkisiyle güneyden kuzeye azalır. Ancak bazı durumlarda bu kural bozulur.

A) Antalya (18°C) - Samsun (14°C)

B) Ankara (11°C) - Şanlıurfa (13°C)

C) Adana (18°C) - İzmir (17°C)

D) Ankara (11°C) - Sinop (14°C)

E) İzmir (17°C) - Sinop (14°C)

Buna göre, yukarıdaki hangi merkezler arasındaki sıcaklık farkı, sadece 'enlem etkisi' (Güneş ışınlarının düşme açısı) ile açıklanamaz?

D

E

C

B

A

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 6 Matematiksel Konum

K merkezinin yerel saati başlangıç meridyeninden

2

saat

40

dakika ileridir. M merkezi ise

180^{\circ}

doğu meridyeninin yerel saatinden

4

saat geridedir.

K merkezinde yerel saat $16.20$ iken, aynı anda M merkezinde yerel saat kaçtır?

A

23.00

B

21.40

C

24.00

E

20.50

D

19.30

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

K merkezi:

2

saat

40

dk ileri (

+2:40

). M merkezi:

180^{\circ}

doğu (GMT+12) saatinden

4

saat geri (

12-4 = +8

saat).

K merkezi: $GMT+2:40$
M merkezi: $GMT+8:00$
M ve K arasındaki fark: $8:00 - 2:40 = 5$ saat $20$ dakika.
M merkezi, K merkezinden daha doğuda olduğu için saati ileridir.
$16.20 + 5.20 = 21.40$ (Hata düzeltme: M merkezi 180'den 4 saat geri ise GMT+8'dir. K merkezi GMT+2.40. Aradaki fark 5 saat 20 dakikadır. 16.20 + 5.20 = 21.40)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Doğru hesaplama.] Doğru işlem.

E Seçeneği: [Yanlış işlem.] Dakika toplamında hata yapmıştır.

D Seçeneği: [Yanlış işlem.] Saatleri çıkarmıştır.

B Seçeneği: [İşlem hatası.] Farkı eklemeyi unutmuştur.

C Seçeneği: [Yanlış referans.] GMT dönüşümünde hata yapmıştır.

Soru 7 Coğrafi Konum

Türkiye'nin coğrafi konum özellikleri ve bunları etkileyen faktörler tabloda verilmiştir:

I. Hatay'ın sıcaklığının Sinop'tan fazla olması -> Mutlak Konum

II. Dağların güney yamaçlarının daha sıcak olması -> Göreceli Konum

III. Samsun'da kış sıcaklıklarının Sivas'tan yüksek olması -> Göreceli Konum

IV. Ankara'nın Erzurum'dan sıcak olması -> Mutlak Konum

Buna göre, yukarıda yapılan eşleştirmelerden hangileri yanlıştır?

A

I ve II

C

II ve III

B

II ve IV

E

I ve III

D

III ve IV

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 8 Matematiksel Konum

İzmir (

38^{\circ}

Kuzey) için gündüz süresinin uzunluğunu etkileyen temel faktörler enlem ve tarihtir.

Aşağıdaki koordinat ve tarihlerden hangisinde gündüz süresi İzmir'den daha uzundur?

A

30^{\circ}

Kuzey Paraleli 21 Aralık

D

15^{\circ}

Kuzey Paraleli 21 Haziran

E

30^{\circ}

Güney Paraleli 21 Haziran

B

42^{\circ}

Güney Paraleli 21 Mart

C

50^{\circ}

Kuzey Paraleli 23 Eylül

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

21 Haziran tarihinde Kuzey Yarımküre'de kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar. İzmir 38 Kuzey'dedir. 21 Haziran'da 15 Kuzey'de gündüz süresi İzmir'den kısadır. Ancak soruda 'daha uzun' soruluyor. Düzeltme: 21 Haziran'da kuzeye gidildikçe uzar. İzmir'den daha kuzeyde bir yer olmalı. Seçenekleri tekrar değerlendirelim.

21 Haziran'da Kuzey Yarımküre'de kuzeye gidildikçe gündüz uzar.
İzmir 38 Kuzey. 21 Haziran'da 38'den daha kuzeyde bir yer olmalı.
Seçeneklerde 21 Haziran'da gündüz süresinin en uzun olduğu yer, kuzeye en yakın olandır. (Düzeltme: Soruda İzmir'den daha uzun gündüzü sormaktadır. 21 Haziran'da 38 Kuzey'den daha kuzeydeki her yer daha uzundur. Seçeneklerdeki koordinatları inceleyelim. A, B, C, D, E. 21 Haziran'da kuzey yarımkürede kuzeye gidildikçe gündüz uzar. İzmir 38 derece. Eğer kuzeyde bir yer arıyorsak, 38'den büyük bir enlem olmalı. Seçeneklerde 38'den büyük yok. O halde başka bir tarih/durum analizi yapmalıyız. Belki de 21 Haziran'da değil başka tarihte daha uzun olabilir. 21 Aralık'ta güney yarımkürede gündüz uzundur. 30 Güney, 21 Haziran'da gündüzü kısa olandır.)
Analiz: 21 Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz uzar. İzmir 38. Seçeneklerde 38'den büyük enlem yok. O halde başka bir durum: 21 Mart/23 Eylül'de her yerde 12 saat gündüzdür. İzmir'de de 12 saat. 42 Güney'de de 12 saat. Eşit. 21 Aralık'ta güney yarımkürede yaz yaşanır, gündüzler uzundur. 30 Güney'de 21 Aralık'ta gündüzler 38 Kuzey'den daha uzundur.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Kış mevsimi.] Kışın gündüzün kısa olduğunu unutmuştur.

C Seçeneği: [Ekinoks.] Ekinoksta 12 saat olduğunu unutmuştur.

B Seçeneği: [Ekinoks.] Ekinoksta 12 saat olduğunu unutmuştur.

D Seçeneği: [Yanlış analiz.] Kuzeye gidildikçe uzar mantığını yanlış kurmuştur.

E Seçeneği: [Yaz mevsimi.] Güneyde yazın gündüz uzundur.

Soru 9 Matematiksel Konum

35^{\circ}

kuzey paraleli üzerinde

500

km doğuya giden bir kişi

28

dakikalık yerel saat farkı oluştuğunu görüyor. Daha sonra başka bir paralel üzerinde yine

500

km doğuya gidiyor ve

90

dakikalık yerel saat farkı oluşuyor.

Buna göre, ikinci yolculuk hangi paraleller arasında yapılmış olabilir?

D

20^{\circ}

Güney

E

35^{\circ}

Güney

B

Ekvator

C

50^{\circ}

Kuzey

A

15^{\circ}

Kuzey

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Meridyenler arası mesafe Ekvator'dan kutuplara doğru daralır. Aynı mesafe (

500

km) gidildiğinde yerel saat farkının (geçilen meridyen sayısının) daha fazla olması, meridyenlerin birbirine daha yakın olduğu (kutuplara daha yakın) veya Ekvator'a daha yakın olduğu durumla ilgilidir. Düzeltme: Meridyenler arası mesafe Ekvator'da geniştir. Ekvator'da

500

km gidildiğinde daha az meridyen geçilir (daha az saat farkı). Kutuplara gidildikçe meridyenler daralır, aynı

500

km'de daha çok meridyen geçilir (daha çok saat farkı).

35 Kuzey'de 500 km = 28 dk.
İkinci durumda 500 km = 90 dk (daha çok meridyen geçilmiş).
Daha çok meridyen geçilmesi için meridyenlerin birbirine daha yakın olması gerekir.
Yani Ekvator'dan daha uzak, kutuplara daha yakın bir yer olması gerekir. (Düzeltme: Soru kökünde 90 dakika fark var. 35 Kuzey'de 28 dakika. 90 dakika olması için meridyenlerin çok daha sık olması lazım. Yani kutba daha yakın bir yer. 50 Kuzey, 35 Kuzey'den daha kutba yakındır.)

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Kutuplara yakın.] Doğru analiz.

B Seçeneği: [Ekvator.] Ekvator'da meridyenler geniştir.

E Seçeneği: [35 derece.] Soru kökündekiyle aynı enlem.

D Seçeneği: [Ekvator'a yakın.] Meridyenlerin daraldığını unutmuştur.

A Seçeneği: [Ekvator'a yakın.] Meridyenlerin daraldığını unutmuştur.

Soru 10 Matematiksel Konum

Yerel saati başlangıç meridyeninden

40

dakika geri olan bir nokta için;

I. Başlangıç meridyenine uzaklığı

II. Yıl içindeki gölge boyu değişimi

III. Ekvator'a uzaklığı

IV. Tarih değiştirme çizgisine göre zaman farkı

V. Greenwich'e göre hangi yarımkürede olduğu

Yukarıdaki bilgilerden hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?

D

IV ve V

E

III ve V

B

II ve IV

C

I ve V

A

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Yerel saatin 40 dakika geri olması, boylamın

10^{\circ}

Batı olduğunu gösterir (1 meridyen 4 dakika). Buradan I (başlangıç meridyenine uzaklık - boylam derecesi ile) ve V (Batı yarımkürede olduğu) kesin olarak bulunur. Ancak enlem (ekvator uzaklığı, gölge boyu) hakkında bilgi yoktur.

40 dakika geri = 10 derece Batı meridyeni.
I. 10 derece Batı meridyeninde olduğu biliniyorsa uzaklık hesaplanabilir.
V. Batı yarımkürede olduğu kesinleşir.
II, III, IV enlem bilgisi gerektirir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [II enlemle ilgilidir.] II'yi boylamla sanmıştır.

C Seçeneği: [Doğru çıkarım.] Doğru analiz.

B Seçeneği: [II ve IV enlemle ilgilidir.] Enlemle boylamı karıştırmıştır.

E Seçeneği: [III enlemle ilgilidir.] III'ü boylamla sanmıştır.

D Seçeneği: [IV enlemle ilgilidir.] IV'ü boylamla sanmıştır.

Soru 11 Matematiksel Konum

Aşağıdaki şekilde P, R, S ve T bölgelerinin matematiksel konumları verilmiştir (Görselde: R: 40-50 Doğu, 45-50 Kuzey; S: 0-10 Doğu, 40-45 Kuzey; P: 10-20 Doğu, 35-40 Kuzey; T: 30-40 Doğu, 25-30 Kuzey).

Bu bölgeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

E

R bölgesinde güneş tepe noktasında iken S bölgesinde güneş batıya yakındır.

D

İz düşüm yüz ölçümü en küçük olan bölge R'dir.

B

Yıl boyunca Güneş en önce R bölgesinde doğarken, en son S bölgesinde batmaktadır.

C

Bütün bölgelerden geçen paralel ve meridyen sayısı aynıdır.

A

Doğu - batı yönünde en geniş alan kaplayan bölge T'dir.

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

İz düşüm yüz ölçümü Ekvator'dan kutuplara doğru daralır. R bölgesi en kuzeydedir (45-50 Kuzey), bu yüzden yüz ölçümü en küçük olan R'dir. D seçeneği 'en küçük olan R'dir' ifadesi doğrudur. Soru 'söylenemez'i soruyor. Düzeltme: R en kuzeyde olduğu için yüz ölçümü en küçüktür. Bu ifade doğrudur. Hangi ifade yanlıştır?

A) Hepsi 10 derece boylam farkı içerir. Ekvator'dan uzaklaştıkça doğu-batı mesafesi daralır. T en güneyde (Ekvator'a yakın), bu yüzden doğu-batı yönünde en geniş olan T'dir. (Doğru)
B) R en doğuda olduğu için güneş en önce doğar. S en batıda olduğu için en son batar. (Doğru)
C) Hepsi 5 derece enlem, 10 derece boylam farkı içerir. (Doğru)
D) R en kuzeyde olduğu için yüz ölçümü en küçüktür. (Doğru)
E) R'de güneş tepe noktasında (öğle) iken, S daha batıda olduğu için güneş daha tepeye gelmemiştir (batıya yakın değildir, doğuya yakındır). Bu ifade yanlıştır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

D Seçeneği: [Doğru ifade.] Soru kökünü unutmuştur.

E Seçeneği: [Yanlış ifade.] Doğru analiz.

C Seçeneği: [Doğru ifade.] Soru kökünü unutmuştur.

B Seçeneği: [Doğru ifade.] Soru kökünü unutmuştur.

A Seçeneği: [Doğru ifade.] Soru kökünü unutmuştur.

YKS-TYT Coğrafya: Coğrafi Konum & Mutlak ve Göreceli Konum (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıda verilen özelliklerden hangileri, o ülkenin göreceli (özel) konumunun bir sonucudur?

Yukarıdaki ifadelerden hangisi, Türkiye'nin orta kuşakta yer almasının bir sonucu değildir?

Yukarıdaki ifadelerden hangisi Türkiye'nin göreceli (özel) konumunun bir sonucu değildir?

Buna göre yukarıdakilerden hangisi Türkiye'nin matematiksel konumunun sonuçlarından biri değildir?

Buna göre, yukarıdaki hangi merkezler arasındaki sıcaklık farkı, sadece 'enlem etkisi' (Güneş ışınlarının düşme açısı) ile açıklanamaz?

K merkezinde yerel saat $16.20$ iken, aynı anda M merkezinde yerel saat kaçtır?

Buna göre, yukarıda yapılan eşleştirmelerden hangileri yanlıştır?

Aşağıdaki koordinat ve tarihlerden hangisinde gündüz süresi İzmir'den daha uzundur?

Buna göre, ikinci yolculuk hangi paraleller arasında yapılmış olabilir?

Yukarıdaki bilgilerden hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?

Bu bölgeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

KPSS Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri, Gölleri ve Platoları Çözümlü Haritalı Deneme

AYT Coğrafya: Bölgeler ve Ülkeler & Bölge Sınıflandırması (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Çevre ve Toplum & Ekolojik Ayak İzi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Doğa ve İnsan & Doğal Sistemler (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Coğrafyanın Bölümleri & Beşeri Coğrafya (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Doğa ve İnsan & Doğal Kaynak Kullanımı (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Yukarıda verilen özelliklerden hangileri, o ülkenin göreceli (özel) konumunun bir sonucudur?

Yukarıdaki ifadelerden hangisi, Türkiye'nin orta kuşakta yer almasının bir sonucu değildir?

Yukarıdaki ifadelerden hangisi Türkiye'nin göreceli (özel) konumunun bir sonucu değildir?

Buna göre yukarıdakilerden hangisi Türkiye'nin matematiksel konumunun sonuçlarından biri değildir?

Buna göre, yukarıdaki hangi merkezler arasındaki sıcaklık farkı, sadece 'enlem etkisi' (Güneş ışınlarının düşme açısı) ile açıklanamaz?

K merkezinde yerel saat 16.2016.2016.20 iken, aynı anda M merkezinde yerel saat kaçtır?

Buna göre, yukarıda yapılan eşleştirmelerden hangileri yanlıştır?

Aşağıdaki koordinat ve tarihlerden hangisinde gündüz süresi İzmir'den daha uzundur?

Buna göre, ikinci yolculuk hangi paraleller arasında yapılmış olabilir?

Yukarıdaki bilgilerden hangilerine kesin olarak ulaşılabilir?

Bu bölgeler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

KPSS Coğrafya Türkiye'nin Yer Şekilleri, Gölleri ve Platoları Çözümlü Haritalı Deneme

AYT Coğrafya: Bölgeler ve Ülkeler & Bölge Sınıflandırması (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Çevre ve Toplum & Ekolojik Ayak İzi (7 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Doğa ve İnsan & Doğal Sistemler (11 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Coğrafyanın Bölümleri & Beşeri Coğrafya (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

TYT Coğrafya: Doğa ve İnsan & Doğal Kaynak Kullanımı (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

K merkezinde yerel saat $16.20$ iken, aynı anda M merkezinde yerel saat kaçtır?