Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Atmosfer ve İklim
Atmosfer basıncı, birim alana düşen hava sütununun ağırlığı ile doğrudan ilişkilidir. Ancak bu basınç değeri, yer çekimi, sıcaklık ve hava yoğunluğu gibi dinamik değişkenler tarafından sürekli modifiye edilir.
Aşağıdaki durumlardan hangisi, atmosfer basıncının yeryüzündeki değerinin azalmasına doğrudan neden olan bir faktördür?
A
Yer çekiminin kutuplara doğru artması
B
Hava kütlesinin yoğunluğunun artması
C
Hava kütlesinin ısınarak genişlemesi
D
Yükseltinin deniz seviyesine doğru azalması
E
Hava sıcaklığının donma noktasının altına düşmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hava ısındığında moleküller birbirinden uzaklaşır (genleşme), bu da birim hacimdeki hava yoğunluğunu azaltarak basıncın düşmesine neden olur.
Basınç, hava yoğunluğu ile doğru orantılıdır.
Isınan hava genleşir ve yükselir.
Yoğunluğu azalan havanın yere yaptığı basınç azalır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yer çekimi]Yer çekimi artarsa basınç artar, azalma yapmaz.
B Seçeneği:[Yoğunluk]Yoğunluk artışı basıncı artırır.
C Seçeneği:[Doğru]Doğru analiz
D Seçeneği:[Yükselti]Yükselti azaldıkça basınç artar.
E Seçeneği:[Soğuma]Soğuma basıncı artırır.
Soru 2Atmosfer ve İklim
Kutup bölgeleri, güneş ışınlarının yıl boyunca çok eğik açılarla düşmesi sonucu sürekli soğuk bir karaktere sahiptir. Bu durum, atmosferin alt katmanlarındaki havanın yoğunlaşarak çökmesine neden olur.
Kutup bölgelerinde yıl boyunca gözlemlenen 'termik yüksek basınç' merkezlerinin oluşumundaki temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
A
Okyanus akıntılarının ısıl etkisi
B
Yükseltinin deniz seviyesine yakın olması
C
Güneş ışınlarının düşme açısına bağlı sıcaklık değerleri
D
Dünya'nın ekseni etrafındaki dönüş hızı
E
Dinamik nedenli hava hareketleri
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kutuplardaki basıncın temel nedeni sıcaklıktır (termik). Sıcaklığı belirleyen ise güneş ışınlarının geliş açısıdır.
Kutuplar soğuktur.
Soğuk hava ağırlaşır ve çöker (Yüksek Basınç).
Bu süreç sıcaklık kaynaklı olduğu için 'termik'tir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Akıntılar]Bölgesel etki sanılabilir.
B Seçeneği:[Yükselti]Basınçla ilişkili sanılabilir.
C Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
D Seçeneği:[Eksen hareketi]Dinamik basınçla karıştırılabilir.
E Seçeneği:[Dinamik]Kavram karmaşası.
Soru 3Atmosfer ve İklim
Dünya üzerinde basınç kuşaklarının dağılışı, hem termik hem de dinamik etmenlerin bir sonucudur. Ekvatoral kuşakta hava sürekli ısındığı için yükselir.
Ekvatoral kuşakta sıcaklık yıl boyunca yüksek olduğundan (I) alanı oluşur.
Kutuplarda ise sıcaklık yıl boyunca düşük olduğundan (II) alanı etkilidir.
Bu durum (III) ile oluşmaktadır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A
Termik Alçak Basınç - Termik Yüksek Basınç - Dünya'nın Şekli
B
Dinamik Alçak Basınç - Termik Yüksek Basınç - Dünya'nın Günlük Hareketi
C
Termik Yüksek Basınç - Termik Alçak Basınç - Dünya'nın Şekli
D
Dinamik Yüksek Basınç - Dinamik Alçak Basınç - Eksen Eğikliği
E
Termik Alçak Basınç - Dinamik Yüksek Basınç - Dünya'nın Şekli
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ekvator sıcak olduğu için Termik Alçak Basınç, Kutuplar soğuk olduğu için Termik Yüksek Basınç oluşur. Bu sıcaklık farkının temel nedeni Dünya'nın şeklidir (enlem etkisi).
Ekvator = Sıcak = Termik Alçak Basınç.
Kutuplar = Soğuk = Termik Yüksek Basınç.
Sıcaklık farkının nedeni = Dünya'nın şekli.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
B Seçeneği:[Dinamik]Dinamik/Termik karmaşası.
C Seçeneği:[Yer değiştirme]Basınç merkezlerini karıştırma.
D Seçeneği:[Eksen eğikliği]Eksen eğikliği mevsimseldir, yıl boyu değildir.
E Seçeneği:[Dinamik]Kutuplar dinamik değildir.
Soru 4Türkiye İklimi
Türkiye'de yazın karaların aşırı ısınması, kışın ise karaların hızla soğuması basınç değerlerini değiştirir. Yazın karalar alçak basınç, kışın yüksek basınç alanı olur.
Haritadaki numaralandırılmış alanlardan hangilerinde, karasal etkilerin baskınlığı nedeniyle yazın termik alçak basınç, kışın termik yüksek basınç oluşması beklenir?
A
I ve IV
B
II ve III
C
I ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İç Anadolu (III) ve Doğu Anadolu (II) gibi karasal bölgeler, deniz etkisine uzak oldukları için yazın aşırı ısınır (Alçak Basınç), kışın aşırı soğur (Yüksek Basınç).
Deniz kenarı (I ve IV) daha ılımandır.
İç kesimler (II ve III) karasaldır.
Karasal alanlar termik basınç değişimine daha açıktır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Deniz etkisi]Kıyı bölgeleri karıştırıldı.
B Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
C Seçeneği:[Karma]Kıyı ve iç kesim karmaşası.
D Seçeneği:[Karma]Karmaşa.
E Seçeneği:[Karma]Karmaşa.
Soru 5Atmosfer ve İklim
X bölgesi, yıl boyunca alçalıcı hava hareketlerinin görüldüğü, nem açığının fazla olduğu ve bu nedenle kuraklığın hakim olduğu bir merkezdir.
I. Termik yüksek basınç alanıdır.
II. Dinamik yüksek basınç alanıdır.
III. Kuzey Yarım Küre'de yer alır.
IV. Günlük sıcaklık farkı yüksektir.
Verilen bilgiler ışığında X bölgesi için yukarıdaki yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur?
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alçalıcı hava hareketi Yüksek Basıncı işaret eder. Kuraklık ve açık hava, nemin az olduğunu gösterir. Nem azsa günlük sıcaklık farkı yüksektir. Dinamik yüksek basınç (örneğin 30 derece enlemleri) bu tanıma uyar.
Alçalıcı hava = Yüksek Basınç.
Nem az = Günlük fark yüksek.
Termik mi Dinamik mi? Kesin değil (her ikisi de olabilir), bu yüzden I ve II elenir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kesinlik]Termik/Dinamik ayrımı yapılamaz.
B Seçeneği:[Yarım küre]Yarım küre bilgisi metinde yok.
C Seçeneği:[Yarım küre]Yarım küre bilgisi metinde yok.
D Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
E Seçeneği:[Yarım küre]Yarım küre bilgisi metinde yok.
Soru 6Atmosfer ve İklim
Temmuz ayında Kuzey Yarım Küre yaz mevsimini yaşar. Karalar denizlere göre daha hızlı ısınır ve termik alçak basınç merkezleri oluşur.
Haritada işaretli merkezlerden hangilerinde Temmuz ayında karasal ısınmaya bağlı olarak alçak basınç alanlarının oluştuğu söylenebilir?
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
II ve III
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I (Kuzey Amerika) ve III (Asya içleri), Temmuz ayında (yaz mevsimi) karasal ısınma nedeniyle termik alçak basınç merkezlerine dönüşür.
Temmuz = Kuzey Yarım Küre Yaz.
Yaz = Karalar ısınır.
Isınan hava yükselir = Alçak basınç.
I ve III karasal iç bölgelerdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Deniz etkisi]II deniz üzerindedir.
B Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
C Seçeneği:[Deniz etkisi]II ve IV denizdir.
D Seçeneği:[Deniz etkisi]II denizdir.
E Seçeneği:[Deniz etkisi]IV denizdir.
Soru 7Atmosfer ve İklim
Atmosfer basıncı, atmosferin yoğunluğu ve yer çekimi ile değişkenlik gösterir.
I. Sıcaklığın artması
II. Yer çekimi etkisinin artması
III. Yükseltinin artması
IV. Hava yoğunluğunun artması
Yukarıda verilenlerden hangileri, atmosfer basıncının azalmasına doğrudan neden olur?
A
I ve II
B
I ve IV
C
I ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklık artarsa hava genleşir (basınç azalır). Yükselti artarsa hava sütunu kısalır (basınç azalır). Yer çekimi artarsa basınç artar. Yoğunluk artarsa basınç artar.
Sıcaklık artışı = Basınç azalması (I doğru).
Yükselti artışı = Basınç azalması (III doğru).
Yer çekimi ve yoğunluk artışı basıncı artırır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yer çekimi]Yer çekimi artışı basıncı artırır.
B Seçeneği:[Yoğunluk]Yoğunluk artışı basıncı artırır.
C Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
D Seçeneği:[Yer çekimi/Yoğunluk]Tam tersi.
E Seçeneği:[Yoğunluk]Yoğunluk artışı basıncı artırır.
Soru 8Atmosfer ve İklim
Dünya üzerinde 0, 30, 60 ve 90 derece enlemlerinde farklı basınç kuşakları bulunur.
Yukarıdaki görselde verilen merkezlerin basınç özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A
I numaralı merkezde yükselici hava hareketi görülür.
B
II. numaralı merkezde yüksek basıncın oluşması Dünya'nın şeklinden kaynaklanır.
C
II ve III numaralı merkezlerde hava açık ve bulutsuzdur.
D
IV numaralı merkez dinamik kökenli alçak basınç alanıdır.
E
III numaralı merkezde sapmaya uğrayan rüzgarlar alçak basınç oluşturur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
III numaralı merkez 30 derece enlemleridir (Dinamik Yüksek Basınç). Yüksek basınçta rüzgarlar alçak basınç oluşturmaz, aksine çevresine hava gönderir (dağıtıcıdır).
I (0 derece) = Alçak Basınç (Yükselici).
II (90 derece) = Termik Yüksek Basınç (Şekil kaynaklı).
III (30 derece) = Dinamik Yüksek Basınç (Açık ve bulutsuz).
IV (60 derece) = Dinamik Alçak Basınç.
E seçeneği yanlış çünkü 30 derece yüksek basınçtır, alçak basınç değil.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Ekvator alçak basınçtır.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Kutuplar termiktir.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yüksek basınç açıktır.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]60 derece dinamik alçaktır.
E Seçeneği:[Yanlış seçenek]30 derece yüksek basınçtır.
Soru 9Atmosfer ve İklim
Temmuz ayında Güney Yarım Küre kış mevsimini yaşar. Karalar denizlere göre daha hızlı soğur ve termik yüksek basınç merkezleri oluşur. Yüksek basınç merkezlerinde rüzgarlar merkezden çevreye doğru eser.
Aşağıdaki basınç sistemlerinden hangisinin, Temmuz ayında Güney Yarım Küre'deki karalar üzerinde etkili olması beklenir?
A
Merkezden dışa doğru, saat yönünün tersine sapan (Güney YK Yüksek Basınç)
B
Merkeze doğru, saat yönüne sapan (Güney YK Alçak Basınç)
C
Merkeze doğru, saat yönünün tersine sapan (Kuzey YK Alçak Basınç)
D
Merkezden dışa doğru, saat yönüne sapan (Güney YK Yüksek Basınç)
E
Merkezden dışa doğru, saat yönünün tersine sapan (Kuzey YK Yüksek Basınç)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Güney Yarım Küre'de Yüksek Basınçta rüzgarlar merkezden dışa doğru eser ve saat yönünün tersine (sola) sapar. Ancak görseldeki seçeneklerde saat yönü (sol) sapması D şıkkında doğru modellenmiştir.
Güney YK Kış = Karalar soğur = Yüksek Basınç.
Yüksek Basınç = Merkezden çevreye.
Güney YK = Sola sapma.
D şıkkı bu modele uyar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sapma yönü]Sapma yönü hatası.
B Seçeneği:[Basınç türü]Alçak basınç sanıldı.
C Seçeneği:[Basınç türü]Alçak basınç sanıldı.
D Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
E Seçeneği:[Yarım küre]Kuzey yarım küre sapması.
Soru 10Atmosfer ve İklim
Görselde rüzgarların merkezden çevreye doğru dağıldığı bir basınç sistemi gösterilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, görseldeki basınç merkezinin özelliklerinden biri değildir?
A
Yüksek basınç alanıdır.
B
Kuzey Yarım Küre'de görülür (rüzgarlar sağa saptığı için).
C
Dikey yönde hava yükselicidir.
D
Yağış olasılığı düşüktür.
E
Çevresine rüzgâr gönderir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Görseldeki merkezden çevreye doğru rüzgar dağılması Yüksek Basıncı gösterir. Yüksek basınçta hava alçalıcıdır, yükselici değildir.
Merkezden dışa = Yüksek Basınç.
Yüksek Basınç = Alçalıcı hava hareketi.
C şıkkı yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Merkezden dışa doğru.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Rüzgarlar sağa sapıyor.
C Seçeneği:[Yanlış seçenek]Yüksek basınçta hava alçalır.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yüksek basınçta yağış azdır.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yüksek basınç dağıtıcıdır.
Soru 11Atmosfer ve İklim
Basınç farkı arttıkça rüzgarın hızı da artar. İki merkez arasındaki basınç farkı ne kadar fazlaysa rüzgar o kadar şiddetli eser.
I: 1002 mb
II: 1020 mb
III: 1008 mb
IV: 1030 mb
V: 980 mb
Tablodaki beş merkezden hangileri arasında oluşacak rüzgarın şiddeti en fazladır?
A
I ve II
B
IV ve V
C
II ve III
D
III ve IV
E
II ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Basınç farkı en büyük olan ikiliyi bulmalıyız. |1030 - 980| = 50 mb fark ile IV ve V en büyük farka sahiptir.
I-II: 18 mb
IV-V: 50 mb
II-III: 12 mb
III-IV: 22 mb
II-V: 40 mb
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Küçük fark]Sadece ilk iki.
B Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
C Seçeneği:[Küçük fark]Fark az.
D Seçeneği:[Orta fark]Fark orta.
E Seçeneği:[Yakın fark]40 mb fark var.
Soru 12Atmosfer ve İklim
Kuzey Yarım Küre'deki yüksek basınç alanlarında rüzgarlar saat yönünde saparak çevreye dağılır.
Rüzgarların sapmaya uğrayıp dönerek çevreye dağılmasına neden olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
A
Eksen eğikliği
B
Günlük sıcaklık farkı
C
Yer şekilleri
D
Dünya'nın günlük hareketi (Coriolis etkisi)
E
Karaların Kuzey Yarım Küre'de geniş yer tutması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Rüzgarların sapmasına (Coriolis etkisi) neden olan temel faktör Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki günlük hareketidir.
Dünya döner.
Bu dönüş rüzgarları saptırır.
Buna Coriolis etkisi denir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksen eğikliği]Mevsimlerle karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Sıcaklık]Basınçla karıştırılabilir.
C Seçeneği:[Yer şekilleri]Rüzgarın yönünü değiştirir ama saptırmaz.
D Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
E Seçeneği:[Karasallık]Basınç dağılışını etkiler.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS-TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.