YKS Felsefe: Varlık Felsefesi & Oluş Felsefesi (12 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Modern bir düşünür, evreni durağan bir yapı olarak değil, sürekli bir 'olma' hali olarak tanımlar. Ona göre, bir ağacın tohumdan fidana, fidandan ağaca dönüşmesi, evrendeki her varlığın aslında bir olaylar dizisi olduğunu kanıtlar. Varlık, sabit bir töz değil, bir eylem, bir akış ve bir etkileşim ağıdır; dolayısıyla hiçbir varlık bir an önceki haliyle aynı kalmaz.

Klasik bilim anlayışında doğa, kendi yasaları olan ve insan müdahalesinden bağımsız işleyen bir mekanizma olarak görülür. Bilim insanı, bu mekanizmayı dışarıdan bir gözlemci olarak inceler, verileri toplar ve neden-sonuç ilişkilerini matematiksel bir kesinlikle formüle eder. Bilimin amacı, doğanın gizli kalmış bu değişmez yasalarını keşfetmektir.

Auguste Comte, bilginin ancak gözlemlenebilir ve doğrulanabilir verilerle mümkün olduğunu savunur. Ona göre, zihnin kurguları veya metafiziksel spekülasyonlar bilgi değildir. Gerçek bilgi, duyularla algılanan ve bilimsel yöntemle test edilen verilerin düzenlenmesinden ibarettir.

Doğadaki her olgu, kendi içinde bir çelişki barındırır. Bu içsel çelişki, çatışmayı ve değişimi doğurur. Bir durumun (tez) kendi karşıtıyla (antitez) girdiği çatışma, daha üst bir aşamada yeni bir bütünleşmeye (sentez) ulaşır. Bu süreç, maddenin kendi iç yasalarıyla işleyen evrensel bir mekanizmadır.

Husserl'e göre, bir nesnenin gerçek bilgisine ulaşmak için onun dışsal özelliklerini, bizim hakkındaki ön yargılarımızı ve rastlantısal niteliklerini bir kenara bırakmalıyız. Buna 'paranteze alma' denir. Ancak bu işlemden sonra nesnenin değişmez özüne, yani fenomenine ulaşabiliriz. Fenomen, nesnenin bilincimizde beliren saf halidir.

İnsan, dünyaya fırlatılmış bir varlıktır. Önceden belirlenmiş bir amacı, bir planı veya 'özü' yoktur. İnsan önce var olur, sonra seçimleriyle kendi özünü oluşturur. Bu durum insanı mutlak bir sorumlulukla baş başa bırakır; çünkü insan, kendi yaşamının tek yaratıcısıdır.

Bilim, evrende hiçbir olayın nedensiz gerçekleşmediğini kabul eder. Aynı koşullar altında, aynı nedenler her zaman aynı sonuçları doğurur. Bu ilke, doğanın düzenli ve öngörülebilir olduğunu varsayar. Bilimin görevi, bu neden-sonuç zincirlerini keşfederek doğayı açıklamaktır.

Bertrand Russell'a göre felsefe, metafiziksel spekülasyonlardan arındırılmalı ve bilimsel bir kesinliğe kavuşturulmalıdır. Filozofun görevi, dili ve kavramları mantıksal bir titizlikle analiz etmektir. Felsefe, sorunları çözmek yerine, onları doğru bir şekilde formüle etmeye ve anlamlandırmaya çalışmalıdır.

Sartre, varlığı ikiye ayırır: 'Kendinde varlık' ve 'kendi için varlık'. Kendinde varlık, bilinçsiz nesneler dünyasıdır; durağandır, neyse odur. Kendi için varlık ise insandır; bilinçlidir, özgürdür, kendi özünü kendisi yaratır ve sürekli bir oluş halindedir.

Pozitivistlere göre, felsefe ancak bilimsel yöntemle doğrulanabilen sorularla uğraşmalıdır. Metafiziksel sorular, deneyle test edilemedikleri için anlamsızdır ve felsefenin alanından çıkarılmalıdır.

Thomas Kuhn'a göre bilim, düz bir çizgide birikerek ilerlemez. Bilimsel ilerleme, mevcut paradigmaların yetersiz kalması ve yerini yeni paradigmaların almasıyla, yani 'bilimsel devrimler' yoluyla gerçekleşir.

Karl Popper'a göre, bir kuramın bilimsel sayılabilmesi için doğrulanabilir olması yetmez; yanlışlanabilir olması gerekir. Bilim, deneylerle kuramları doğrulamaya çalışmak yerine, onları çürütmeye (yanlışlamaya) çalışarak ilerler. Bu yöntem, bilimin dogmalaşmasını engeller.