YKS Felsefe: Siyaset Felsefesi & Devletin Kaynağı (8 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Rousseau'ya göre, bireylerin kendi iradelerini bir kenara bırakarak oluşturdukları 'genel irade', devletin meşruiyetinin tek kaynağıdır. Devlet, bu genel iradenin bir yansıması olduğu sürece bireylerin özgürlüğünü kısıtlamaz, aksine onu yasalarla güvence altına alarak gerçek bir yurttaşlık zeminine oturtur. Bu sistemde egemenlik devredilemez ve bölünemez; yasa koyucu halkın kendisidir. Dolayısıyla devlet, halkın iradesinin somutlaşmış biçimidir.

Modern dönemde, bilginin kaynağı dış dünyadaki otoriter kabul edilen geleneklerden alınıp, düşünen öznenin kendisine taşınmıştır. Artık hakikat, dışarıdan dayatılan dogmalarla değil, bireyin kendi aklıyla ulaştığı apaçık ve seçik bilgilerle temellendirilir. Öznenin 'ben' olarak kendi varlığını sorgulaması ve bu sorgulamadan bir kesinliğe ulaşması, tüm felsefi inşanın temel taşı haline gelmiştir.

İnsanın doğuştan getirdiği arzular, onu sürekli çatışmaya ve rekabete iter. Bu durum, toplumsal bir düzenin kendiliğinden oluşmasını imkânsız kılar. İnsanların birbirine zarar vermesini engellemek ve bir arada yaşamayı mümkün kılmak için, üzerinde mutlak bir otoriteye sahip olan, korku ve yasalarla düzeni sağlayan bir güce ihtiyaç vardır. Bu güç, bireylerin özgürlüklerini güvenlik karşılığında devrettiği bir yapıdır.

Antikçağ'da doğa araştırmaları, 'her şeyin arkasındaki temel madde nedir?' sorusuna yanıt arayan spekülatif bir nitelik taşıyordu. Rönesans'ta ise bilim insanları, doğayı bir bütün olarak, gözlem ve deneyin merkezine yerleştirerek incelemeye başladılar. Artık amaç, doğanın özündeki metafiziksel cevheri bulmak değil, doğanın işleyiş yasalarını matematiksel ve gözlemsel olarak ortaya koymaktı.

Spinoza'ya göre bir eyleme 'iyi' veya 'kötü' dememiz, o eylemin nesnel bir değer taşımasından kaynaklanmaz. Bizler, kendi varlığımızı koruma ve sürdürme çabamıza uygun olan şeylere 'iyi', bu çabamıza engel olan veya bize zarar veren şeylere ise 'kötü' deriz. Dolayısıyla ahlaki yargılarımız, nesnelerin kendi doğasından değil, bizim onlara yönelik arzu ve duygularımızdan doğar.

Hobbes, 'Leviathan' adlı eserinde, insan doğasındaki çatışma eğilimini dizginlemek için mutlak bir otoritenin şart olduğunu savunur. Ona göre devlet, bireylerin kendi aralarındaki 'herkesin herkesle savaşı' durumunu sonlandırmak için oluşturdukları yapay bir devdir. Bu dev, düzeni sağlamak için sınırsız bir güce sahip olmalıdır.

Bilimsel ilerleme, genellikle önceki çalışmaların üzerine inşa edilen bir süreçtir. Örneğin, Galilei'nin eylemsizlik üzerine çalışmaları, kendisinden sonra gelen Newton tarafından geliştirilmiş ve daha kapsamlı olan 'hareket yasaları'na dönüştürülmüştür. Bu durum, bilimde bilginin yoktan var edilmediğini, aksine mevcut birikimin üzerine yeni katmanlar eklenerek ilerlediğini gösterir.

Rönesans düşünürleri, çalışmalarını oluştururken Antikçağ'ın entelektüel mirasını görmezden gelmemişlerdir. Kopernikus'un çalışmaları, Pythagorasçıların evren anlayışından izler taşır. Ancak bu durum, Rönesans'ın sadece antik dönemi kopyaladığı anlamına gelmez; aksine, antik düşünce, yeni bir anlayışın inşasında sadece bir ilham kaynağı ve temel oluşturmuştur.