YKS Felsefe: Ortaçağ Felsefesi & Ockhamlı William ve Nominalizm (10 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

14. yüzyılın önemli düşünürlerinden biri olan Ockhamlı William, evrensel kavramların gerçekte var olmadığını, sadece zihinsel birer etiket veya işaret (nomen) olduğunu savunur. Ona göre, dış dünyada sadece tekil nesneler vardır ve biz bu nesneleri gözlemleyerek deneyimleriz. Tanrı'nın varlığı ise ne akılla ne de doğrudan duyusal gözlemle kanıtlanabilir; ancak inanç ve vahiy yoluyla kabul edilebilir bir alandır.

Hristiyan felsefesi, MS 2. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar süren ve temelinde inanç esaslarının yattığı bir düşünce sistemidir. Patristik dönemde kilise babaları, inancı savunmak ve yaymak için felsefeyi bir araç olarak kullanmış, inanç ve akıl uyumunu sağlamaya çalışmışlardır. Skolastik dönemde ise felsefe, tamamen teolojinin hizmetine girmiş, kilise otoritesi merkezli bir eğitim ve düşünce yapısı hakim olmuştur.

Augustinus'a göre insan, kendi iç dünyasında sürekli bir çatışma halindedir. Bedenin arzuları ile ruhun yüce amaçları arasında seçim yapmak zorundadır. İnsan, eğer iradesini sadece geçici zevklere ve bedensel isteklere yöneltirse, bu onun özgürlüğünü kaybetmesi ve bir tür köleliğe düşmesi demektir. Gerçek özgürlük, iradeyi ilahi olanın ve ahlaki yasaların ışığında doğruya yönlendirmektir.

Thomas Aquinas, varlıkları iki temel kategoriye ayırır: Zorunlu varlık ve zorunsuz (mümkün) varlık. Zorunsuz varlıklar, varoluşları için başka bir nedene ihtiyaç duyarlar; onlar sürekli değişir ve başkasına bağımlıdırlar. Zorunlu varlık ise kendi başına vardır, hiçbir dış nedene ihtiyaç duymaz ve değişmezdir. Bu zorunlu varlık, tüm evrenin varoluşunun temelidir.

Hristiyan felsefesi, inanç merkezli bir yapıya sahiptir. Bu dönemde felsefe, dinin doğrularını açıklamak, savunmak ve temellendirmek amacıyla kullanılmıştır. Bilgi edinme sürecinde kutsal metinler temel otorite kabul edilmiş, akıl ise bu metinlerin anlaşılmasına hizmet eden bir araç haline getirilmiştir. Felsefe, teolojinin (ilahiyat) bir parçası olarak değerlendirilmiştir.

Ortaçağ felsefesinin en temel tartışmalarından biri olan 'Tümeller Problemi', genel kavramların (insan, ağaç, güzellik gibi) gerçekte var olup olmadıkları sorusuna dayanır. Realistler, bu kavramların nesnelerden bağımsız, gerçek varlıklar olduğunu savunurken; Nominalistler, bunların sadece zihinsel birer adlandırma olduğunu, gerçekte sadece tekil nesnelerin var olduğunu ileri sürerler.

Aquinas, evrendeki her hareketin veya değişimin bir nedeni olduğunu savunur. Eğer her şeyin bir nedeni varsa, bu nedenler zinciri sonsuza kadar gidemez; mantıksal olarak bir 'ilk neden'in bulunması gerekir. Bu ilk neden, kendisi başka bir neden tarafından oluşturulmamış olan, yani 'nedensiz neden' olan Tanrı'dır.

İslam felsefesinde insanın fiilleri ve sorumluluğu üzerine farklı görüşler ortaya çıkmıştır. Bir yaklaşım, insanın fiillerinin tamamen Tanrı tarafından yaratıldığını, insanın sadece bu fiillere 'kesb' (kazanma) yoluyla sahip olduğunu savunur. Bu görüşe göre, fiili yaratan Allah olduğu için insan, fiilinin yaratıcısı değil, sorumlusu olarak kabul edilir.

Patristik dönemde Tertullian, 'Akıl almaz olduğu için inanıyorum' diyerek inancı akıldan tamamen ayırmış ve inancın akılla açıklanamayacağını savunmuştur. Ona göre felsefe, inancı bozabilir. Clemens ise bu görüşe karşı çıkarak, 'Anlamak için inanıyorum' demiştir. Clemens, inancın temellerinin akılla desteklenmesi ve sistemleştirilmesi gerektiğini savunmuştur.

Farabi'ye göre felsefe ve din, aynı hakikate farklı yollardan ulaşmaya çalışır. Felsefe, akıl yoluyla; din ise semboller ve vahiy yoluyla aynı gerçeği ifade eder. Bu nedenle felsefe ile dinin çatışması söz konusu olamaz. Eğer bir çatışma görünüyorsa, bu felsefenin yanlış yorumlanmasından veya dinin özünün anlaşılamamasından kaynaklanır.