YKS Felsefe: Felsefi Antropoloji & İnsan Doğası (10 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Bir düşünür, insanın biyolojik, psikolojik ve sosyolojik yönlerinin birbirinden ayrılamayacağını savunur. Ona göre, bir bireyin sadece 'düşünen' veya sadece 'üreten' bir varlık olarak tanımlanması, onun gerçekliğinin eksik bırakılmasıdır. İnsanın yaşam dünyasındaki her tercihi ve her eylemi, onun varoluşsal bütünlüğünün bir yansımasıdır; dolayısıyla insanı anlamak, onun parçalı özelliklerini değil, bu parçaların oluşturduğu anlam bütünlüğünü kavramayı gerektirir.

Bir düşünür, toplumsal olarak kutsanan değerlerin aslında yaşamın doğal akışını körelten birer engel olduğunu iddia eder. Ona göre, 'üstün' olduğu söylenen kavramlar, aslında insanın içgüdülerini bastırarak onu zayıflatmış ve yaşam sevincini elinden almıştır. Bu değerler sistemi, yaşamın kendisini değil, yaşamın ötesindeki hayali bir dünyayı yücelterek, bireyi kendi doğasına yabancılaştırmıştır.

Tarihsel süreç incelendiğinde, devletin tarafsız bir kurum olmaktan ziyade, üretim araçlarını elinde bulunduranların çıkarlarını koruyan bir yapı olduğu görülür. Bir yanda mülkiyet sahibi olanlar, diğer yanda ise sadece emek gücüne sahip olanlar vardır. Bu iki grup arasındaki çıkar çatışması, devletin varlık nedenini oluşturur. İdeal bir gelecekte, bu sınıfsal ayrımın ortadan kalkmasıyla devletin de işlevini yitireceği öngörülür.

Bir ontoloji kuramına göre varlık, birbirine bağlı ancak farklı niteliklere sahip katmanlardan oluşur. Bu katmanlar, cansız maddeden başlayıp, canlı organizmalara, oradan psikolojik süreçlere ve en üstte ise anlam, değer ve ideelerin bulunduğu alana doğru yükselir. Her katman, bir alt katmanın yasalarına bağlıdır ancak kendine özgü yeni yasalar da barındırır.

Bir düşünür, eğitimi sadece bilgi aktarımı olarak değil, bireyin kendi düşünce dünyasını inşa etme süreci olarak görür. Ona göre, bir insanın özgürlüğünden söz edebilmek için, onun başkalarının düşüncelerini tekrar etmek yerine, kendi zihinsel süreçlerini harekete geçirmesi gerekir. Eğitim sistemi, bireye hazır doğrular sunmak yerine, ona sorgulama ve kendi kararlarını alma yetisi kazandırmalıdır.

Bir felsefi yaklaşıma göre, bir önermenin anlamlı olabilmesi için onun gözlem ve deney yoluyla doğrulanabilir olması gerekir. Eğer bir önerme, olgusal dünyada karşılığı olmayan veya test edilemeyen bir iddiada bulunuyorsa, bu önerme mantıksal olarak anlamsız kabul edilir.

Felsefenin görevi, bilimsel önermeleri çözümlemek ve dilin yapısını netleştirmektir. Bilimsel olanın sınırı, doğrulanabilirlik ilkesiyle çizilir. Bu ilkeye göre, sadece gözlem ve deneyle test edilebilen önermeler bilgi değeri taşır. Metafiziksel iddialar ise bu testten geçemedikleri için ne doğru ne de yanlış kabul edilir; onlar sadece 'anlamsız' olarak sınıflandırılır.

Birey, dünyaya fırlatılmış bir varlıktır ve önceden belirlenmiş bir özü yoktur. İnsan, yaptığı seçimlerle kendi özünü kendisi oluşturur. Bu durum bireyi mutlak bir sorumlulukla baş başa bırakır; çünkü insan, seçimlerinin tek sorumlusudur ve bu seçimler kaçınılmazdır. Birey, özgür olmaya mahkûmdur.

Hegel'e göre diyalektik süreç, 'tin'in (aklın) kendi kendini gerçekleştirme sürecidir; yani süreç düşünseldir. Marx ise bu süreci tersine çevirerek, diyalektiğin madde dünyasında ve toplumsal ilişkilerde işlediğini savunur. Ona göre, tarihin itici gücü fikirler değil, üretim biçimleri ve maddi koşullardır.

Bu yaklaşım, nesnelerin dışsal özelliklerinden ziyade, bilincin nesnelere yönelmesiyle ortaya çıkan 'öz'ün bilgisine ulaşmayı amaçlar. Bunun için, nesneye dair ön yargıları ve günlük kabulleri paranteze almak gerekir. Böylece bilinç, nesnenin saf özüne doğrudan ulaşabilir.