Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Yer'in Yapısı
Jeologlar, yeryüzünün derinliklerinde gerçekleşen süreçleri anlamak için yüzeydeki bazı verileri 'anahtar' olarak kullanırlar. Bir bölgenin jeolojik yapısı hakkında en doğrudan ve kesin veriyi sağlayan unsur, yer kabuğunun oluşum süreciyle doğrudan bağlantılıdır.
Buna göre, bir bölgenin jeolojik yapısı hakkında en güvenilir ve doğrudan kanıtı aşağıdakilerden hangisi sağlar?
D
Bölgenin deniz seviyesinden yüksekliği
E
Bölgede yaşayan canlıların göç yolları
B
Bitki türlerinin çeşitliliği
C
Yüzeydeki kayaç türleri ve fosil içerikleri
A
Bölgedeki yıllık yağış miktarı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kayaçlar ve içerdikleri fosiller, yer kabuğunun oluşum dönemini ve şartlarını (basınç, sıcaklık, ortam) doğrudan yansıtan birincil verilerdir.
İklim ve bitki örtüsü (A, B) ikincil, yani jeolojik yapıdan etkilenen sonuçlardır.
Yükseklik (D) tek başına jeolojik yaşı vermez.
Kayaç türleri ve fosiller (C) jeolojik zamanın ve oluşum şartlarının doğrudan 'kimlik kartı'dır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[İklimsel faktör]Doğal çevre ile karıştırma
B Seçeneği:[Biyoçeşitlilik]Ekolojik faktör
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Yükselti]Fiziki coğrafya
E Seçeneği:[Canlı dağılışı]Beşeri/Biyolojik faktör
Soru 2Jeolojik Zamanlar
Yeryüzündeki bazı yeraltı kaynakları, belirli jeolojik dönemlerin iklim ve bitki örtüsü şartlarına bağlı olarak oluşmuştur.
I. Taş kömürü yatakları
II. Petrol yatakları
III. Bor mineralleri
IV. Masif araziler
Yukarıdaki oluşumlardan hangileri I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) meydana gelen süreçlerle doğrudan ilişkilidir?
B
I ve II
C
I ve IV
D
II ve III
E
III ve IV
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Taş kömürü I. zamanda (karbonifer dönemi) gür ormanların gömülmesiyle, masif araziler ise I. zamanda oluşan yaşlı kütlelerdir.
Taş kömürü (I) Paleozoik'in karakteristik ürünüdür.
Petrol (II) genellikle III. ve IV. zaman (Tersiyer) ürünüdür.
Bor (III) III. zamanda oluşmuştur.
Masif araziler (IV) I. zamanda oluşan yaşlı, sert kütlelerdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Bor tuzağı]Masif arazileri bilip boru karıştırma
D Seçeneği:[Genç oluşumlar]Hepsi yeraltı kaynağı
B Seçeneği:[Petrol tuzağı]Fosil yakıtları gruplama
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece kömürü hatırlama
Soru 3Jeolojik Zamanlar
Dünya'nın jeolojik tarihi, çok uzun süren ve farklı olayların yaşandığı dönemlere ayrılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi jeolojik zamanlar ve gerçekleşen olaylar eşleştirmesi bakımından yanlıştır?
D
Tersiyer: Linyit, petrol ve bor yataklarının oluşumu
E
Kuvaterner: İnsanlığın ortaya çıkışı ve buzul çağlarının yaşanması
B
Paleozoik: Hersinyen ve Kaledoniyen kıvrımlarının oluşumu
C
Mezozoik: Alp-Himalaya kıvrım sisteminin en şiddetli dönemini yaşaması
A
Prekambriyen: İlk kıta çekirdeklerinin oluşumu
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alp-Himalaya kıvrım sistemi Mezozoik'te başlamış olsa da, asıl şiddetli ve ana oluşum evresi Tersiyer'dir.
A, B, D, E seçenekleri jeolojik gerçeklerle örtüşür.
C şıkkında Alp-Himalaya dağ oluşumu (orojenezi) esas olarak Tersiyer'de (III. Zaman) gerçekleşmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Bilgi hatası]Yanlış bilgi
D Seçeneği:[Bilgi hatası]Yanlış bilgi
B Seçeneği:[Bilgi hatası]Yanlış bilgi
C Seçeneği:[Zaman karmaşası]Doğru seçenek
A Seçeneği:[Bilgi hatası]Yanlış bilgi
Soru 4Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye arazisinin büyük bir bölümü, III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) meydana gelen Alp-Himalaya orojenezi ile şekillenmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin büyük bir kısmının Tersiyer'de oluştuğuna dair en güçlü kanıttır?
C
Kuzey ve güneyde dağların kıyıya paralel uzanması
B
Ülke genelinde linyit, bor ve petrol yataklarının yaygın olması
D
Yüksek platoların geniş yer kaplaması
E
Akarsu ağlarının sık olması
A
Kıyı bölgelerinde falezlerin bulunması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tersiyer (III. Zaman), Türkiye'de linyit, bor ve tuz gibi tortul kaynakların oluştuğu dönemdir. Bu kaynakların yaygınlığı, arazinin bu dönemde oluştuğunu kanıtlar.
Linyit, bor, petrol ve tuz yatakları Tersiyer'in tipik ürünleridir.
Diğer şıklar (A, C, D) daha çok tektonik hareketlerin veya dış kuvvetlerin sonucudur, doğrudan jeolojik zaman kanıtı değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kıyı şekli]Fiziki görünüm
D Seçeneği:[Platolar]Yükselti
E Seçeneği:[Akarsular]Hidrografya
C Seçeneği:[Dağ uzanışı]Orojenez sonucu
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 5İç Kuvvetler
Görselde, yan basınçlara maruz kalan esnek (tortul) tabakaların kıvrılarak yükseldiği ve alçaldığı bir arazi yapısı gösterilmektedir. Yüksekte kalan kısımlara antiklinal, alçakta kalan kısımlara senklinal denir.
Bu arazi yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A
Arazi sert ve kırılgan tabakalardan oluşur.
B
Bu tür yapılar sadece volkanik bölgelerde görülür.
C
Yan basınçlara uğrayan esnek tabakalı arazilerde oluşur.
E
Bu arazide deprem riski bulunmaz.
D
Bu arazide horst ve graben yapıları baskındır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kıvrımlı dağlar (orojenez), yan basınçlar altında kalan esnek (tortul) tabakaların kıvrılmasıyla oluşur.
Sert tabakalar kıvrılmaz, kırılır (fay).
Kıvrılma için tabakanın esnek olması şarttır.
Horst ve graben kırılma (epirojenez/faylanma) sonucudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sertlik]Dağların sert olduğunu düşünme
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Volkanizma]Dağ oluşumu = Volkanizma önyargısı
D Seçeneği:[Horst-Graben]Kırılma ve kıvrılmayı karıştırma
E Seçeneği:[Deprem]Yanlış bilgi
Soru 6İç Kuvvetler
Yer kabuğunun geniş alanlı yükselmesi veya alçalması sonucunda deniz seviyesinin karaya doğru ilerlemesi veya karadan çekilmesi olayları yaşanır.
Transgresyon ve regresyon olaylarını oluşturan temel iç kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?
B
Deprem
C
Volkanizma
D
Epirojenez
E
Orojenez
A
Tsunami
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Epirojenez (kıta oluşumu), geniş alanlı yükselme ve alçalma hareketleridir. Deniz ilerlemesi (transgresyon) ve gerilemesi (regresyon) buna bağlıdır.
Tsunami, deprem sonucu oluşan dalgadır.
Orojenez, dağ oluşumudur.
Epirojenez, kıta oluşumudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tsunami]Denizle ilgili olması
B Seçeneği:[Deprem]Tektonik olay
C Seçeneği:[Volkanizma]İç kuvvet
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Orojenez]İç kuvvet
Soru 7Kayaçlar
Bir arkeolojik kazı sahasında yapılan incelemelerde, kayaçların arasında balık ve yaprak fosillerine rastlanmıştır.
Bu bulgulara göre, kazı yapılan alanda aşağıdaki kayaç türlerinden hangisinin bulunması beklenir?
E
Obsidyen
D
Kireç taşı
B
Granit
C
Mermer
A
Andezit
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Fosiller sadece tortul (sedimanter) kayaçlarda bulunur. Kireç taşı tortul bir kayaçtır.
Andezit, Granit, Obsidyen: Volkanik (magmatik) kayaçlardır, fosil içermezler.
Mermer: Başkalaşım (metamorfik) kayaçtır, sıcaklık ve basınçla fosiller yok olur.
Kireç taşı: Tortul kayaçtır, fosil içerebilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Volkanik]Kayaç türü
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Başkalaşım]Kayaç türü
B Seçeneği:[Volkanik]Kayaç türü
A Seçeneği:[Volkanik]Kayaç türü
Soru 8İç Kuvvetler
Dünya haritasında volkanik faaliyetlerin yoğun olduğu 'Ateş Çemberi' ve levha sınırları ile bu faaliyetlerin görülmediği kararlı kütleler (masifler) vardır.
Haritada numaralandırılmış alanlardan hangisi, volkanik faaliyetlerin görülme ihtimalinin en düşük olduğu, yaşlı ve kararlı bir kütledir?
C
III
B
II
E
V
D
IV
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
V numaralı alan (Sibirya/Rusya içleri) yaşlı ve kararlı bir kütledir (masif). Diğer alanlar (I, II, III, IV) levha sınırlarına yakın aktif bölgelerdir.
I: Endonezya (Aktif)
II: Akdeniz/İtalya çevresi (Aktif)
III: Batı Amerika (Aktif)
IV: Japonya çevresi (Aktif)
V: Sibirya (Masif, kararlı)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Levha sınırı]Aktif bölge
B Seçeneği:[Levha sınırı]Aktif bölge
C Seçeneği:[Levha sınırı]Aktif bölge
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Levha sınırı]Aktif bölge
Soru 9İç Kuvvetler
Volkanik bölgeler, patlama riski ve tehlikeli olmalarına rağmen dünyada en yoğun nüfuslu yerlerden bazılarıdır.
I. Volkanik toprakların (tüflü) çok verimli olması
II. Maden kaynakları bakımından zengin olması
III. İklimin her zaman elverişli olması
IV. Turizm potansiyeli
Volkanik bölgelerin yoğun nüfuslu olmasında, yukarıdakilerden hangileri doğrudan etkili değildir?
E
III ve IV
D
I ve III
C
II ve IV
B
I ve II
A
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Volkanik bölgelerde iklimin 'her zaman' elverişli olması gibi bir kural yoktur. Volkanik dağlar soğuk (yüksek) da olabilir.
I (Verimli toprak) ve II (Maden) volkanik bölgelerin çekiciliğidir.
III (İklim) volkanik faaliyetin bir sonucu değildir, bölgenin coğrafi konumuna bağlıdır.
IV (Turizm) de etkili olabilir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Etkili olanlar]Olumlu faktörleri seçme
C Seçeneği:[Etkili olanlar]Olumlu faktörleri seçme
E Seçeneği:[Karışık]İklim etkili değil
D Seçeneği:[Karışık]Verimli toprak etkili, iklim değil
Soru 10Kayaçlar
Tortul kayaçlar, dış kuvvetlerin etkisiyle aşınan malzemelerin birikmesi ve çimentolaşması ile oluşur.
I. Tabakalı bir yapıya sahiptirler.
II. İçlerinde fosil bulunabilir.
III. Hepsi fosil içerir.
IV. Başkalaşım (metamorfizma) geçirerek oluşmuşlardır.
Tortul kayaçlar için verilen bilgilerden hangileri yanlıştır?
E
III ve IV
D
II ve IV
C
II ve III
B
I ve III
A
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
III yanlış; tüm tortul kayaçlar fosil içermez (örneğin kimyasal tortul kayaçların bazıları). IV yanlış; tortul kayaçlar başkalaşım geçirmez, başkalaşım geçirirse başkalaşım kayaçlarına dönüşürler.
I doğru: Tortul kayaçlar tabakalıdır.
II doğru: Fosiller tortul kayaçlarda bulunur.
III yanlış: Hepsi fosil içermez.
IV yanlış: Tortul kayaçlar birikimle oluşur, başkalaşımla değil.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Karışık]Yanlışları seçme
C Seçeneği:[Karışık]Yanlışları seçme
D Seçeneği:[Karışık]Yanlışları seçme
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olanları seçme
Soru 11Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye haritasında iki farklı yöre işaretlenmiştir. I. yöre İç Anadolu (Nevşehir çevresi), II. yöre Akdeniz (Toroslar) bölgesidir.
Haritada gösterilen yörelerde yoğun olarak bulunan kayaçlar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?
C
I. Yöre: Linyit - II. Yöre: Bazalt
B
I. Yöre: Tüf - II. Yöre: Kalker
D
I. Yöre: Kalker - II. Yöre: Tüf
E
I. Yöre: Granit - II. Yöre: Linyit
A
I. Yöre: Bazalt - II. Yöre: Granit
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türkiye deprem haritası incelendiğinde, bazı bölgelerin (örneğin Konya çevresi, Güneydoğu Anadolu'nun güneyi) deprem riskinin daha düşük olduğu görülür.
Haritaya göre, Türkiye'nin bazı bölgelerinde deprem tehlikesinin az olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
D
Dağların uzanış şekliyle
E
Fay hatlarına uzak (masif) olmalarıyla
C
Karstik arazi yapısıyla
B
Ortalama yükseltiyle
A
İklim koşullarıyla
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Deprem riski doğrudan fay hatlarına yakınlıkla ilgilidir. Fay hatlarından uzak, yaşlı ve kararlı kütlelere 'masif' denir.
Deprem = Fay hattı.
Faydan uzaklık = Deprem riskinin azlığı.
Masif araziler deprem riskinin az olduğu alanlardır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[İklim]Alakasız faktör
B Seçeneği:[Yükselti]Alakasız faktör
C Seçeneği:[Karstik]Alakasız faktör
D Seçeneği:[Dağ uzanışı]Alakasız faktör
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.