Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Türkiye'de İklim
Türkiye'nin kış mevsiminde zaman zaman aşırı soğuk hava dalgaları ve yoğun kar yağışları etkili olmaktadır. Bu durumun temelinde, kuzeyden gelen hava kütlelerinin Türkiye'ye sokulması yatmaktadır.
I. İzlanda Dinamik Alçak Basınç Alanı
II. Sibirya Termik Yüksek Basınç Alanı
III. Asor Dinamik Yüksek Basınç Alanı
IV. Basra Termik Alçak Basınç Alanı
Yukarıda verilen basınç merkezlerinden hangilerinin kış mevsiminde Türkiye'de dondurucu soğuklara ve yoğun kar yağışlarına neden olduğu söylenebilir?
D
II ve III
E
III ve IV
B
Yalnız II
A
Yalnız I
C
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türkiye'de kışın kar yağışı ve aşırı soğuklar genellikle kuzeyden gelen hava kütleleriyle ilişkilidir. Sibirya termik yüksek basıncı doğrudan dondurucu soğukları getirirken, İzlanda dinamik alçak basıncı kutupsal hava kütlelerinin Türkiye'ye taşınmasına yol açarak kar yağışlarını tetikler.
Sibirya YB: Kışın Türkiye'ye soğuk ve kuru hava getirir, kar yağışını tetikler.
İzlanda AB: Kışın Türkiye'ye nemli ve soğuk hava getirir, yağışlı ve soğuk havaya neden olur.
Asor YB: Genellikle yazın etkilidir, kışın ise genelde ılıman hava getirir.
Basra TAB: Yazın etkilidir, aşırı sıcaklara neden olur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Mevsimsel karıştırma]Basra'yı kışla ilişkilendirme hatası
D Seçeneği:[Hatalı eşleştirme]Asor'u kışın soğukla ilişkilendirme hatası
B Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece İzlanda'yı düşündüğü için
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece Sibirya'yı bildiği için
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 2Türkiye'nin Yer Şekilleri
Kimyasal ayrışma, kayaçların su ve sıcaklık etkisiyle kimyasal yapılarının değişmesi olayıdır. Bu süreç, özellikle nemli ve sıcak iklim bölgelerinde çok daha hızlı gerçekleşir.
Buna göre, Türkiye'de aşağıdaki yörelerin hangisinde kimyasal ayrışmanın en az olması beklenir?
B
Muğla - Menteşe Yöresi
E
Artvin - Borçka çevresi
D
Antalya - Kemer kıyıları
A
Rize ve çevresi
C
Konya - Karapınar çevresi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kimyasal ayrışma için nem ve yağış şarttır. Kurak bölgelerde fiziksel (mekanik) ayrışma baskınken, nemli bölgelerde kimyasal ayrışma baskındır. Konya - Karapınar Türkiye'nin en kurak yerlerinden biri olduğu için kimyasal ayrışma burada en azdır.
Rize, Muğla, Antalya, Artvin: Nemli ve yağışlı bölgelerdir, kimyasal ayrışma fazladır.
Konya: İç Anadolu'da yer alır, yağış miktarı düşüktür, kurak bir iklime sahiptir.
Sonuç: Kuraklık kimyasal ayrışmayı yavaşlatır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Yanlış bölge seçimi]Artvin'i karıştırma
D Seçeneği:[Yanlış bölge seçimi]Antalya'yı sıcak sanma
B Seçeneği:[Yanlış bölge seçimi]Muğla'yı karıştırma
A Seçeneği:[Yanlış bölge seçimi]Rize'yi soğuk sanıp ayrışma azdır diye düşünme
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 3Türkiye'de İklim
Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde, denize bakan yamaçlar (denizel etki) bol yağış alırken, iç kesime bakan yamaçlar yağış gölgesinde kalır.
Buna göre, aşağıda verilen dağ ve yamaç eşleştirmelerinden hangisinde yıllık yağış miktarının en az olması beklenir?
D
Kaçkar Dağları'nın iç kesime bakan güney yamacı
E
Yıldız Dağları'nın denize bakan doğu yamacı
B
Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan kuzey yamacı
A
Toroslar'ın denize bakan güney yamacı
C
Nur Dağları'nın denize bakan batı yamacı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kaçkar Dağları (Kuzey Anadolu Dağları'nın bir parçası), kuzeyden gelen nemli hava kütlelerini tutar. Kuzey yamaçları (denize bakan) çok yağış alırken, güney yamaçları (iç kesime bakan) yağış gölgesinde kalır ve daha az yağış alır.
A, B, C, E seçenekleri denize bakan yamaçlardır (orografik yağış alır).
D seçeneği dağın iç kesime bakan yamacıdır, hava kütlesi nemini kuzeyde bırakır, güneye kuru iner.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Yanlış yamaç]Kuzey Anadolu Dağları'nı karıştırma
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Yanlış yamaç]Yıldız Dağları'nı karıştırma
A Seçeneği:[Yanlış yamaç]Toroslar'ı genel olarak yağışlı sanma
C Seçeneği:[Yanlış yamaç]Nur Dağları'nı karıştırma
Soru 4Türkiye'de İklim
Türkiye'de aynı enlemde yer almasına rağmen bazı şehirlerin kış sıcaklıkları birbirinden oldukça farklıdır. Örneğin, Ankara ve Erzurum'un ocak ayı ortalama sıcaklıkları arasında belirgin farklar vardır.
I. Yükselti
II. Karasallık-Denizellik durumu
III. Bakı
Bu illerde sıcaklığın farklı olmasında yukarıdaki faktörlerden hangileri etkili olmuştur?
C
I ve II
A
Yalnız I
B
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ankara ve Erzurum'un sıcaklık farkında temel nedenler yükselti (Erzurum daha yüksek) ve karasallık derecesidir. Bakı, bir dağın yamaçları arasındaki farkı açıklar, iki farklı şehir arasındaki farkı değil.
Yükselti: Erzurum, Ankara'dan daha yüksek olduğu için daha soğuktur.
Karasallık: Erzurum daha karasaldır.
Bakı: Aynı dağın yamaçları için geçerlidir, şehirler arası farkta temel faktör değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece yükseltiyi düşünme
D Seçeneği:[Kavram hatası]Bakı'yı yanlış anlama
E Seçeneği:[Kavram hatası]Bakı'yı yanlış anlama
B Seçeneği:[Kavram hatası]Bakı'yı yanlış anlama
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 5Türkiye'de İklim
Türkiye, bulunduğu coğrafi konum itibarıyla farklı hava kütlelerinin etkisi altındadır. Bu hava kütleleri mevsimsel olarak Türkiye'nin ikliminde belirleyici rol oynar.
Türkiye iklimiyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
C
Kuzey ve güneyden gelen hava kütlelerinin oluşturduğu cepheler sonucunda genellikle sonbahar ve kış mevsimi yağışlı geçer.
A
Tropikal hava kütlelerinin etkisiyle yaz ayları genellikle sıcak ve kurak geçer.
B
Sibirya yüksek basınç alanının etkili olduğu kış günleri soğuk ve kurak geçer.
E
Deniz akıntılarının etkisiyle kuzey kıyılarımız yıl boyunca her mevsim yağışlıdır.
D
İlkbahar aylarında ısınmaya bağlı oluşan yükselici hava hareketleri nedeniyle iç kesimlerde yağışlar artar.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türkiye'nin kıyılarında yağışın temel nedeni deniz akıntıları değil, nemli hava kütlelerinin dağlara çarpması (orografik yağış) ve cephe sistemleridir. Türkiye'de okyanus tipi akıntılar iklimi belirlemez.
A, B, C, D seçenekleri Türkiye'nin iklim özelliklerini doğru tanımlar.
E seçeneğinde 'deniz akıntıları' ifadesi yanlıştır. Türkiye'de yağışın ana nedeni deniz akıntıları değil, nemli hava kütleleri ve dağların uzanışıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
E Seçeneği:[Yanlış bilgi (Cevap)]Doğru mantık
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
Soru 6Türkiye'de İklim
Antalya ve Trabzon illeri deniz kıyısında yer almalarına rağmen yıllık sıcaklık ortalamaları farklıdır. Antalya'nın yıllık sıcaklık ortalaması Trabzon'dan daha yüksektir.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedenidir?
B
Karasallık
E
Denizellik
D
Enlem
A
Yükselti
C
Bakı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Antalya güneyde (düşük enlem), Trabzon kuzeyde (yüksek enlem) yer alır. Güneş ışınlarının geliş açısı enleme göre değiştiği için Antalya daha sıcaktır.
Antalya: Ekvator'a daha yakın (düşük enlem).
Trabzon: Ekvator'a daha uzak (yüksek enlem).
Temel neden: Enlem (Güneş ışınlarının geliş açısı).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış faktör]İkisi de kıyıda olduğu için yükselti benzerdir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Yanlış faktör]Denizellik ile karıştırma
B Seçeneği:[Yanlış faktör]Karasallıkla karıştırma
C Seçeneği:[Yanlış faktör]Bakı ile karıştırma
Soru 7Türkiye'de İklim
İndirgenmiş sıcaklık haritası, yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi ortadan kaldırılarak (tüm yerler deniz seviyesinde kabul edilerek) çizilen haritadır.
I. Ortalama yükselti
II. İndirgenmiş en yüksek ve en düşük sıcaklıklar arasındaki fark
III. Mevsimler arasındaki sıcaklık farkı
IV. Kıyıların gerçek yıllık ortalama sıcaklıkları
Türkiye'nin indirgenmiş yıllık ortalama sıcaklık haritasından, yukarıdaki bilgilerden hangilerine ulaşılabilir?
B
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
A
I ve II
C
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İndirgenmiş sıcaklık haritasında yükselti etkisi yoktur, bu yüzden yükselti bilgisi (I) bulunamaz. Gerçek sıcaklık (IV) da bulunamaz çünkü yükselti etkisi silinmiştir. Ancak harita üzerinde sıcaklık değerleri okunduğu için (II) ve (III) bilgileri elde edilebilir.
I (Yükselti): İndirgenmiş haritada yükselti etkisi yok edilmiştir, ulaşılamaz.
II (Sıcaklık farkı): Harita üzerindeki değerlerden hesaplanabilir.
III (Mevsim farkı): Haritalar üzerinden karşılaştırılabilir.
IV (Gerçek sıcaklık): İndirgenmiş olduğu için gerçek sıcaklığı vermez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yükselti hatası]I'i doğru sanma
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Gerçek sıcaklık hatası]IV'ü doğru sanma
D Seçeneği:[Gerçek sıcaklık hatası]IV'ü doğru sanma
C Seçeneği:[Yükselti hatası]I'i doğru sanma
Soru 8Türkiye'de İklim
Türkiye'de farklı iklimsel olaylar gözlemlenmektedir.
I. Maki üst sınırı Akdeniz Bölgesi'nde 800 metre, Güney Marmara Bölümü'nde 400 metredir.
II. Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresi İzmir'de Van'dan daha kısadır.
III. Toroslar'ın güney yamacı Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamacından daha sıcaktır.
Yukarıdaki olayların nedenleri olarak aşağıdakilerden hangisi sırasıyla gösterilebilir?
A
Enlem - Yükselti - Bakı
E
Yükselti - Sıcaklık - Bakı
D
Enlem - Yükselti - Bakı
B
Yükselti - Karasallık - Yer şekilleri
C
Enlem - Denizellik - Yükselti
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. Maki üst sınırının güneyden kuzeye azalması enlem (sıcaklık) etkisidir. II. Tarım ürünlerinin olgunlaşma süresi yükselti (sıcaklık) ile ilgilidir. III. Toroslar (güneyde) ve Kuzey Anadolu Dağları'nın (kuzeyde) sıcaklık farkı bakı ve enlemle ilgilidir, ancak soru kökünde en uygun eşleştirme A seçeneğidir.
I. Enlem (Akdeniz'den Marmara'ya sıcaklık azalıyor).
II. Yükselti (Van yüksek, İzmir deniz seviyesinde).
III. Bakı (Güneşin geliş açısı).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Hatalı eşleştirme]Yanlış nedenler
E Seçeneği:[Hatalı eşleştirme]Sıcaklık bir neden değil sonuçtur.
D Seçeneği:[Hatalı eşleştirme]Bakı/Enlem karıştırma
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Hatalı eşleştirme]Yanlış nedenler
Soru 9Türkiye'de İklim
Türkiye'de farklı iklim tipleri ve yağış rejimleri görülmektedir.
I. Yıldız Dağları (Marmara)
II. Doğu Karadeniz
III. Hakkari çevresi
IV. İç Anadolu
V. Akdeniz kıyıları
Yukarıdaki numaralandırılmış yerler ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
C
III numaralı yer yükselti nedeniyle kış aylarında çok soğuktur.
A
I numaralı yerde Yıldız Dağları nedeniyle yamaç yağışları görülür.
B
II numaralı yer Türkiye'nin en çok yağış alan yeridir.
D
IV numaralı yerin yağış rejimi düzenlidir.
E
V numaralı yerde yükselti ve engebe yağışı etkilemektedir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İç Anadolu Bölgesi (IV), yıllık yağış miktarının en az olduğu ve yağış rejiminin düzensiz olduğu (ilkbaharda artar, yazın kurak) bir bölgedir. Düzenli yağış rejimi sadece Karadeniz kıyılarında görülür.
A, B, C, E seçenekleri doğru bilgidir.
D seçeneği yanlıştır; İç Anadolu'da yağış rejimi düzensizdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
D Seçeneği:[Yanlış bilgi (Cevap)]Doğru mantık
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma
Soru 10Türkiye'de İklim
Mutlak nem, bir hava kütlesindeki su buharı miktarıdır. Bağıl nem ise havanın taşıyabileceği maksimum nemin, mevcut neme oranıdır. Sıcaklık arttıkça hava genişler ve kapasitesi artar, bu da bağıl nemi düşürür.
I. Ege kıyıları
II. İç Anadolu
III. Batı Karadeniz
IV. Güneydoğu Anadolu
V. Doğu Anadolu
Türkiye haritasında ocak ayında mutlak nemleri eşit olan farklı noktalar gösterilmiştir. Ocak ayındaki sıcaklık özellikleri düşünüldüğünde hangi noktada bağıl nemin daha fazla olması beklenir?
C
III
A
I
D
IV
E
V
B
II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mutlak nem eşitse, bağıl nem sıcaklıkla ters orantılıdır. Sıcaklık ne kadar düşükse, bağıl nem o kadar yüksektir. Ocak ayında Türkiye'nin en soğuk yeri Doğu Anadolu (V) olduğu için bağıl nem burada en fazladır.
Bağıl nem = (Mutlak Nem / Maksimum Nem) * 100
Sıcaklık azaldıkça maksimum nem (kapasite) azalır, bağıl nem artar.
Ocak ayında en soğuk yer V (Doğu Anadolu) olduğundan, bağıl nem en yüksek buradadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Sıcak yer hatası]III'ü seçme
B Seçeneği:[Sıcak yer hatası]II'i seçme
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Sıcak yer hatası]IV'ü seçme
A Seçeneği:[Sıcak yer hatası]I'i seçme
Soru 11Türkiye'de İklim
Türkiye'de iklim farklılıklarına bağlı olarak yağışların yıl içindeki dağılımı (yağış rejimi) farklılık gösterir.
Aşağıdaki merkezlerden hangilerinde yağışların yıl içerisindeki dağılışı (yağış rejimi) benzerdir?
C
Antalya - Mardin
A
Konya - Rize
E
İzmir - Mersin
D
İstanbul - Erzurum
B
Muğla - Antalya
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Muğla ve Antalya, Akdeniz iklimi etkisi altındadır ve her ikisinde de kış yağışları baskındır (Akdeniz yağış rejimi). Rejimleri benzerdir.
Muğla ve Antalya: Akdeniz iklimi, kışın yağışlı.
Diğer seçeneklerde farklı iklim tipleri (Karadeniz, Karasal, Akdeniz) bir arada verilmiştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Farklı iklimler]Karıştırma
A Seçeneği:[Farklı iklimler]Karıştırma
D Seçeneği:[Farklı iklimler]Karıştırma
E Seçeneği:[Farklı iklimler]Karıştırma
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 12Türkiye'de İklim
Maksimum nem, sıcaklıkla doğru orantılıdır. Bir bölgede yıl içinde sıcaklık farkı (yıllık sıcaklık genliği) ne kadar fazlaysa, maksimum nem değişimi de o kadar fazladır.
I. Ege kıyıları
II. Batı Karadeniz
III. Doğu Karadeniz
IV. Güneydoğu Anadolu
V. Akdeniz kıyıları
Haritadaki taralı alanların hangisinde yıllık maksimum nem değişimi daha fazladır?
C
III
B
II
E
V
D
IV
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Maksimum nem değişimi sıcaklık değişimiyle ilgilidir. Karasal iklimin şiddetli olduğu Güneydoğu Anadolu (IV) bölgesinde yaz-kış sıcaklık farkı çok yüksektir, bu da maksimum nemin yıl içinde çok değişmesine neden olur. Kıyı bölgelerinde (I, II, III, V) denizellik nedeniyle sıcaklık farkı daha azdır.
Sıcaklık farkı çoksa -> Maksimum nem değişimi çoktur.
Güneydoğu Anadolu (IV): Karasal, sıcaklık farkı yüksek.
Diğerleri: Denizel, sıcaklık farkı daha az.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Denizel bölge]III'ü seçme
B Seçeneği:[Denizel bölge]II'i seçme
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Denizel bölge]V'i seçme
A Seçeneği:[Denizel bölge]I'i seçme
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS / KPSS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.