Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Türkiye'de Göller
Türkiye'de göller, oluşum süreçleri ve bulundukları havzaların özellikleri bakımından çeşitlilik gösterir.
I. Oluşumlarında sadece tektonik hareketler değil, karstik süreçler ve volkanik faaliyetler de etkilidir.
II. Bazı göllerin suları tatlı, bazılarının ise tuzlu veya sodalıdır.
III. Türkiye'deki tüm göllerin su seviyesi yıl boyunca sabittir.
IV. Göllerin yükseltisi batıdan doğuya gidildikçe genel olarak artış gösterir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri yanlıştır?
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
E
III ve IV
D
II ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türkiye'deki göllerin su seviyeleri iklim koşullarına, buharlaşmaya ve beslenme kaynaklarına bağlı olarak yıl içinde önemli değişiklikler gösterir, bu yüzden III. öncül yanlıştır. I. öncül doğrudur (çeşitlilik vardır), II. öncül doğrudur (kimyasal yapı farklıdır), IV. öncül doğrudur (Türkiye'nin genel yükselti artışına paraleldir).
İfadeleri tek tek analiz et: I. öncül doğru (Türkiye'de tektonik, karstik, volkanik göller var).
II. öncül doğru (Van Gölü sodalı, Beyşehir tatlı).
III. öncül yanlış (İklimsel değişimler su seviyesini etkiler).
IV. öncül doğru (Türkiye'nin batıdan doğuya yükseltisi artar).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik analiz]I. öncülün yanlış olduğunu düşünmek
E Seçeneği:[Yanlış analiz]III ve IV'ü yanlış olarak işaretlemek
D Seçeneği:[Kavram karmaşası]Yükselti genellemesini reddetmek
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]I ve II'nin yanlış olduğunu varsaymak
Soru 2Türkiye'de Yer Altı Suları
Türkiye, genç oluşumlu bir ülke olması nedeniyle tektonik hareketlerin ve fay hatlarının yaygın olduğu bir bölgedir. Bu durum, yer altı sularının yüzeye sıcak ve mineralli olarak çıkmasını sağlar.
Haritada numaralandırılmış bölgelerden hangisi, Kuzey Anadolu Fay Hattı veya Batı Anadolu'daki kırıklı yapı üzerinde yer alması nedeniyle fay kaynaklarının en yaygın olduğu alanlardan biri değildir?
Haritadaki numaralandırılmış alanlardan hangisi jeolojik olarak fay kaynağı bakımından diğerlerine göre daha az aktiftir?
C
III
B
II
E
V
D
IV
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türkiye'de fay kaynakları genellikle Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF) ve Batı Anadolu'daki (BATI) kırıklı hatlar üzerindedir. V numaralı alan (Güneydoğu Anadolu'nun güneyi) genellikle masif araziler veya daha durağan yapılar içerdiği için fay kaynağı açısından diğerlerine göre daha az aktiftir.
Haritayı incele: I, II, III, IV numaralı alanlar Türkiye'nin aktif fay hatları üzerindedir.
V numaralı alan (Güneydoğu) fay aktivitesinin nispeten daha az olduğu bir bölgedir.
Soru kökünü tekrar oku: 'daha az aktiftir'.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Konum hatası]KAF hattını yanlış yorumlamak
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Konum hatası]İç Anadolu'yu az aktif sanmak
B Seçeneği:[Konum hatası]Ege'yi az aktif sanmak
C Seçeneği:[Konum hatası]Marmara'yı az aktif sanmak
Soru 3Türkiye'nin Hidrografyası
Türkiye, üçüncü jeolojik zamanda (Tersiyer) geçirdiği orojenik hareketler sonucu kırıklı ve engebeli bir yapıya sahip olmuştur. Bu durum, yer altı sularının yüzeye çıkış biçimlerini doğrudan etkilemiştir.
I. Karstik kaynak
II. Yamaç kaynağı
III. Fay kaynağı
IV. Artezyen kaynağı
Yukarıdakilerden hangilerinin Türkiye'nin jeolojik yapısı (kırıklı arazi) ile doğrudan ilişkili olduğu söylenebilir?
A
I ve II
C
Yalnız III
B
II ve III
E
I ve IV
D
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Fay kaynakları (III), yer kabuğunun kırılması sonucu oluşur ve doğrudan jeolojik yapıyla (kırıklı arazi) ilgilidir. Karstik kaynaklar kayaç yapısıyla, yamaç kaynakları topoğrafyayla, artezyen ise geçirimsiz tabakalarla ilgilidir.
Fay kaynakları: Kırıklı yapı -> Doğrudan ilişki.
Karstik: Kayaç türü (kireçtaşı).
Yamaç: Eğim durumu.
Artezyen: Jeolojik yapı (çanaklaşma).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kavram karmaşası]Karstik kaynakları jeolojik sanmak
E Seçeneği:[Hatalı çıkarım]Karstik ve Artezyeni jeolojik sanmak
D Seçeneği:[Kavram karmaşası]Artezyeni kırıklı sanmak
B Seçeneği:[Eksik bilgi]Yamaç kaynağını tektonik sanmak
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
Soru 4Türkiye'nin Akarsuları
Bir akarsuyun yıl içindeki debi değişimini gösteren grafik verilmiştir. Grafikte 3. ve 4. aylarda (ilkbahar) debinin zirve yaptığı, 8. ayda ise en düşük seviyeye indiği görülmektedir.
Bu grafiğe bakılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Grafik verileriyle hangisi kesin olarak belirlenemez?
D
Akarsuyun yatak eğimi
E
Yıl içinde debi farkının olup olmadığı
C
Debinin en yüksek olduğu mevsim
B
Akarsuyun rejiminin düzenli olup olmadığı
A
Akarsuyun beslenme kaynağı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Debi grafiği, su miktarı ve zaman ilişkisini gösterir. Yatak eğimi, akarsuyun akış hızı ve aşındırma gücü ile ilgilidir; sadece debi grafiğinden yatak eğimi (eğim derecesi) anlaşılamaz.
A şıkkı: İlkbahar zirvesi kar erimesini gösterir (çıkarılabilir).
B şıkkı: Debi farkı büyükse düzensizdir (çıkarılabilir).
C şıkkı: Grafikten okunur (çıkarılabilir).
D şıkkı: Yatak eğimi hızla ilgilidir, debi grafiğinden doğrudan çıkmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Farkı anlaşılamaz sanmak
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Rejimi anlaşılamaz sanmak
C Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Mevsimi anlaşılamaz sanmak
A Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Beslenme kaynağını grafikten anlaşılamaz sanmak
Soru 5Türkiye'nin Yer Şekilleri
Ege Bölgesi'ndeki Küçük Menderes Nehri'nde biriktirme şekilleri (delta, menderes) yaygınken, Doğu Karadeniz'deki Çoruh Nehri'nde aşındırma şekilleri (vadi, şelale) daha fazladır.
Bu durum, iki nehrin temel olarak hangi özelliği bakımından farklı olduğunu kanıtlar?
Soru kökünde belirtilen farkın temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
D
Uzunlukları
E
Havza genişlikleri
C
Rejimleri
B
Yatak eğimleri
A
Kimyasal aşındırma güçleri
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Akarsuların aşındırma veya biriktirme yapması, akış hızlarına ve dolayısıyla yatak eğimlerine bağlıdır. Eğim fazlaysa aşındırma, eğim azsa biriktirme olur. Çoruh Nehri eğimli, Küçük Menderes eğimi az bir alandadır.
Aşındırma = Hızlı akış = Yüksek eğim.
Biriktirme = Yavaş akış = Düşük eğim.
Bu farkın temel nedeni eğimdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Alakasız değişken]Uzunluğu sebep sanmak
E Seçeneği:[Alakasız değişken]Havzayı sebep sanmak
C Seçeneği:[Kavram karmaşası]Rejimi sebep sanmak
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Kavram karmaşası]Kimyasal aşındırmayı sebep sanmak
Soru 6Türkiye'nin Akarsuları
Bir akarsuyun aylık ortalama debi değerlerini gösteren grafik, akarsuyun rejimini ve beslenme kaynaklarını anlamamızı sağlar.
I. Hangi kaynaklarla beslendiği (kar, yağmur, yeraltı suyu)
II. Yıl içinde kuruyup kurumadığı
III. Havzasının hangi yarım kürede yer aldığı
IV. Rejiminin düzenli olup olmadığı
Grafikten yararlanarak yukarıdaki özelliklerden hangileri hakkında kesin bir bilgiye ulaşılabilir?
C
III ve IV
B
II ve III
D
I ve IV
E
II ve IV
A
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Debi grafiği, debinin arttığı ayları göstererek beslenme kaynağını (I) ve debinin dalgalanmasını göstererek rejimin düzenli olup olmadığını (IV) kanıtlar. Kuruma (II) kesin değildir (debi 0'a inmedikçe), yarım küre (III) ise sadece debi grafiğiyle (sıcaklık/yağış grafiği olmadan) belirlenemez.
I: Zirve ayları beslenmeyi gösterir (Doğru).
IV: Debi farkı rejimi gösterir (Doğru).
II: Grafik 0'a inmediği sürece kuruyup kurumadığını kesin söyleyemeyiz (sadece azalır).
III: Yarım küre için sıcaklık grafiği şarttır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Eksik analiz]II'yi dahil etmek
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Yanlış bilgi]III'ü dahil etmek
B Seçeneği:[Yanlış bilgi]III'ü dahil etmek
A Seçeneği:[Eksik analiz]II'yi dahil etmek
Soru 7Türkiye'de Göller
Set gölleri, bir vadinin veya çukurluğun önünün doğal bir setle kapanması sonucu oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi set göllerinin oluşumunda etkili olan doğal setlerden biri değildir?
Seçeneklerden hangisi bir set gölü oluşum süreciyle doğrudan ilişkili değildir?
E
Yeraltı sularının karstik boşlukları genişletmesi
D
Akarsuyun kendi taşıdığı alüvyonla önünü kapatması
C
Heyelan kütlesinin vadiyi tıkaması
B
Volkanik faaliyetler sonucu lavların vadiyi kapatması
A
Kıyı kordonlarının koy önünü kapatması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A, B, C, D seçenekleri set gölü (kıyı set, volkanik set, heyelan set, alüvyal set) oluşumunu açıklar. E seçeneği (karstik boşluklar) karstik göllerin oluşum sürecidir, set gölü değildir.
A: Kıyı set gölü.
B: Volkanik set gölü.
C: Heyelan set gölü.
D: Alüvyal set gölü.
E: Karstik göl (çözünme).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış bilgi]Kıyı setini bilmemek
D Seçeneği:[Yanlış bilgi]Alüvyal seti bilmemek
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Yanlış bilgi]Heyelan seti bilmemek
B Seçeneği:[Yanlış bilgi]Volkanik seti bilmemek
Soru 8Türkiye'de Göller
Türkiye'deki bazı göller ve oluşum şekilleri tabloyla verilmiştir.
I. Atatürk, Hirfanlı -> Yapay set (Baraj)
II. Tuz, Manyas, Uluabat -> Tektonik
III. Bafa, Köyceğiz, Eymir -> Alüvyal set
IV. Kovada, Kızören, Avlan -> Volkanik set
V. Abant, Sera, Tortum -> Heyelan set
Tablodaki numaralandırılmış göl gruplarından hangisinin oluşum şekli yanlış verilmiştir?
E
V
D
IV
C
III
B
II
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kovada, Kızören, Avlan ve Kestel gölleri karstik göllerdir, volkanik set gölleri değildir. Volkanik set göllerine örnek olarak Van Gölü'nün kuzeyindeki göller verilebilir.
I: Doğru (Baraj gölleri).
II: Doğru (Tektonik).
III: Doğru (Alüvyal set).
IV: Yanlış (Karstik göller).
V: Doğru (Heyelan set).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış bilgi]Baraj göllerini bilmemek
E Seçeneği:[Yanlış bilgi]Heyelan seti bilmemek
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
B Seçeneği:[Yanlış bilgi]Tektonik gölleri bilmemek
C Seçeneği:[Yanlış bilgi]Alüvyal seti bilmemek
Soru 9Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye, ortalama yükseltisi fazla ve engebeli bir ülkedir.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun bir kanıtı değildir?
Hangi seçenek Türkiye'nin yüksek ve engebeli olmasıyla doğrudan ilişkili değildir?
B
Kapalı akarsu havzalarının bulunması
C
Erozyonun şiddetli olması
D
Hidroelektrik potansiyelin yüksek olması
E
Akarsuların dar ve derin vadilerde akması
A
Rafting ve kano sporlarının yaygınlığı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kapalı havzalar, yer şekillerinden ziyade iklim (kuraklık) ve jeolojik yapı (çanaklaşma) ile ilgilidir. Diğer seçenekler (rafting, erozyon, hidroelektrik, dar/derin vadi) doğrudan eğim ve yükselti ile ilgilidir.
A: Hızlı akış (eğim) -> Rafting.
B: İklim/Jeoloji -> Kapalı havza.
C: Eğim -> Erozyon.
D: Eğim -> Hidroelektrik.
E: Eğim -> Vadi.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Hidroelektriği kanıt sanmak
E Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Derin vadiyi kanıt sanmak
C Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Erozyonu kanıt sanmak
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
A Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Raftingi kanıt sanmak
Soru 10Türkiye'de Ekonomik Faaliyetler
GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi), bölgenin çehresini değiştiren en büyük kalkınma projesidir.
GAP'ın tamamlanmasıyla bölgede aşağıdakilerden hangisinde bir artış olması beklenmez?
Hangi gelişme GAP'ın doğrudan beklenen sonuçlarından biri değildir?
D
Sanayi tesisleri
E
Ulaşım ve ticaret
C
Doğal nüfus artışı
B
Tarım ürünü çeşitliliği
A
Hidroelektrik enerji üretimi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
GAP, ekonomik bir kalkınma projesidir. Sanayiyi, tarımı, enerjiyi artırır. Ancak 'doğal nüfus artışı' (doğum oranları) sosyokültürel bir süreçtir ve kalkınma projeleriyle genellikle azalma eğilimine girer (eğitim ve refah arttıkça).
A: Enerji artar.
B: Tarım artar.
C: Nüfus artışı (doğal) refahla ters orantılıdır.
D: Sanayi artar.
E: Ticaret artar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış bilgi]Enerjiyi beklenen sanmak
B Seçeneği:[Yanlış bilgi]Tarımı beklenen sanmak
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Yanlış bilgi]Sanayiyi beklenen sanmak
E Seçeneği:[Yanlış bilgi]Ticareti beklenen sanmak
Soru 11Türkiye'de Göller
Türkiye'de farklı oluşum süreçlerine sahip göller bulunur.
I. Yer kabuğu hareketleri sonucu çöken sahalardaki çanaklarda yağış sularının birikmesi (Tektonik)
II. Volkanik patlama sonucu oluşan çukurluklarda suların birikmesi (Krater/Kaldera)
III. Sular tarafından kolayca eriyebilen kayaçların erimesiyle oluşan çanaklar (Karstik)
Bu göl tiplerinin isimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
D
I: Tektonik, II: Karstik, III: Krater
E
I: Karstik, II: Krater, III: Tektonik
C
I: Volkanik, II: Karstik, III: Tektonik
B
I: Karstik, II: Tektonik, III: Volkanik
A
I: Tektonik, II: Krater/Kaldera, III: Karstik
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. tanımlama tektonik gölleri, II. tanımlama volkanik (krater/kaldera/maar) gölleri, III. tanımlama karstik gölleri ifade eder.
I = Tektonik.
II = Volkanik.
III = Karstik.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]Tanımları karıştırmak
C Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]Tanımları karıştırmak
E Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]Tanımları karıştırmak
D Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]Tanımları karıştırmak
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru eşleştirme
Soru 12Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye'de en etkili dış kuvvet akarsulardır. Akarsuların oluşturduğu çentik, boğaz, kanyon vadi, şelale ve dev kazanı gibi yer şekillerine sıklıkla rastlanır.
Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye'de aşındırma şekillerinin (vadi, şelale) yaygın olmasının temel sebebi nedir?
D
Yatak eğimlerinin fazla olması
E
Akarsu yatağındaki kayaçların geçirgen olması
C
Akarsu boylarının kısa olması
B
Akarsu rejimlerinin düzensiz olması
A
Akarsuların taşıdığı su miktarının az olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Çentik vadi, boğaz vadi, kanyon vadi, şelale ve dev kazanı, akarsuyun aşındırma gücünün yüksek olduğu (derine aşındırma) yerlerde oluşur. Bu da akarsuyun yatak eğiminin fazla olmasıyla doğrudan ilgilidir.
Aşındırma şekilleri = Yüksek eğim = Hızlı akış.
D seçeneği bu ilişkiyi açıklar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış sebep]Su miktarını sebep sanmak
C Seçeneği:[Yanlış sebep]Boyu sebep sanmak
B Seçeneği:[Yanlış sebep]Rejimi sebep sanmak
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Yanlış sebep]Geçirgenliği sebep sanmak
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.