Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1İklim Bilgisi
Meteorolojik veriler günlük yaşamı ve ekonomik faaliyetleri doğrudan etkiler. Aşağıda bazı ifadeler verilmiştir:
I. Bu hafta sonu Marmara Bölgesi'nde beklenen şiddetli rüzgar deniz ulaşımını aksatabilir.
II. Akdeniz kıyılarında kış ılıklığı sayesinde turunçgil tarımı yaygındır.
III. Yarın sabah saatlerinde İç Anadolu'da oluşacak sis, görüş mesafesini düşürecektir.
Yukarıdaki açıklamalardan hangileri 'hava durumu' ile ilgilidir?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hava durumu, kısa süreli atmosferik olayları (sis, rüzgar, yağış) ifade eder. İklim ise uzun süreli (30-40 yıllık) ortalamalardır.
I. Öncül, kısa süreli bir tahmindir (hava durumu).
II. Öncül, bölgenin genel iklim karakteristiğini anlatır (iklim).
III. Öncül, kısa süreli bir meteorolojik olaydır (hava durumu).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik işaretleme]Sadece I'i doğru bulup III'ü gözden kaçırmıştır.
B Seçeneği:[Yanlış kavram]İklim ve hava durumunu karıştırmıştır.
C Seçeneği:[Kavram karmaşası]II. öncülü hava durumu sanmıştır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Hepsini doğru sanma]Hepsini hava durumu ile ilişkilendirmiştir.
Soru 2İklim Bilgisi
Aşağıdaki tabloda üç farklı merkezin gündüz ve gece sıcaklıkları verilmiştir.
| Merkez | Gündüz (°C) | Gece (°C) |
| :--- | :---: | :---: |
| X | 30 | 22 |
| Y | 28 | 10 |
| Z | 25 | -5 |
Buna göre, X'in Y'ye göre, Y'nin Z'ye göre günlük sıcaklık farklarının daha düşük olmasında etkili olan temel faktörler sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
A
Denizellik - Yükselti
B
Enlem - Karasallık
C
Yükselti - Denizellik
D
Karasallık - Enlem
E
Denizellik - Karasallık
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklık farkı nemin az olduğu yerlerde (karasal/yüksek) fazladır. X (kıyı/nemli), Y (iç bölge/karasal), Z (yüksek/karasal) özelliklerini yansıtır.
X ve Y kıyaslandığında X'te fark daha az (8°C), Y'de daha fazla (18°C). Bu farkın sebebi nemlilik/denizelliktir.
Y ve Z kıyaslandığında Y'de fark 18°C, Z'de 30°C. Bu farkın sebebi yükseltidir (yüksek yerlerde nem azdır, ısı kaybı hızlıdır).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Yanlış değişken]Enlem faktörünü sıcaklık farkı ile karıştırmıştır.
C Seçeneği:[Sıralama hatası]Faktörlerin yerini karıştırmıştır.
D Seçeneği:[Yanlış yorum]Karasallık etkisini yanlış merkezde aramıştır.
E Seçeneği:[Eksik analiz]Yükselti faktörünü göz ardı etmiştir.
Soru 3Türkiye'de İklim
Türkiye, bulunduğu coğrafi konum gereği yıl içerisinde farklı özelliklere sahip hava kütlelerinin etkisi altına girer. Kışın kuzeyden gelen soğuk ve nemli hava kütleleri ile Sibirya kökenli soğuk hava kütleleri etkili olurken, yazın güneyden gelen sıcak ve kuru hava kütleleri etkili olmaktadır.
Bu durum, Türkiye'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisinin doğrudan bir sonucudur?
A
Üç tarafının denizlerle çevrili olması
B
Orta kuşakta yer alması
C
Ortalama yükseltisinin fazla olması
D
Dağların kıyıya paralel uzanması
E
Yer şekillerinin engebeli olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kuzeyden soğuk, güneyden sıcak hava kütlelerinin etkileşimi, Türkiye'nin Orta Kuşak'ta (Matematik Konum) yer almasının bir sonucudur.
Kuzey ve güneyden gelen hava kütleleri, Türkiye'nin 36°-42° Kuzey paralelleri arasında, yani orta kuşakta bulunmasından kaynaklanır.
Orta kuşakta yer almak, farklı basınç merkezlerinin (Sibirya, İzlanda, Basra, Asor) etkileşim alanında olmayı sağlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Çeldirici]Denizlerin etkisini hava kütlesi ile karıştırmıştır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yanlış ilişki]Yükseltinin sıcaklığı etkilediğini düşünmüştür.
D Seçeneği:[Yanlış ilişki]Dağların uzanışını yağışla karıştırmıştır.
E Seçeneği:[Yanlış ilişki]Engebeyi genel iklimle karıştırmıştır.
Soru 4Türkiye'de İklim
Türkiye'nin iklim özellikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekleri inceleyiniz.
A
Yıllık sıcaklık farkları iç kesimlerde kıyı kesimlere göre daha fazladır.
B
Türkiye'de batıdan doğuya gidildikçe yükselti arttığı için sıcaklık ortalamaları düşer.
C
Karadeniz kıyılarında bağıl nem oranı yıl boyu yüksektir.
D
En fazla yağışın düştüğü mevsim her bölgede aynıdır.
E
Akdeniz ikliminde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Türkiye'de yağış rejimi ve en fazla yağış alan mevsim bölgelere göre farklılık gösterir (Karadeniz sonbahar, Akdeniz kış, İç Anadolu ilkbahar vb.).
A, B, C, E seçenekleri Türkiye'nin iklimsel gerçekleridir.
D seçeneği yanlıştır çünkü Türkiye'de yağışın en fazla düştüğü mevsim bölgelere göre değişir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış olduğunu sanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış olduğunu sanmıştır.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış olduğunu sanmıştır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış bilgi)]Doğru mantık
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış olduğunu sanmıştır.
Soru 5Türkiye'de İklim
Aşağıdaki haritada Türkiye'de bazı merkezlerin Ocak ayı sıcaklık ortalamaları verilmiştir. (Harita: İzmir 8°C, İstanbul 5°C, Antalya 10°C, Samsun 6°C)
Buna göre, hangi iki merkez arasındaki sıcaklık farkının temel nedeni 'matematik konum' (enlem) ile açıklanamaz?
A
Antalya - İzmir
B
İzmir - İstanbul
C
Antalya - Samsun
D
İstanbul - Samsun
E
Antalya - İstanbul
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Enlem etkisine göre güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık düşmelidir. İstanbul ve Samsun yaklaşık aynı enlemdedir, ancak sıcaklıkları farklıdır. Bu durum enlemle değil, denizellik/karasallık veya yerel faktörlerle açıklanır.
Antalya-İzmir, İzmir-İstanbul, Antalya-Samsun, Antalya-İstanbul kıyaslamalarında güney-kuzey yönlü bir enlem etkisi görülür.
İstanbul ve Samsun benzer enlemdedir. Samsun'un daha sıcak olması enlemle açıklanamaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Enlem etkisi]Farkı enlemle açıklamıştır.
B Seçeneği:[Enlem etkisi]Farkı enlemle açıklamıştır.
C Seçeneği:[Enlem etkisi]Farkı enlemle açıklamıştır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Enlem etkisi]Farkı enlemle açıklamıştır.
Soru 6Türkiye'de İklim
Türkiye'nin iklimi üzerinde etkili olan basınç merkezleri ile ilgili bazı ifadeler verilmiştir:
I. Kışın Sibirya termik yüksek basıncı, Doğu Anadolu'da sıcaklıkları aşırı düşürür.
II. İzlanda dinamik alçak basıncı, kışın Türkiye'ye yağışlı hava getirir.
III. Yazın Basra termik alçak basıncı, Güneydoğu Anadolu'da sıcaklıkları artırır.
IV. Asor dinamik yüksek basıncı, yazın Türkiye'de kuraklığa neden olur.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen tüm ifadeler Türkiye'nin iklimini etkileyen basınç merkezlerinin karakteristik özelliklerini doğru yansıtmaktadır.
Sibirya kışın soğuk getirir (Doğu Anadolu).
İzlanda kışın yağış getirir.
Basra yazın sıcaklık artırır (Güneydoğu).
Asor yazın kuraklık ve sıcaklık getirir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece birini doğru sanmıştır.
B Seçeneği:[Eksik bilgi]Yaz etkilerini atlamıştır.
C Seçeneği:[Eksik bilgi]Kış etkilerini atlamıştır.
D Seçeneği:[Eksik bilgi]IV'ü yanlış sanmıştır.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 7Türkiye'de İklim
Türkiye'de her mevsim yağışlı olan, yazın aşırı sıcakların, kışın ise aşırı soğukların görülmediği (Karadeniz iklimi) bir yöre için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Yanlış olanı bulunuz.
A
Yıllık güneşlenme süresi azdır.
B
Kimyasal çözülme yaygındır.
C
Yaz mevsiminde tarımda sulamaya ihtiyaç duyulur.
D
Oluşumuna göre yamaç (orografik) yağışları etkilidir.
E
Günlük sıcaklık farkları azdır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Karadeniz ikliminde her mevsim yağışlı olduğu için yazın tarımda sulamaya duyulan ihtiyaç diğer bölgelere göre çok daha azdır.
A: Bulutluluktan dolayı güneşlenme azdır (Doğru).
B: Nemli bölgelerde kimyasal çözülme yaygındır (Doğru).
C: Her mevsim yağışlı olduğu için sulama ihtiyacı azdır (Yanlış).
D: Dağlar kıyıya paralel olduğu için orografik yağış görülür (Doğru).
E: Nemlilik sıcaklık farkını azaltır (Doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış bilgi)]Doğru mantık
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
Soru 8Türkiye'de İklim
Aşağıda Türkiye'nin iklim özellikleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekleri analiz ediniz.
A
İç Anadolu Bölgesi'nde ilkbahar yağışları konveksiyonel (yükselim) kökenlidir.
B
Karadeniz iklimi, her mevsim yağışlı olmakla birlikte en fazla yağışı sonbaharda alır.
C
Kuzeyde ve güneyde dağların kıyıya paralel uzanması, denizel iklimin iç kesimlere sokulmasını kolaylaştırır.
D
Akdeniz iklimi, Akdeniz, Ege ve Güney Marmara kıyılarında görülür.
E
Erzurum-Kars bölümünde yükseltinin fazla olması sert karasal iklime neden olmuştur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dağların kıyıya paralel uzanması, denizel etkinin iç kesimlere girmesini zorlaştırır (duvar etkisi).
A: İç Anadolu ilkbahar yağışları konveksiyoneldir (Doğru).
B: Karadeniz sonbaharda en çok yağışı alır (Doğru).
C: Dağlar paralel uzanırsa denizel etki iç kesime giremez (Yanlış).
D: Akdeniz iklimi yayılış alanı doğrudur (Doğru).
E: Yükselti sert karasallığı artırır (Doğru).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
C Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış bilgi)]Doğru mantık
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanmıştır.
Soru 9Türkiye'de İklim
Türkiye'de güneşlenme süresinin en az olduğu yerler Doğu Karadeniz'de, en fazla olduğu yerler ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndedir.
Bu durumu etkileyen faktörler arasında;
I. Jeolojik yapı
II. Bulutluluk
III. Sıcaklık ortalaması
IV. Enlem
gibi faktörlerden hangileri gösterilemez?
Hangileri güneşlenme süresini doğrudan etkilemez?
A
Yalnız I
B
I ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
I, III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Güneşlenme süresi esas olarak bulutluluk ve enlem (yıl boyu gündüz süresi) ile ilgilidir. Jeolojik yapı ve sıcaklık ortalaması doğrudan güneşlenme süresini belirlemez.
Bulutluluk (II) güneşin önünü kapatır, etkiler.
Enlem (IV) gündüz uzunluğunu belirler, etkiler.
Jeolojik yapı (I) yer altı ile ilgilidir, etkilemez.
Sıcaklık ortalaması (III) güneşlenmenin sonucudur, nedeni değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece I'i seçmiştir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yanlış analiz]II ve IV'ün etkilemediğini sanmıştır.
D Seçeneği:[Yanlış analiz]III ve IV'ün etkilemediğini sanmıştır.
E Seçeneği:[Yanlış analiz]Çok fazla seçeneği seçmiştir.
Soru 10Türkiye'de İklim
Türkiye'de farklı iklim tiplerinin görülmesinin;
I. Maden çeşitliliğinin fazla olması
II. Turizm çeşitliliğinin fazla olması
III. Tarım ürünü çeşitliliğinin fazla olması
IV. Bitki örtüsü çeşitliliğinin fazla olması
V. Toprak türü çeşitliliğinin fazla olması
gibi durumlardan hangisi üzerinde etkili olduğu söylenemez?
Hangisi iklimle doğrudan ilgili değildir?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Maden çeşitliliği iklimle değil, jeolojik yapı (kayaçlar, tektonik hareketler) ile ilgilidir.
Madenler yer altı kaynaklarıdır, iklimden bağımsızdır (Jeolojik yapı).
Diğer tüm seçenekler (turizm, tarım, bitki örtüsü, toprak) iklimle doğrudan ilişkilidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[İklim etkisi]Turizmin iklimle ilgisi olmadığını sanmıştır.
C Seçeneği:[İklim etkisi]Tarımın iklimle ilgisi olmadığını sanmıştır.
D Seçeneği:[İklim etkisi]Bitkinin iklimle ilgisi olmadığını sanmıştır.
E Seçeneği:[İklim etkisi]Toprağın iklimle ilgisi olmadığını sanmıştır.
Soru 11Türkiye'de İklim
Ege Bölgesi'nin kıyı kesimlerindeki illerde yıllık yağış ortalaması 600-800 mm arasında iken, Muğla ilinde yıllık yağışın 1200-1400 mm arasında olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Muğla'daki bu yağış farkının temel nedeni nedir?
A
Denizellik
B
Bitki örtüsü
C
Enlem
D
Bakı
E
Dağların uzanış doğrultusu
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ege'de dağlar denize dik uzandığı için yağış azdır. Muğla'da ise Menteşe Dağları kıyıya paralel uzandığı için denizden gelen nemli havayı tutar ve yağışı artırır.
Ege'nin genelinde dağlar dik uzanır.
Muğla (Menteşe yöresi) dağları paralel uzanır.
Paralel uzanış, nemli havanın yükselip yağış bırakmasını sağlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Denizellik]Kıyı olduğu için denizellik demiştir.
B Seçeneği:[Bitki örtüsü]Bitki örtüsünün yağışı artırdığını sanmıştır.
C Seçeneği:[Enlem]Muğla'nın daha güneyde olduğunu düşünmüştür.
D Seçeneği:[Bakı]Muğla'nın güneye baktığını sanmıştır.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 12Dünya'nın Hareketleri
Ankara'da yaşayan Gözde, yılbaşı gecesi kar yağışını seyrederken televizyondaki haberlerde 'Avustralya'nın başkenti Canberra'da yaz kuraklığı nedeniyle çıkan orman yangını' haberini dinlemiştir.
Buna göre, aynı tarihte Ankara'da kış yaşanırken, Canberra'da yaz koşullarının etkili olması, iki kentin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle açıklanabilir?
A
Ekvator'a olan uzaklıklarıyla
B
Farklı yarım kürede olmalarıyla
C
Yüz ölçümleriyle
D
Denize göre konumlarıyla
E
Ortalama yükseltileriyle
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mevsimlerin zıt yaşanması, Dünya'nın eksen eğikliği ve farklı yarım kürelerde (Kuzey-Güney) bulunmanın bir sonucudur.
Ankara Kuzey Yarım Küre'dedir (Kış).
Canberra Güney Yarım Küre'dedir (Yaz).
Farklı yarım kürelerde mevsimler zıt yaşanır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Ekvator uzaklığı]Enlem farkı sanmıştır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yüz ölçümü]Alakasız bir seçenek.
D Seçeneği:[Denize göre konum]Karasallık etkisi sanmıştır.
E Seçeneği:[Yükselti]Sıcaklık farkı sanmıştır.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.