Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1İç ve Dış Kuvvetler
Yeryüzü şekillerinin oluşumunda enerjisini doğrudan yerin derinliklerinden (magmadan) alan kuvvetlere iç kuvvetler, enerjisini Güneş'ten alan kuvvetlere ise dış kuvvetler denir.
Aşağıdaki yeryüzü şekillerinden hangisinin oluşum sürecinde iç kuvvetlerin doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır?
A
İtalya'da bulunan Etna yanardağı
B
Toros Dağları'nın kıvrılarak yükselmesi
C
Kapadokya'daki peri bacalarının oluşumu
D
Doğu Anadolu'daki fay hatları
E
Grönland'daki buzulların hareketi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Peri bacaları, volkanik tüflerin sel suları ve rüzgarlar tarafından aşındırılmasıyla oluşan bir dış kuvvet (akarsu/rüzgar) şeklidir. Volkanik malzeme iç kuvvettir ancak şekli oluşturan süreç dış kuvvettir.
Peri bacaları volkanik arazide oluşsa da asıl şekillendirici dış kuvvettir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Volkanizma]Volkanik olduğu için iç kuvvet sanabilir.
B Seçeneği:[Orojenez]Dağ oluşumu iç kuvvettir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Tektonizma]Fay iç kuvvettir.
E Seçeneği:[Buzul]İklim dış kuvvettir.
Soru 2İç Kuvvetler
Yer kabuğu, mantodaki konveksiyonel akıntılar nedeniyle sürekli bir değişim ve hareket halindedir. Bu hareketler yeryüzünde çeşitli jeolojik olayları tetikler.
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan iç kuvvetlerin etkisiyle gerçekleşen bir süreç değildir?
A
Kıta oluşumu (Epirojenez)
B
Dağ oluşumu (Orojenez)
C
Delta ovalarının genişlemesi
D
Volkanik faaliyetler
E
Depremler
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Delta ovaları, akarsuların taşıdığı malzemeyi deniz kenarında biriktirmesiyle oluşur. Bu süreç dış kuvvet (akarsu) etkisindedir.
İç kuvvetler: Epirojenez, Orojenez, Volkanizma, Deprem.
Dış kuvvetler: Akarsular, Rüzgarlar, Buzullar, Dalgalar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Epirojenez]İç kuvvettir.
B Seçeneği:[Orojenez]İç kuvvettir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Volkanizma]İç kuvvettir.
E Seçeneği:[Deprem]İç kuvvettir.
Soru 3Levha Tektoniği
Dünya üzerindeki levhaların birbirine yaklaştığı, uzaklaştığı veya yanal hareket ettiği sınırlar, jeolojik hareketliliğin en yüksek olduğu alanlardır.
Levha sınırları ile aşağıdakilerden hangisinin örtüştüğü söylenemez?
A
Sıcak su kaynaklarının yoğunluğu
B
Şiddetli depremlerin yaşanması
C
Okyanusal sırtların oluşumu
D
Kıta içi masif arazilerin yayılımı
E
Genç volkanik dağ kuşakları
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Masif araziler, levhaların merkezinde yer alan, yaşlı ve jeolojik olarak durağan (hareketsiz) alanlardır. Levha sınırlarında bulunmazlar.
Levha sınırları: Hareketli, deprem ve volkanizma riski yüksek.
Masif araziler: Durağan, deprem riski düşük.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sıcak su]Levha sınırlarında jeotermal enerji yüksektir.
B Seçeneği:[Deprem]Levha sınırlarında deprem olur.
C Seçeneği:[Sırtlar]Levha uzaklaşmasıdır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Volkanizma]Levha sınırlarında yaygındır.
Soru 4Kayaçlar
Tortul kayaçlar, dış kuvvetlerin etkisiyle aşınan malzemelerin çukur alanlarda birikmesi ve zamanla sertleşmesiyle oluşur.
Aşağıdaki kayaçlardan hangisinin oluşumu bu sürece örnek gösterilemez?
A
Kum taşı
B
Kalker
C
Granit
D
Kil taşı
E
Çakıl taşı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Granit, magmanın yerin derinliklerinde soğumasıyla oluşan bir 'iç püskürük' (magmatik) kayaçtır. Tortul değildir.
Yer kabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin oluşum hızları birbirinden farklıdır.
I. Epirojenez
II. Deprem
III. Orojenez
IV. Volkanizma
Yukarıdaki iç kuvvetlerden hangilerinin meydana gelme hızları diğerlerine göre daha düşüktür?
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Epirojenez ve Orojenez, jeolojik zaman dilimlerinde (yavaş) gerçekleşir. Deprem ve Volkanizma ise anlık/kısa sürelidir.
Yavaş: Epirojenez, Orojenez.
Hızlı: Deprem, Volkanizma.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Hız karışıklığı]Deprem hızlıdır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Hız karışıklığı]Deprem hızlıdır.
D Seçeneği:[Hız karışıklığı]İkisi de hızlıdır.
E Seçeneği:[Hız karışıklığı]İkisi de hızlıdır.
Soru 8İç Kuvvetler
Epirojenez, izostatik dengenin bozulmasıyla gerçekleşir. Buzul erimeleri veya tortulanma gibi yük değişimleri kıtaları yükseltir veya alçaltır.
Aşağıdaki haritada numaralandırılmış alanların hangilerinde, buzulların erimesine bağlı olarak 'kıta yükselmesi' (izostatik yükselme) olayı daha belirgin görülmektedir?
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
IV ve V
E
I ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kuzey Avrupa (İskandinavya - II) ve Kuzey Amerika (Kanada - III) buzul döneminde ağır yük altındaydı, buzullar eriyince yükselmektedir.
Buzul erimesiyle yükselen yerler: İskandinavya ve Kanada.
Haritada II ve III bu bölgeleri işaret eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Konum hatası]I Afrika'dır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Konum hatası]III doğrudur ama IV değildir.
D Seçeneği:[Konum hatası]IV ve V değildir.
E Seçeneği:[Konum hatası]I ve V değildir.
Soru 9Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye, Alp-Himalaya kıvrım kuşağı üzerinde yer aldığı için genç oluşumlu bir ülkedir. Bu durum jeolojik hareketliliğin fazla olmasına neden olur.
Aşağıdaki yerlerden hangisi için 'Türkiye'nin genç oluşumlu olduğunu kanıtlayan bir örnek' ifadesini kullanmak yanlış olur?
A
Kuzey Anadolu Fay Hattı
B
Kula volkan konileri
C
Mardin-Derik masifi
D
Çukurova Deltası
E
Doğu Anadolu'daki genç volkanlar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mardin-Derik masifi, Türkiye'nin en yaşlı (1. zaman) arazilerinden biridir. Genç oluşumlu değil, çok eskidir.
Genç: Faylar, Volkanlar, Deltalar.
Eski (Masif): Mardin, Kırşehir, Yıldız Dağları.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Fay]Gençtir.
B Seçeneği:[Volkan]Gençtir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Delta]Gençtir.
E Seçeneği:[Volkan]Gençtir.
Soru 10Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye'deki dağlar oluşumlarına göre kıvrım, kırık ve volkanik dağlar olarak ayrılır.
Aşağıdaki dağlardan hangisi oluşum kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?
A
Erciyes
B
Ağrı
C
Süphan
D
Kaz Dağları
E
Karacadağ
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi