Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1İç ve Dış Kuvvetler
Yeryüzü şekillerinin oluşumunda enerjisini doğrudan yerin derinliklerinden (magmadan) alan kuvvetlere iç kuvvetler, enerjisini Güneş'ten alan kuvvetlere ise dış kuvvetler denir.
Aşağıdaki yeryüzü şekillerinden hangisinin oluşum sürecinde iç kuvvetlerin doğrudan bir etkisi bulunmamaktadır?
C
Kapadokya'daki peri bacalarının oluşumu
A
İtalya'da bulunan Etna yanardağı
E
Grönland'daki buzulların hareketi
D
Doğu Anadolu'daki fay hatları
B
Toros Dağları'nın kıvrılarak yükselmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Peri bacaları, volkanik tüflerin sel suları ve rüzgarlar tarafından aşındırılmasıyla oluşan bir dış kuvvet (akarsu/rüzgar) şeklidir. Volkanik malzeme iç kuvvettir ancak şekli oluşturan süreç dış kuvvettir.
Peri bacaları volkanik arazide oluşsa da asıl şekillendirici dış kuvvettir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Volkanizma]Volkanik olduğu için iç kuvvet sanabilir.
E Seçeneği:[Buzul]İklim dış kuvvettir.
D Seçeneği:[Tektonizma]Fay iç kuvvettir.
B Seçeneği:[Orojenez]Dağ oluşumu iç kuvvettir.
Soru 2İç Kuvvetler
Yer kabuğu, mantodaki konveksiyonel akıntılar nedeniyle sürekli bir değişim ve hareket halindedir. Bu hareketler yeryüzünde çeşitli jeolojik olayları tetikler.
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan iç kuvvetlerin etkisiyle gerçekleşen bir süreç değildir?
C
Delta ovalarının genişlemesi
A
Kıta oluşumu (Epirojenez)
B
Dağ oluşumu (Orojenez)
E
Depremler
D
Volkanik faaliyetler
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Delta ovaları, akarsuların taşıdığı malzemeyi deniz kenarında biriktirmesiyle oluşur. Bu süreç dış kuvvet (akarsu) etkisindedir.
İç kuvvetler: Epirojenez, Orojenez, Volkanizma, Deprem.
Dış kuvvetler: Akarsular, Rüzgarlar, Buzullar, Dalgalar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Orojenez]İç kuvvettir.
D Seçeneği:[Volkanizma]İç kuvvettir.
E Seçeneği:[Deprem]İç kuvvettir.
A Seçeneği:[Epirojenez]İç kuvvettir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 3Levha Tektoniği
Dünya üzerindeki levhaların birbirine yaklaştığı, uzaklaştığı veya yanal hareket ettiği sınırlar, jeolojik hareketliliğin en yüksek olduğu alanlardır.
Levha sınırları ile aşağıdakilerden hangisinin örtüştüğü söylenemez?
C
Okyanusal sırtların oluşumu
B
Şiddetli depremlerin yaşanması
D
Kıta içi masif arazilerin yayılımı
E
Genç volkanik dağ kuşakları
A
Sıcak su kaynaklarının yoğunluğu
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Masif araziler, levhaların merkezinde yer alan, yaşlı ve jeolojik olarak durağan (hareketsiz) alanlardır. Levha sınırlarında bulunmazlar.
Levha sınırları: Hareketli, deprem ve volkanizma riski yüksek.
Masif araziler: Durağan, deprem riski düşük.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Volkanizma]Levha sınırlarında yaygındır.
B Seçeneği:[Deprem]Levha sınırlarında deprem olur.
A Seçeneği:[Sıcak su]Levha sınırlarında jeotermal enerji yüksektir.
C Seçeneği:[Sırtlar]Levha uzaklaşmasıdır.
Soru 4Kayaçlar
Tortul kayaçlar, dış kuvvetlerin etkisiyle aşınan malzemelerin çukur alanlarda birikmesi ve zamanla sertleşmesiyle oluşur.
Aşağıdaki kayaçlardan hangisinin oluşumu bu sürece örnek gösterilemez?
A
Kum taşı
E
Çakıl taşı
D
Kil taşı
B
Kalker
C
Granit
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Granit, magmanın yerin derinliklerinde soğumasıyla oluşan bir 'iç püskürük' (magmatik) kayaçtır. Tortul değildir.
Yer kabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin oluşum hızları birbirinden farklıdır.
I. Epirojenez
II. Deprem
III. Orojenez
IV. Volkanizma
Yukarıdaki iç kuvvetlerden hangilerinin meydana gelme hızları diğerlerine göre daha düşüktür?
C
II ve III
B
I ve III
E
III ve IV
D
II ve IV
A
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Epirojenez ve Orojenez, jeolojik zaman dilimlerinde (yavaş) gerçekleşir. Deprem ve Volkanizma ise anlık/kısa sürelidir.
Yavaş: Epirojenez, Orojenez.
Hızlı: Deprem, Volkanizma.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Hız karışıklığı]Deprem hızlıdır.
A Seçeneği:[Hız karışıklığı]Deprem hızlıdır.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Hız karışıklığı]İkisi de hızlıdır.
D Seçeneği:[Hız karışıklığı]İkisi de hızlıdır.
Soru 8İç Kuvvetler
Epirojenez, izostatik dengenin bozulmasıyla gerçekleşir. Buzul erimeleri veya tortulanma gibi yük değişimleri kıtaları yükseltir veya alçaltır.
Aşağıdaki haritada numaralandırılmış alanların hangilerinde, buzulların erimesine bağlı olarak 'kıta yükselmesi' (izostatik yükselme) olayı daha belirgin görülmektedir?
A
I ve II
D
IV ve V
E
I ve V
B
II ve III
C
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kuzey Avrupa (İskandinavya - II) ve Kuzey Amerika (Kanada - III) buzul döneminde ağır yük altındaydı, buzullar eriyince yükselmektedir.
Buzul erimesiyle yükselen yerler: İskandinavya ve Kanada.
Haritada II ve III bu bölgeleri işaret eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Konum hatası]III doğrudur ama IV değildir.
D Seçeneği:[Konum hatası]IV ve V değildir.
E Seçeneği:[Konum hatası]I ve V değildir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Konum hatası]I Afrika'dır.
Soru 9Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye, Alp-Himalaya kıvrım kuşağı üzerinde yer aldığı için genç oluşumlu bir ülkedir. Bu durum jeolojik hareketliliğin fazla olmasına neden olur.
Aşağıdaki yerlerden hangisi için 'Türkiye'nin genç oluşumlu olduğunu kanıtlayan bir örnek' ifadesini kullanmak yanlış olur?
D
Çukurova Deltası
E
Doğu Anadolu'daki genç volkanlar
B
Kula volkan konileri
A
Kuzey Anadolu Fay Hattı
C
Mardin-Derik masifi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mardin-Derik masifi, Türkiye'nin en yaşlı (1. zaman) arazilerinden biridir. Genç oluşumlu değil, çok eskidir.
Genç: Faylar, Volkanlar, Deltalar.
Eski (Masif): Mardin, Kırşehir, Yıldız Dağları.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Volkan]Gençtir.
D Seçeneği:[Delta]Gençtir.
B Seçeneği:[Volkan]Gençtir.
A Seçeneği:[Fay]Gençtir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 10Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye'deki dağlar oluşumlarına göre kıvrım, kırık ve volkanik dağlar olarak ayrılır.
Aşağıdaki dağlardan hangisi oluşum kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?
C
Süphan
A
Erciyes
E
Karacadağ
D
Kaz Dağları
B
Ağrı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi