Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 8 Soru Cevaplandı
Soru 1Dünyanın Şekli ve Sonuçları
Dünya genelinde matematiksel iklim kuşaklarının sınırları, teorik olarak enlemlere göre belirlenmiş olsa da, gerçekte bu kuşakların genişlikleri Kuzey ve Güney Yarım Kürelerde farklılık göstermektedir. Örneğin, ılıman iklim kuşağı karaların geniş yer kapladığı Kuzey Yarım Küre'de daha geniş bir alana yayılırken, okyanusların baskın olduğu Güney Yarım Küre'de bu sınırların daha dar olduğu gözlemlenmektedir.
İklim kuşaklarının her iki yarım kürede simetrik bir dağılım göstermemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
C
Kuzey ve Güney Yarım Kürelerdeki kara ve deniz oranlarının farklılığı
B
Yer ekseninin yörünge düzlemine olan eğikliği
E
Dünyanın yörüngesinin elips şeklinde olması
D
Güneş ışınlarının atmosferde izlediği yolun uzunluğu
A
Dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İklim kuşaklarının sınırları teorik olarak enlemlerle belirlense de, pratikte bu sınırların 'iklimsel' olarak sapması kara ve denizlerin ısınma özelliklerinin farklılığından kaynaklanır.
Matematiksel iklim kuşakları enlemlere bağlıdır (Dünyanın şekli).
Ancak 'sıcaklık' dağılımı ve iklim kuşaklarının gerçek sınırları karasallık ve denizellik faktörüne bağlıdır.
Karalar denizlere göre daha hızlı ısınıp soğur. Kuzey Yarım Küre'de karaların oranı daha fazladır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Dönüş hızı]Hız ve Coriolis etkisiyle karıştırılabilir.
D Seçeneği:[Atmosfer yolu]Işınların geliş açısıyla karıştırılabilir.
E Seçeneği:[Elips yörünge]Yörünge hızı ile karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Eksen eğikliği]Mevsimlerin oluşumuyla karıştırılabilir.
Soru 2Dünyanın Şekli ve Sonuçları
Dünya, kutuplardan hafif basık, Ekvator'dan şişkin olan 'Geoit' adı verilen kendine has bir şekle sahiptir. Bu şekil, yeryüzündeki bazı fiziksel ve dinamik süreçleri doğrudan etkiler.
I. Ekvator çevresinin kutuplar çevresinden daha uzun olması.
II. Yer çekiminin Ekvator'da kutuplara göre daha az olması.
III. Güneş ışınlarının düşme açısının kutuplara doğru daralması.
IV. Kutupların yerin merkezine Ekvator'dan daha yakın olması.
Yukarıdakilerden hangileri, Dünya'nın 'Geoit' şeklinin doğrudan bir sonucudur?
A
I ve II
D
III ve IV
E
I, II, III ve IV
B
I, II ve IV
C
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Geoit şekli, Dünya'nın küresel şeklinden farklı olarak 'basıklık' ve 'şişkinlik' ile ilgilidir. III. öncül küresel şeklin sonucudur.
I. Ekvator çevresinin daha uzun olması basıklığın kanıtıdır (Geoit).
II. Yer çekimi merkeze uzaklıkla ilgilidir, basıklık nedeniyle kutuplar merkeze yakındır, çekim fazladır (Geoit).
III. Işınların açısı sadece küresel şekil ile ilgilidir, geoit ile doğrudan ilişkili değildir.
IV. Kutupların merkeze yakın olması basıklığın sonucudur (Geoit).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik seçenek]IV'ü gözden kaçırma.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Hatalı genelleme]Hepsini doğru sanma.
D Seçeneği:[Kavram karmaşası]I'i dışarıda bırakma.
C Seçeneği:[Kavram karmaşası]III'ü geoit sonucu sanma.
Soru 3Dünyanın Günlük Hareketi
Dünya üzerindeki üç farklı uçak, aynı yükseklikte ve aynı sabit hızla, bulundukları paralel üzerinde tam bir tur atarak kalkış noktalarına geri dönmektedir. Uçakların bulunduğu paraleller; K: 60° Kuzey, L: 30° Kuzey, M: 0° (Ekvator) olarak belirlenmiştir.
Uçakların uçuş sürelerinin en kısadan en uzuna doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
C
L - K - M
E
K - M - L
D
M - K - L
B
M - L - K
A
K - L - M
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Paralel çevre uzunlukları Ekvator'dan kutuplara gidildikçe kısalır. Aynı hızla giden uçak, kısa mesafeyi daha çabuk bitirir.
Ekvator (M) çevresi en uzundur, uçuş süresi en uzundur.
60° (K) çevresi en kısadır, uçuş süresi en kısadır.
Sıralama (en kısa süreden en uzun süreye): K (60°) < L (30°) < M (0°).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Ters mantık]Ekvator'da hızın fazla olduğunu unutup sürenin kısa olacağını sanma.
E Seçeneği:[Mantık hatası]Sıralamayı karıştırma.
D Seçeneği:[Mantık hatası]Sıralamayı karıştırma.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Sıralama hatası]Mantık hatası.
Soru 4Dünyanın Şekli ve Sonuçları
Uluslararası uçuşlarda, özellikle uzun mesafeli rotalarda uçaklar harita üzerinde düz bir çizgi izlemek yerine, kutuplara doğru kavis çizen 'büyük daire' rotalarını tercih ederler. Bu durum, harita üzerinde daha uzun görünmesine rağmen gerçekte mesafenin kısalmasını sağlar.
Uçakların bu yay şeklindeki rotayı izleyerek mesafeyi kısaltmalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
C
Dünyanın küresel bir şekle sahip olması
D
Sürekli rüzgarların (jet akımları) uçuş süresini etkilemesi
E
Farklı kıtalar arasındaki zaman farkının minimize edilmesi
B
Yeryüzü şekillerinin ve dağlık alanların uçuş güvenliğini kısıtlaması
A
Dünyanın manyetik alanının uçuş kontrol sistemlerini etkilemesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Küresel bir yüzeyde iki nokta arasındaki en kısa mesafe, o noktaların üzerinden geçen büyük daire yayıdır.
Küresel yüzeyde 'en kısa yol' bir yay şeklindedir.
Bu durum doğrudan Dünya'nın küresel şeklinin bir sonucudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Teknik detay]Manyetik alanın uçuşla ilgisi olduğu bilgisi.
E Seçeneği:[Zaman farkı]Uçuşların zamanla ilgili olduğu düşüncesi.
D Seçeneği:[Meteorolojik etki]Rüzgarların uçuşu etkilediği bilgisi.
B Seçeneği:[Yer şekilleri]Dağların engel olduğu düşüncesi.
Soru 5Dünyanın Günlük Hareketi
Dünya kendi ekseni etrafında dönerken iki tür hız oluşur: Çizgisel hız (birim zamanda alınan yol) ve Açısal hız (birim zamanda taranan açı).
Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın dönüşüyle oluşan bu hızlarla ilgili yanlış bir bilgidir?
C
Açısal hızın her yerde aynı olması, yerel saat farklarının hesaplanmasında temel oluşturur.
B
Çizgisel hız Ekvator'dan kutuplara gidildikçe azalır.
D
Çizgisel hızın enleme göre değişimi, yerel saatlerin oluşumuna neden olur.
E
Açısal hız, kutuplarda çizgisel hızın sıfır olmasına rağmen aynı kalır.
A
Dünya'nın açısal hızı her yerde aynıdır ve 24 saatte 360∘'dir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yerel saat farkları çizgisel hızla değil, açısal hızla (Dünya'nın dönüş hızıyla) ilgilidir.
Açısal hız her yerde aynıdır (360∘ / 24 saat).
Yerel saat farkları, Dünya'nın açısal hızı ve boylamlar arasındaki zaman farkı ile ilgilidir.
Çizgisel hızın yerel saatle doğrudan bir ilişkisi yoktur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
D Seçeneği:[Kavram karmaşası]Doğru mantık
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
Soru 6Dünyanın Şekli ve Hareketleri
Enlem etkisi, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı, sıcaklık, yer çekimi ve çizgisel hız gibi faktörlerin düzenli bir şekilde değişmesine neden olur.
Aşağıdaki grafiklerden hangisi, Ekvator'dan (0∘) kutuplara (90∘) doğru gidildikçe gösterdiği değişim açısından yanlıştır?
C
Çizgisel hız: Azalan grafik
A
Güneş ışınlarının düşme açısı: Azalan grafik
B
Yer çekimi: Artan grafik
D
Alacakaranlık süresi: Artan grafik
E
Gölge boyu: Azalan grafik
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Gölge boyu, güneş ışınlarının geliş açısı ile ters orantılıdır. Işınlar kutuplara doğru dar açıyla geldiği için gölge boyu kutuplara doğru uzar (artar).
Işınlar kutuplara doğru dar açıyla gelir -> Gölge boyu uzar (Artar).
Grafik 'azalan' olarak verilmiş, bu yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
E Seçeneği:[Doğru cevap (Yanlış grafik)]Doğru mantık
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış sanma.
Soru 7Coğrafi Konum
Dünya haritası üzerinde beş farklı nokta işaretlenmiştir. Bu noktaların coğrafi konumları dikkate alındığında bazı özellikler farklılık gösterir.
I. Yerel saati en geri olan (en batıdaki).
II. Alacakaranlık süresi en uzun olan (kutuplara en yakın).
III. Gece-gündüz süre farkı en fazla olan (kutuplara en yakın).
Bu üç özelliğin aynı anda görüldüğü nokta haritada hangisidir? (İpucu: Kutuplara yakınlık ve batı konumu)
C
III
E
V
D
IV
B
II
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I numaralı merkez (Kuzey Amerika'nın batısı), hem en batıda olması nedeniyle yerel saati en geridir hem de yüksek enlemde olması nedeniyle alacakaranlık süresi ve gece-gündüz farkı fazladır.
Yerel saati en geri olan en batıdadır (I veya II).
Gece-gündüz süresi ve alacakaranlık süresi kutuplara yakın yerlerde fazladır.
I numaralı merkez yüksek enlemdedir ve en batıdadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğu hatası]IV'ün batıda olduğunu sanma.
E Seçeneği:[Doğu hatası]V'in batıda olduğunu sanma.
B Seçeneği:[Konum hatası]II'nin de batıda olduğunu sanma.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Ekvator hatası]III'ün kutuplara yakın olduğunu sanma.
Soru 8Dünyanın Günlük Hareketi
Dünya, kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner. Bu hareketin yeryüzünde pek çok sonucu vardır.
I. Güneş'in doğudan doğup batıdan batması.
II. Sürekli rüzgarların Kuzey Yarım Küre'de sağa, Güney Yarım Küre'de sola sapması.
III. Ekvator'dan kutuplara doğru sıcaklığın azalması.
IV. Yerel saatin doğuda daha ileri olması.
Yukarıdakilerden hangileri, Dünya'nın batıdan doğuya doğru dönmesinin bir sonucu değildir?
C
I ve IV
E
II ve III
D
II ve IV
B
Yalnız III
A
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklığın Ekvator'dan kutuplara azalması, Dünya'nın küresel şekli ve ışınların geliş açısı ile ilgilidir; dönüş yönü ile doğrudan ilişkili değildir.
I. Dönüş yönü sonucudur.
II. Dönüş yönü (Coriolis) sonucudur.
III. Küresel şekil sonucudur.
IV. Dönüş yönü sonucudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[I'i sonuç sanmama]I'in dönüşle ilgisi olmadığını düşünme.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[II ve III'ün dönüşle ilgisi]III'ü dönüşle karıştırma.
D Seçeneği:[II ve IV'ün dönüşle ilgisi]Dönüşle ilgisi olmadığını düşünme.
C Seçeneği:[I ve IV'ün dönüşle ilgisi]Dönüşle ilgisi olmadığını düşünme.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.