Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 10 Soru Cevaplandı
Soru 1Doğa ve İnsan
Aşağıdaki tabloda dört farklı merkeze ait yıllık ortalama sıcaklık farkları ve yıllık toplam yağış miktarları verilmiştir. Kayaçların çözülme türü üzerinde iklimin belirleyici etkisi olduğu bilinmektedir.
Merkez X: Günlük sıcaklık farkı 22 °C, Yıllık yağış 300 mm
Merkez Y: Günlük sıcaklık farkı 7 °C, Yıllık yağış 1300 mm
Merkez Z: Günlük sıcaklık farkı 18 °C, Yıllık yağış 600 mm
Merkez T: Günlük sıcaklık farkı 9 °C, Yıllık yağış 800 mm
Buna göre, fiziksel çözülmenin en belirgin olduğu merkez ile kimyasal çözülmenin en yaygın olduğu merkez aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A
Fiziksel: X - Kimyasal: Y
C
Fiziksel: Y - Kimyasal: X
B
Fiziksel: Z - Kimyasal: T
D
Fiziksel: T - Kimyasal: Z
E
Fiziksel: X - Kimyasal: T
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Fiziksel çözülme, günlük sıcaklık farkının yüksek olduğu (kurak/yarı kurak) bölgelerde; kimyasal çözülme ise yağışın ve nemin fazla olduğu bölgelerde görülür.
Fiziksel çözülme için en yüksek sıcaklık farkına bakılır: Merkez X (22 °C).
Kimyasal çözülme için en yüksek yağış miktarına bakılır: Merkez Y (1300 mm).
Bu durumda X ve Y eşleşmesi doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Veri okuma hatası]Değerleri karıştırma
C Seçeneği:[Ters eşleştirme]Çözülme türlerini karıştırma
E Seçeneği:[Kısmi doğruluk]Fiziksel kısmı doğru, kimyasal kısmı yanlış
D Seçeneği:[Orta değer tuzağı]Verileri yanlış analiz etme
A Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
Soru 2Toprak Coğrafyası
Yıllık yağış miktarının fazla olduğu bölgelerde toprakta yıkanma (liç) şiddetlidir. Bu süreçte toprak yüzeyindeki tuz ve kireç gibi çözünebilir maddeler alt katmanlara taşınır veya topraktan uzaklaşır. Buna karşın kurak bölgelerde bu maddeler yüzeyde birikir.
Harita üzerinde gösterilen 5 bölgeden: I (Amazon Havzası), II (Sahra Çölü), III (Orta Asya), IV (Akdeniz), V (Muson Asyası)
Buna göre, haritada numaralandırılan bölgelerin hangisinde toprakta tuz ve kireç oranı en azdır?
C
III
B
II
E
V
D
IV
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tuz ve kireç oranının en az olması için yağış miktarının en fazla olması gerekir.
Amazon Havzası (I) ekvatoral iklimin etkisiyle yıl boyu çok yağış alır.
Yoğun yağış, topraktaki tuz ve kirecin yıkanıp gitmesine neden olur.
Diğer bölgeler (Çöl, Karasal, Akdeniz) daha az yağışlıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
C Seçeneği:[Karasal iklim tuzağı]Kireç birikimini karıştırma
B Seçeneği:[Konum hatası]Ekvatoru yanlış belirleme
D Seçeneği:[Akdeniz iklimi]Yıkanma ile karıştırma
E Seçeneği:[Muson iklimi]Yağışlı bölge sanma
Soru 3Toprak Coğrafyası
Kayaçların fiziksel ve kimyasal yollarla parçalanarak toprak haline gelmesi süreci (pedogenez) çeşitli faktörlerin kontrolündedir.
Aşağıdakilerden hangisi ana kayanın topraklaşma sürecinde doğrudan etkili olan faktörlerden biri değildir?
A
İklim
C
Canlılar
B
Topografya (Eğim)
D
Zaman
E
Erozyon
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Toprak oluşum faktörleri: İklim, Topografya, Ana Kaya, Canlılar ve Zaman'dır.
Erozyon, toprak oluşumuna katkı sağlamaz; aksine oluşan toprağı süpürerek toprak oluşumunu engeller veya geciktirir.
Diğer seçenekler toprak oluşum sürecinin temel bileşenleridir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Faktörleri karıştırma]Zamanın etkisini unutma
E Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
C Seçeneği:[Faktörleri karıştırma]Canlıların etkisini unutma
B Seçeneği:[Faktörleri karıştırma]Eğimin etkisini unutma
A Seçeneği:[Faktörleri karıştırma]İklimin etkisini unutma
Soru 4Toprak Coğrafyası
Görselde tam gelişmiş bir zonal toprak profili verilmiştir. A, B, C ve D horizonları (katmanları) gösterilmektedir.
A horizonu: Organik maddece zengin, ayrışmanın en yoğun olduğu katman.
B horizonu: A'dan süzülen minerallerin biriktiği katman.
C horizonu: Ana kayanın parçalanmaya başladığı katman.
D horizonu: Ana kaya.
Bu profil incelendiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B
B katmanı, yıkanma sonucunda taşınan minerallerin depolandığı yerdir.
C
Toprak profili, ana kayanın türüne göre farklılıklar gösterebilir.
D
D katmanı, toprak oluşumunun en hızlı gerçekleştiği katmandır.
E
Toprak oluşumu, yukarıdan aşağıya doğru bir hiyerarşi izler.
A
A katmanı, bitki köklerinin en yoğun olduğu kısımdır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
D katmanı (anakaya) toprak oluşumunun en yavaş gerçekleştiği, hatta oluşumun en son aşaması olan kısımdır.
Toprak oluşumu yüzeyden (A katmanı) derine doğru ilerler.
D katmanı, henüz topraklaşmamış ana kayadır, dolayısıyla 'oluşumun en hızlı olduğu' ifadesi yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış okuma
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış okuma
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış okuma
D Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Yanlış okuma
Soru 5Toprak Coğrafyası
Aşağıdaki tabloda bazı toprak türleri ve oluşum özellikleri eşleştirilmiştir.
I. Podzol: Soğuk ve nemli bölgelerde, iğne yapraklı orman altında oluşur.
II. Çernezyom: Orta kuşak yarı nemli çayır alanlarında oluşur.
III. Laterit: Sıcak ve nemli ekvatoral bölgelerde, demir oksitlenmesiyle oluşur.
IV. Litosol: Tuz oranı en yüksek olan topraklardır.
V. Alüvyal: Akarsuların taşıyıp biriktirdiği verimli topraklardır.
Buna göre, yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A
I
E
V
D
IV
B
II
C
III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Tuz oranı en yüksek olan topraklar Halomorfik topraklardır. Litosol ise taşlı ve sığ topraklardır.
Litosol, eğimli yamaçlarda ana kayanın parçalanmasıyla oluşan sığ topraklardır.
IV numaralı eşleştirme hatalıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
D Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
Soru 6Toprak Coğrafyası
Bitkisel ve hayvansal kalıntıların ayrışmasıyla oluşan organik maddeye 'humus' denir. Humus, toprağın verimliliğini doğrudan etkiler.
Aşağıdaki toprak türlerinden hangisi humus oranı bakımından en zengin ve tarımsal açıdan en verimli topraklar arasında yer alır?
A
Laterit - Çöl toprağı
C
Çernezyom - Kahverengi Orman Toprağı
B
Podzol - Tundra
D
Litosol - Regosol
E
Alüvyal - Halomorfik
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Çernezyom (kara toprak) ve Kahverengi Orman Toprakları, organik madde (humus) bakımından oldukça zengindir.
Laterit ve Podzol'de yıkanma fazladır, verim düşüktür.
Çöl toprakları ve Litosol'de organik madde azdır.
Çernezyom, dünyanın en verimli zonal toprağıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Soğuk iklim]Podzol'ü verimli sanma
C Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
E Seçeneği:[Tuzlu toprak]Alüvyal'i verimli sanma (ikinci kısım yanlış)
D Seçeneği:[Azonal toprak]İsim benzerliği
A Seçeneği:[Yıkanmış toprak]Laterit'i verimli sanma
Soru 7Toprak Coğrafyası
Aşağıdaki Dünya haritasında bazı bölgeler numaralandırılarak taranmıştır.
I: Akdeniz Havzası
II: Kanada/Sibirya (Kuzey)
III: Orta Asya
IV: Kuzey Afrika
V: Amazon Havzası
Bu bölgelerde görülen toprak türleri ile ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
B
II - Podzol
C
III - Çernezyom
D
IV - Çöl toprağı
E
V - Laterit
A
I - Terra-rossa
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
III numaralı bölge (Orta Asya) genelde step (bozkır) ikliminin etkisindedir, burada kestane/kahverengi step toprakları görülür. Çernezyom daha çok kuzeydeki çayır kuşaklarında (Ukrayna, Kanada vb.) görülür.
I: Akdeniz (Terra-rossa) - Doğru.
II: Soğuk/Nemli (Podzol) - Doğru.
III: Orta Asya (Step toprağı) - Çernezyom değil.
IV: Çöl (Çöl toprağı) - Doğru.
V: Ekvator (Laterit) - Doğru.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
C Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
Soru 8Toprak Coğrafyası
Topraklar; Zonal, İntrazonal ve Azonal olmak üzere üç ana grupta incelenir.
I: Zonal Topraklar
II: İntrazonal Topraklar
III: Azonal Topraklar
Buna göre, numaralı alanlara aşağıdakilerden hangisi yazılırsa kavram haritası doğru olur?
A
I: Laterit, II: Halomorfik, III: Alüvyal
D
I: Alüvyal, II: Hidromorfik, III: Laterit
E
I: Çernezyom, II: Moren, III: Lös
B
I: Podzol, II: Lös, III: Moren
C
I: Moren, II: Terra-rossa, III: Regosol
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneğinde Laterit (Zonal), Halomorfik (İntrazonal), Alüvyal (Azonal) doğru sınıflandırılmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Sınıflandırma hatası]Lös ve Moren'i Azonal sanma
C Seçeneği:[Sınıflandırma hatası]Moren'i Zonal sanma
D Seçeneği:[Sınıflandırma hatası]Alüvyal'i Zonal sanma
E Seçeneği:[Sınıflandırma hatası]Moren'i İntrazonal sanma
A Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
Soru 9Toprak Coğrafyası
Akarsuların oluşturduğu Alüvyal, rüzgarların oluşturduğu Lös ve buzulların oluşturduğu Moren toprakları, 'Azonal' topraklar grubuna girer.
Bu toprak türlerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A
İklim özelliklerine göre oluşmaları
D
Sadece kimyasal çözülme ile oluşmaları
E
Humus bakımından her zaman çok zengin olmaları
C
Taşınmış topraklar olmaları ve horizonlarının bulunmaması
B
Horizonlaşmanın (katmanlaşmanın) çok belirgin olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Azonal toprakların en temel özelliği, taşınmış olmaları ve bu nedenle toprak profili (horizon) oluşturamamalarıdır.
Zonal topraklar iklimle oluşur.
Azonal topraklar dış kuvvetlerle taşınır, katmanlaşamaz.
Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
B Seçeneği:[Zonal toprak özelliği]Horizonu karıştırma
E Seçeneği:[Verimlilik genellemesi]Verimliliği karıştırma
D Seçeneği:[Çözülme türü]Fiziksel/Kimyasal ayrımı
A Seçeneği:[Zonal toprak özelliği]İklimi karıştırma
Soru 10Türkiye Coğrafyası
Türkiye haritasında bazı toprak türlerinin dağılışı numaralandırılmıştır.
I: Ergene Havzası (Vertisol)
II: İç Anadolu (Kalsimorfik)
III: Çukurova (Alüvyal)
IV: Doğu Anadolu (Çernezyom)
V: Akdeniz (Terra-rossa)
Buna göre, numaralandırılan alanlarda görülen toprak türünün özelliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B
II numaralı alanda, kireçli ana kaya üzerinde oluşan kalsimorfik topraklar yaygındır.
C
III numaralı alanda, akarsuların taşıdığı mineralce zengin alüvyal topraklar bulunur.
D
IV numaralı alanda, iğne yapraklı ormanlar altında yıkanmış, verimsiz topraklar görülür.
E
V numaralı alanda, kalkerli arazide demir oksitlenmesiyle oluşan kırmızı renkli topraklar görülür.
A
I numaralı alanda, kurak dönemde çatlayan, yağışlı dönemde şişen 'dönen topraklar' görülür.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
IV numaralı alan (Doğu Anadolu - Erzurum/Kars), Çernezyom (kara toprak) bölgesidir. Çernezyomlar dünyanın en verimli zonal topraklarıdır, verimsiz değildir.
A, B, C, E seçenekleri tanımları doğru yansıtır.
D seçeneğinde Çernezyom için 'verimsiz' ifadesi kullanılmıştır, bu yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
D Seçeneği:[Doğru]Doğru mantık
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Bilgiyi karıştırma
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve YKS sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.