Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 9 Soru Cevaplandı
Soru 1Atmosfer ve İklim
Dünya'nın çevresini saran gaz kütlesi olan atmosfer, yeryüzündeki fiziksel ve biyolojik süreçlerin düzenleyicisidir. Atmosferin varlığı, gezegenin enerji bütçesini ve yüzey koşullarını doğrudan belirler.
Eğer Dünya'nın atmosferi aniden yok olsaydı, yeryüzündeki fiziksel süreçlerde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenirdi?
C
Kısa dalga boylu ışınların atmosferde daha fazla kırılmaya uğraması
A
Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole ışınlarının yeryüzüne ulaşımının engellenmesi
B
Gündüz ısınan yüzeyin gece hızla ısı kaybetmesi sonucu ekstrem sıcaklık farklarının oluşması
E
Yeryüzündeki kayaçların kimyasal ayrışma hızının artması
D
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının yavaşlaması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Atmosfer, 'sera etkisi' yaratarak yeryüzünün aşırı ısınmasını ve aşırı soğumasını engeller. Atmosferin yokluğu, ısının tutulamamasına ve gece-gündüz sıcaklık farklarının uç noktalara (Ay'daki gibi) ulaşmasına neden olur.
Atmosferin en temel görevlerinden biri ısıyı tutmaktır.
Atmosferin olmadığı bir ortamda ısıyı tutacak gaz kütlesi kalmaz.
Güneş gören yüzey hızla ısınırken, güneş görmeyen yüzey hızla ısı kaybeder.
Bu durum ekstrem günlük sıcaklık farklarına yol açar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Alakasız seçenek]Atmosferin varlığı ile dönüş hızı arasında doğrudan bir ilişki yoktur.
E Seçeneği:[Ters mantık]Ayrışma ile karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Atmosferin işlevi ile karıştırma]Ozon tabakasının işlevi ile karıştırılabilir.
C Seçeneği:[Fiziksel yanılgı]Kırılma kavramı atmosferle ilişkilendirilir ancak yokluğunda kırılma gerçekleşmez.
Soru 2Atmosfer ve İklim
Atmosfer, yerden yukarıya doğru farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip katmanlardan oluşur.
I. Gazların iyonlaşmış halde bulunduğu ve radyo dalgalarının iletildiği katmandır.
II. Güneş'ten gelen zararlı mor ötesi ışınların büyük kısmının tutulduğu gaz yoğunlaşmasının olduğu bölgedir.
III. Hava olaylarının yaşandığı ve su buharının tamamına yakınının bulunduğu katmandır.
Bu özelliklere sahip atmosfer katmanları aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?
E
Stratosfer - Termosfer - Troposfer
D
Termosfer - Troposfer - Stratosfer
B
Mezosfer - Ozonosfer - Troposfer
A
Termosfer - Stratosfer - Troposfer
C
Eksosfer - Termosfer - Stratosfer
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. İyonosfer (Termosfer içinde), II. Ozonosfer (Stratosfer içinde), III. Troposfer.
I. İyonlaşma -> Termosfer.
II. UV ışınları -> Ozonosfer (Stratosfer'in alt katmanı).
III. Hava olayları/Su buharı -> Troposfer.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Eksosfer hatası]Dış katmanla karıştırma.
D Seçeneği:[Sıralama hatası]II ve III yer değiştirmiş.
E Seçeneği:[Sıralama hatası]Tamamen yanlış eşleşme.
B Seçeneği:[Mezosfer hatası]İyonosfer ile Mezosfer karıştırılabilir.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 3Sıcaklık
Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısı, sıcaklığın en temel belirleyicisidir. Ancak bazı durumlarda, aynı enlemde olmalarına rağmen merkezlerin sıcaklıkları farklılık gösterebilir.
Aşağıdakilerden hangisi, sıcaklığın yeryüzündeki dağılışında güneş ışınlarının geliş açısı dışında kalan (ikincil/özel) faktörlerin etkisine bir örnek değildir?
C
Deniz kıyısındaki bir yerin, aynı enlemdeki iç kesimden daha ılıman olması
B
Aynı enlemdeki iki noktadan, yükseltisi az olanın daha sıcak olması
E
Sıcak su akıntılarının ulaştığı kıyıların, aynı enlemdeki diğer yerlerden sıcak olması
D
Güney Yarım Küre'deki bir dağın kuzey yamacının daha sıcak olması
A
Ekvator'dan kutuplara gidildikçe sıcaklığın genel olarak azalması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
A seçeneği güneş ışınlarının geliş açısının (enlem etkisi) doğrudan bir sonucudur. Diğerleri özel faktörlerdir.
Enlem etkisi = Güneş ışınlarının geliş açısı.
Yükselti, karasallık, bakı, okyanus akıntıları = Enlem dışı (özel) faktörler.
A şıkkı doğrudan enlem etkisi ile ilgilidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Denizellik etkisi]Bu bir özel faktördür.
D Seçeneği:[Bakı etkisi]Bu bir özel faktördür.
E Seçeneği:[Okyanus akıntısı]Bu bir özel faktördür.
B Seçeneği:[Yükselti etkisi]Bu bir özel faktördür.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 4Sıcaklık
Bir merkeze güneş ışınları sabah saatlerinde eğik, öğle vaktinde en dik açıyla gelir. Yeryüzü, güneşten aldığı ısıyı hemen geri yansıtmaz, önce ısınır sonra ısıyı atmosfere verir.
Buna göre, bu merkezin sabah saatlerinden akşam saatlerine kadar olan sıcaklık değişimini gösteren en uygun grafik aşağıdakilerden hangisidir?
C
Sabah artan, öğleden sonra zirve yapıp akşam düşen çan eğrisi grafiği
E
Sabah düşük, öğle vakti zirve yapan ve hemen düşen simetrik grafik
D
Sabah düşük, öğleden sonra zirve yapan ve akşam düşen, öğleden sonra daha yüksek olan grafik
B
V şeklinde bir grafik
A
Sıcaklığın sabah yüksek olup öğlene doğru düştüğü grafik
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklık birikimi nedeniyle en yüksek sıcaklık öğle vaktinde (güneş ışınlarının en dik geldiği an) değil, öğleden sonra (14:00 civarı) gerçekleşir.
Güneş ışınları öğle vakti en dik gelir.
Yeryüzü ısınır, ısı birikir.
Maksimum sıcaklık öğleden sonra görülür.
Grafik, öğleden sonra tepe noktası yapacak şekilde asimetrik olmalıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[U şekli]Sıcaklığın öğlen düştüğünü sanma.
E Seçeneği:[Simetrik hata]Güneşin en dik geldiği anın en sıcak an olduğunu sanma.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Ters mantık]Sabahın sıcak olduğunu sanma.
C Seçeneği:[Simetrik hata]Isınma ve soğumanın eşit olduğunu sanma.
Soru 5Sıcaklık
Dünya'nın yıllık hareketine bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısı değişir. Ancak, güneş ışınlarının en dik geldiği tarih ile en sıcak ayın yaşandığı tarih arasında 'ısı birikimi' nedeniyle zaman farkı oluşur.
Kuzey Yarım Küre'de güneş ışınlarının en dik açıyla geldiği tarih 21 Haziran olmasına rağmen, en sıcak aylar genellikle Temmuz ve Ağustos'tur. Buna göre, aşağıda koordinatları verilen merkezlerden hangisinde 21 Mart ile 23 Eylül tarihleri arasında sıcaklık farkı en belirgin şekilde 'ısı birikimi' ile açıklanır?
D
0°-10° Güney, 50°-60° Doğu
E
60°-70° Kuzey, 30°-40° Doğu
B
10°-20° Güney, 30°-40° Batı
A
30°-40° Kuzey, 20°-30° Doğu (Akdeniz çevresi)
C
40°-50° Kuzey, 10°-20° Doğu
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kuzey Yarım Küre'de Orta Kuşak'ta (Akdeniz çevresi gibi) ısı birikimi daha belirgindir. 23 Eylül, 21 Mart'tan daha sıcaktır çünkü yaz boyunca biriken ısı henüz dağılmamıştır.
Kuzey Yarım Küre'de 21 Haziran'dan sonra yaz başlar.
Isı birikimi yazın sonunda (Eylül'de) zirveye yaklaşır.
Bu durum Orta Kuşak'ta belirgindir.
A seçeneği Kuzey Yarım Küre Orta Kuşak'ı temsil eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Ekvatoral bölge]Ekvatoral bölgede mevsimsel fark azdır.
E Seçeneği:[Kutup bölgesi]Kutup bölgesinde ısı birikimi azdır.
B Seçeneği:[Güney Yarım Küre]Yarım küre karıştırma.
C Seçeneği:[Farklı enlem]Enlem karıştırma.
Soru 6Sıcaklık
Atmosferde yükseldikçe sıcaklık her 200 metrede ortalama 1∘C azalır. Bu durum yeryüzündeki bitki örtüsünden kalıcı kar sınırına kadar pek çok şeyi etkiler.
I. Bir dağ yamacı boyunca yükseldikçe bitki türlerinin kuşaklar oluşturması.
II. Çöllerde nem azlığı nedeniyle gece-gündüz sıcaklık farkının fazla olması.
III. Dağların denize bakan yamaçlarında yağışın daha fazla olması.
IV. Ekvator'da bile yüksek dağların zirvesinde kalıcı karların bulunması.
Yukarıdakilerden hangileri, sıcaklığın yükseltiye bağlı olarak azaldığını doğrudan gösteren kanıtlardır?
A
I ve II
B
I ve IV
E
III ve IV
D
II ve IV
C
II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. Bitki kuşakları (yükselti ile sıcaklık değişimi), IV. Kalıcı kar sınırı (yükselti ile sıcaklık değişimi). II. Nem ile ilgilidir, III. Yamaç yağışı ile ilgilidir.
I. Yükselti arttıkça sıcaklık azalır, bitkiler değişir. (Doğru)
II. Nem azlığı ile ilgilidir. (Yanlış)
III. Yamaç yağışı ile ilgilidir. (Yanlış)
IV. Yükselti arttıkça sıcaklık azalır, kar erimez. (Doğru)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Yağış ve yükselti]III. öncül yanlış.
D Seçeneği:[Nem ve yükselti]II. öncül yanlış.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Nem etkisi]Çöl ve sıcaklık farkı karıştırma.
C Seçeneği:[Nem ve yağış]İkisi de yükselti ile doğrudan değil, nemle ilgilidir.
Soru 7Sıcaklık
Matematiksel iklim kuşakları sadece enleme göre belirlenirken, sıcaklık iklim kuşakları kara-deniz dağılışı, okyanus akıntıları ve rüzgarlar gibi faktörlerle şekillenir.
I. Yerel Rüzgarlar
II. Okyanus Akıntıları
III. Yörüngenin Şekli
IV. Kara ve Denizlerin Dağılışı
Yukarıdakilerden hangileri, sıcaklık iklim kuşaklarının sınırlarının matematiksel iklim kuşaklarına göre farklılık göstermesinde etkili olmuştur?
C
II ve IV
A
I ve II
B
II ve III
E
I ve IV
D
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Okyanus akıntıları ve kara-deniz dağılışı sıcaklığı doğrudan etkileyerek sınırları değiştirir. Yörünge şekli (elips) tüm dünyayı etkiler, bölgesel fark yaratmaz. Yerel rüzgarlar çok küçük ölçeklidir, iklim kuşağı sınırını değiştirmez.
I. Yerel rüzgarlar (Küçük ölçekli).
II. Okyanus akıntıları (Büyük ölçekli, etkili).
III. Yörünge şekli (Genel, bölgesel değil).
IV. Kara-deniz dağılışı (Büyük ölçekli, etkili).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Yörünge etkisi]Yörünge etkisini karıştırma.
D Seçeneği:[Yörünge etkisi]Yörünge etkisini karıştırma.
E Seçeneği:[Yerel rüzgar]Rüzgarın etkili olduğunu sanma.
A Seçeneği:[Yerel rüzgar]Rüzgarın etkili olduğunu sanma.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 8Sıcaklık
Okyanus akıntıları, geldikleri yerin sıcaklık özelliklerini taşıyarak ulaştıkları kıyıların sıcaklığını değiştirir ve izoterm (eş sıcaklık) eğrilerinde sapmalara neden olur.
I. Kuzey Yarım Küre'de kıtaların batı kıyılarında izoterm eğrileri Ekvator'dan uzaklaşır. Nedeni: ............
II. Güney Yarım Küre'de kıtaların batı kıyılarında izoterm eğrileri Ekvator'a doğru yaklaşır. Nedeni: ............
III. Güney Yarım Küre'de izoterm eğrileri daha düzgün uzanış gösterir. Nedeni: ............
Yukarıdaki boşluklara getirilmesi gereken kavramlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
C
Soğuk su akıntısı - Sıcak su akıntısı - Kara-deniz dağılışı
E
Enlem - Yükselti - Bakı
D
Kara-deniz dağılışı - Sıcak su akıntısı - Soğuk su akıntısı
B
Yükselti - Bakı - Enlem
A
Sıcak su akıntısı - Soğuk su akıntısı - Kara-deniz dağılışı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. KYK batı kıyıları (örn: Avrupa) sıcak akıntı (Gulf Stream) ile ısınır, izotermler kutba sapar (uzaklaşır). II. GYK batı kıyıları soğuk akıntı ile soğur, izotermler Ekvator'a sapar (yaklaşır). III. GYK'de deniz oranı fazla olduğu için izotermler daha düzgündür.
KYK Batı = Sıcak Akıntı (Ekvator'dan uzaklaşır).
GYK Batı = Soğuk Akıntı (Ekvator'a yaklaşır).
GYK Düzgün = Deniz oranı/Kara-deniz dağılışı.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Ters mantık]Sıcak-soğuk karıştırma.
D Seçeneği:[Ters mantık]Kara-deniz dağılışı I'e gelemez.
E Seçeneği:[Alakasız]Enlem-yükselti karıştırma.
B Seçeneği:[Alakasız]Yükselti-bakı karıştırma.
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 9Sıcaklık
Dünya haritası üzerinde K-L, M-N ve R-P noktaları işaretlenmiştir. Bu noktaların sıcaklıkları, bulundukları enlem, yükselti, denizellik/karasallık ve okyanus akıntıları gibi faktörlere bağlı olarak farklılık gösterir.
Bu merkezlerin sıcaklıklarının farklı olmasının temel nedenleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir? (K-L: Aynı enlem, K iç kesim L kıyı; M-N: M deniz kıyısı N yüksek dağ; R-P: Aynı enlem, R batı kıyısı P doğu kıyısı)
C
Boylam - Karasallık - Yükselti
B
Denizellik - Yükselti - Okyanus Akıntısı
D
Enlem - Denizellik - Boylam
E
Okyanus Akıntısı - Enlem - Yükselti
A
Enlem - Bakı - Rüzgar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi