Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 10 Soru Cevaplandı
Soru 1Yer Şekilleri
K yöresinde akarsuyun yatağını derine aşındırdığı 'çentik vadi' görülürken, L yöresinde akarsuyun yatağını yana aşındırıp genişlettiği 'tabanlı vadi' görülmektedir.
Buna göre, K ve L yöreleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A
K yöresinde yıllık yağış miktarı daha fazladır.
B
L yöresinde akarsuyun yatak eğimi daha azdır.
C
K yöresinde tarımsal faaliyetler daha çeşitlidir.
E
Her iki yörede de akarsu rejimi düzenlidir.
D
L yöresi, K yöresine göre daha yüksek bir plato üzerindedir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Çentik vadi, akarsuyun eğiminin fazla olduğu dağlık alanlarda oluşur. Tabanlı vadi ise eğimin azaldığı, akarsuyun yana aşındırma yaptığı düz alanlarda oluşur.
Çentik vadi = Yüksek eğim, derine aşındırma.
Tabanlı vadi = Düşük eğim, yana aşındırma.
Bu durumda L yöresinde eğimin daha az olduğu kesin yargıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[İklim yanılgısı]Yağışın vadiyi etkilediği düşüncesi
E Seçeneği:[Rejim yanılgısı]Akarsu özelliklerini genelleyerek düşünme
D Seçeneği:[Yükselti yanılgısı]Yüksek yerlerin düz olabileceği düşüncesi
C Seçeneği:[Tarım yanılgısı]Düz alanların tarıma uygunluğu
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 2Yer Şekilleri
Bir akarsu havzasında, yatak eğiminin belirgin şekilde azaldığı ve akarsuyun hızının düştüğü yerlerde bazı yer şekilleri oluşur.
I. Birikinti konisi
II. Menderes
III. Irmak adası
IV. Çentik vadi
Yukarıda verilen yer şekillerinden hangilerinin oluşması bu tür alanlarda beklenir?
E
III ve IV
D
II ve IV
C
I ve IV
B
II ve III
A
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Eğimin azaldığı yerlerde akarsu hız kaybeder ve yükünü biriktirir. Menderes ve ırmak adası, eğimin az olduğu düzlüklerde oluşur.
Birikinti konisi eğimin aniden azaldığı dağ eteğinde olur.
Menderes (II) ve ırmak adası (III) eğimin az olduğu tabanlarda oluşur.
Çentik vadi (IV) ise eğimin fazla olduğu yerdedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Birikinti konisi karışıklığı]I'in biriktirme şekli olması
C Seçeneği:[Vadi tipi karışıklığı]I'i doğru kabul edip IV'ü yanlış eleyememe
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Vadi tipi karışıklığı]III'ü doğru kabul edip IV'ü yanlış eleyememe
D Seçeneği:[Vadi tipi karışıklığı]II'yi doğru kabul edip IV'ü yanlış eleyememe
Soru 3Kıyı Şekilleri
Bir akarsuyun denize döküldüğü yerde delta ovası oluşturabilmesi için bazı çevresel şartların uygun olması gerekir.
I. Kıyı derinliğinin az (sığ) olması
II. Kıta sahanlığının geniş olması
III. Kıyıda güçlü akıntı ve gelgitin bulunması
IV. Akarsuyun bol miktarda alüvyon taşıması
Yukarıdaki özelliklerden hangileri delta oluşumunu zorlaştırır veya engeller?
E
I, III ve IV
D
III ve IV
B
I ve II
C
II ve III
A
Yalnız III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Delta oluşumu için kıta sahanlığı geniş, kıyı sığ ve akıntı/gelgit zayıf olmalıdır.
Sığ kıyı (I) ve geniş kıta sahanlığı (II) delta oluşumunu destekler.
Güçlü akıntı ve gelgit (III) biriken alüvyonları dağıtır, oluşumu engeller.
Bol alüvyon (IV) oluşumu destekler.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Ters mantık]Destekleyen faktörleri engelleyen olarak işaretleme
C Seçeneği:[Karışık faktörler]II'yi engelleyici sanma
E Seçeneği:[Kapsamlı hata]I ve IV'ü de engelleyici sanma
D Seçeneği:[Alüvyon hatası]IV'ü engelleyici sanma
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 4Kıyı Şekilleri
Haritalarda iki farklı akarsuyun döküldüğü kıyılar gösterilmiştir. I. bölgede akarsu ağzı geniş ve derin (Haliç), II. bölgede ise denize doğru dolgu alanı (Delta) oluşmuştur.
Bu bilgilere göre, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A
I. bölgede kıta sahanlığı dardır.
B
II. bölgede gelgit etkisi azdır.
C
I. bölgede akarsu ağzında biriktirme fazladır.
D
II. bölgede kıyı sığdır.
E
Her iki bölgenin kıyı özellikleri birbirinden farklıdır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. bölge Haliç örneğidir, burada aşındırma ön plandadır. II. bölge Delta örneğidir, burada biriktirme ön plandadır.
Haliç (I) olan yerde akarsu ağzı derindir, biriktirme zordur.
Bu nedenle C şıkkındaki 'biriktirme fazladır' ifadesi yanlıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Şekillerden çıkarım
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Delta için kıyının sığ olması gerektiği bilgisi
C Seçeneği:[Doğru seçenek (Yanlış ifade)]Haliç'te biriktirme azdır.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Delta için gelgitin az olması gerektiği bilgisi
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Haliç için kıta sahanlığının dar olması gerektiği bilgisi
Soru 5Akarsular
Verilen haritada bir akarsu ağının denize döküldüğü yer ve çevresi gösterilmiştir. Ölçekten yararlanarak akarsuyun boyu ve kıyı yapısı hakkında çıkarım yapılabilir.
Bu haritaya bakılarak aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenemez?
D
Akarsu rejimi düzenlidir.
E
Akarsu yatağı eğimi azdır.
B
Akarsuyun kollarıyla birlikte toplam uzunluğu 60km'den fazladır.
C
Bölgede kıta sahanlığı geniştir.
A
Akarsuyun denize döküldüğü yerde delta oluşmuştur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Haritadan akarsuyun şekli, uzunluğu ve kıyı tipi çıkarılabilir ancak rejimi (yıl içindeki akım değişimi) çıkarılamaz.
Delta oluşumu kıyı şeklinden çıkarılabilir.
Ölçekten uzunluk çıkarılabilir.
Kıta sahanlığı delta oluşumundan çıkarılabilir.
Rejim (düzenli/düzensiz) sadece yağış grafiğiyle anlaşılır, haritadan anlaşılmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Doğru çıkarım]Delta oluşumundan kıta sahanlığı yorumu
B Seçeneği:[Doğru çıkarım]Ölçekten hesaplama
E Seçeneği:[Doğru çıkarım]Menderes oluşumundan eğim yorumu
D Seçeneği:[Doğru seçenek (Söylenemez)]Rejim haritadan çıkmaz.
A Seçeneği:[Doğru çıkarım]Kıyı şeklinden delta yorumu
Soru 6Kıyı Şekilleri
Görselde bir kıyı kesiti ve bu kıyıda oluşan yer şekilleri verilmiştir. K, L ve M harfleriyle gösterilen şekiller kıyı biriktirme süreçleriyle oluşmuştur.
Buna göre K, L ve M şekilleri aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A
K: Lagün, L: Kıyı oku, M: Tombolo
C
K: Falez, L: Lagün, M: Kıyı oku
B
K: Tombolo, L: Kıyı oku, M: Lagün
E
K: Tombolo, L: Lagün, M: Kıyı oku
D
K: Kıyı oku, L: Lagün, M: Tombolo
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Görsel analiz: K bir adayı karaya bağlayan tombolo, L kıyı boyunca uzanan kıyı oku, M ise kıyı okunun önünü kapatmasıyla oluşan lagündür.
Adanın karaya bağlanması -> Tombolo (K)
Kıyıya paralel uzanan ok -> Kıyı oku (L)
Kıyı okunun gerisinde kalan göl -> Lagün (M)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Sıralama hatası]Şekilleri karıştırma
D Seçeneği:[Sıralama hatası]Şekilleri karıştırma
C Seçeneği:[Falez hatası]Falezin biriktirme şekli olduğunu sanma
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru eşleştirme
A Seçeneği:[Sıralama hatası]Şekilleri karıştırma
Soru 7Akarsular
Bir akarsuyun taşımacılığa elverişli olması için akımının yıl boyunca düzenli olması ve yatak eğiminin az olması gerekir.
Aşağıdaki akım grafiklerinden hangisine sahip bir akarsu taşımacılık için en elverişlidir?
B
Akımı yazın azalan, kışın artan
C
Yıl boyunca akımı birbirine yakın (düzenli)
D
Akımı yıl içinde kesintiye uğrayan
E
Akımı sürekli azalan
A
Yıl içinde akımı çok değişen (mevsimlik)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Taşımacılık için su seviyesinin yıl boyunca sabit kalması gerekir. Bu da düzenli rejimi ifade eder.
Grafik C'de akım yıl boyunca dengelidir.
Diğer grafiklerde mevsimsel dalgalanmalar çok fazladır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Dalgalanma hatası]Yüksek akım değeri
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Düzenli rejim
B Seçeneği:[Dalgalanma hatası]Düzensiz rejim
D Seçeneği:[Dalgalanma hatası]Düzensiz rejim
E Seçeneği:[Dalgalanma hatası]Düzensiz rejim
Soru 8Akarsular
Akarsuların yatak eğimi, taşıdığı yük miktarı ve akış hızı, oluşturduğu yer şekillerini doğrudan etkiler.
I. Akarsuyun geçtiği kayaçların direnci
II. Akarsuyun yatak eğimi
III. Akarsuyun rejimi
Yukarıdakilerden hangileri akarsuyun aşındırma gücünü ve oluşturduğu yer şeklini daha fazla etkiler?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
E
I, II ve III
D
I ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Aşındırma gücü, hız (eğim) ve dirençle ilgilidir. Rejim ise su miktarı ile ilgilidir, aşındırma gücünü dolaylı etkiler.
Kayaç direnci (I) şekli belirler.
Eğim (II) hızı ve aşındırmayı belirler.
Rejim (III) su miktarını belirler, şekli belirlemede eğim kadar doğrudan değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]I'in doğru olduğunu bilme
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Eksik bilgi]II'nin doğru olduğunu bilme
D Seçeneği:[Rejim hatası]III'ü dahil etme
E Seçeneği:[Kapsam hatası]Hepsini doğru sanma
Soru 9Yer Şekilleri
Akarsu taraçası, akarsuyun yatağını derinleştirmesi sonucunda eski vadi tabanının yüksekte kalmasıyla oluşur.
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Taraça, akarsuyun yeniden derine aşındırma yapmasıdır. Bu da ya kaide seviyesinin (deniz) düşmesiyle ya da akarsuyun gücünün (eğim veya debi) artmasıyla olur.
Deniz seviyesinin alçalması (I) akarsuyu hızlandırır, derine aşındırır.
Eğim artışı (II) hızlandırır.
Debi artışı (III) gücü artırır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Eksik bilgi]I ve III'ün doğru olduğunu bilme
B Seçeneği:[Eksik bilgi]I ve II'nin doğru olduğunu bilme
C Seçeneği:[Eksik bilgi]II ve III'ün doğru olduğunu bilme
A Seçeneği:[Eksik bilgi]I'in doğru olduğunu bilme
Soru 10Karstik Şekiller
Karstik şekiller aşınım ve biriktirme olarak ikiye ayrılır. Aşağıdaki tabloda bazı şekiller yanlış gruplandırılmıştır.
Aşınım: Lapya, Dolin, Polye, Traverten
Biriktirme: Sarkıt, Dikit, Uvala, Sütun
Tablonun doğru olması için hangi iki şekil yer değiştirmelidir?
E
Traverten - Sarkıt
D
Lapya - Sütun
C
Polye - Sarkıt
B
Dolin - Dikit
A
Traverten - Uvala
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Traverten bir biriktirme şeklidir, Uvala ise bir aşınım şeklidir.