Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 9 Soru Cevaplandı
Soru 1İklim Bilgisi
Atmosferin genel dolaşımı içerisinde, farklı sıcaklık ve nem özelliklerine sahip hava kütlelerinin birbirleriyle etkileşime girdiği bölgelerde dinamik kökenli yağışlar meydana gelir.
Dünyada cephe yağışlarının (frontal yağışlar) özellikle 60° enlemleri civarında yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sıcak ve soğuk okyanus akıntılarının karşılaşması
B
Sıcak ve nemli tropikal hava kütleleri ile soğuk ve kuru kutup hava kütlelerinin karşılaşması
C
Dağların kıyı çizgisine paralel uzanarak hava kütlelerini yükselmeye zorlaması
D
Güneş ışınlarının geliş açısının yıl boyunca dik ve dike yakın olması
E
Yüksek basınç merkezlerinden çevreye doğru hava hareketlerinin yaşanması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Cephe yağışları, farklı karakterdeki hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşur. 60° enlemleri, Batı rüzgarları (sıcak) ile Kutup rüzgarlarının (soğuk) karşılaştığı dinamik bir alandır.
Cephe yağışlarının tanımını hatırla.
60° enlemlerindeki hava kütlelerinin özelliklerini belirle.
Farklı karakterdeki hava kütlelerinin karşılaşma sonucunu eşleştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Okyanus akıntıları]Hava kütlesi karşılaşmasıyla karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yamaç yağışları]
D Seçeneği:[Konveksiyonel yağışlar]Sıcaklık vurgusu yanıltabilir.
E Seçeneği:[Yüksek basınç]Basınç merkezleri karmaşası.
Soru 2İklim Bilgisi
Yamaç yağışları, nemli hava kütlelerinin dağ sıralarına çarparak yükselmesi ve soğumasıyla oluşur. Bu yağış türünün görülebilmesi için dağların uzanış doğrultusu ile hakim rüzgar yönünün uygun olması gerekir.
Buna göre, düz bir topoğrafyaya sahip olan veya hakim rüzgarın dağlara paralel estiği bölgelerde yamaç yağışları görülmez. Aşağıdaki bölgelerden hangisi bu yağış türünün en az görüldüğü yerlerden biridir?
A
Himalayalar'ın güney yamaçları
B
Norveç kıyıları
C
Avustralya'nın doğu kıyıları
D
İç Anadolu Bölgesi'nin geniş düzlükleri
E
Batı Kanada kıyıları
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yamaç yağışı için dağlık bir engel ve nemli hava gereklidir. İç Anadolu düzlük bir alandır ve nemli hava kütleleri buraya ulaşmadan önce çevredeki dağlara çarparak yağışını bırakır.
Yamaç yağışı için gerekli şartları belirle.
Seçeneklerdeki yerlerin topoğrafik özelliklerini analiz et.
Düzlük olan bölgeyi işaretle.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Dağlık alan]Dağlık olduğu için yağış alır.
B Seçeneği:[Kıyı kesimi]Kıyı olduğu için yağış alır.
C Seçeneği:[Kıyı kesimi]Kıyı olduğu için yağış alır.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Kıyı kesimi]Kıyı olduğu için yağış alır.
Soru 3İklim Bilgisi
Dünyada bazı bölgeler, atmosferik koşullar veya konumları nedeniyle yıl boyunca çok az yağış alır.
I. 30° enlemleri çevresi
II. Denize uzak iç kesimler
III. Yüksek dağların zirveleri
IV. Soğuk okyanus akıntılarının etkili olduğu kıyılar
Yukarıdakilerden hangileri dünyanın en az yağış alan bölgeleri arasında yer alır?
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
30° enlemleri dinamik yüksek basınçtır, iç kesimler nemden uzaktır, soğuk akıntılar kıyıda nemi yoğunlaştıramaz. Ancak yüksek dağ zirveleri genellikle yağış alır.
Öncülleri tek tek incele.
30° enlemleri (alçalıcı hava) -> Az yağış.
Denize uzaklık (karasallık) -> Az yağış.
Soğuk akıntı (kıyı kuraklığı) -> Az yağış.
Dağ zirveleri -> Genellikle yağışlı.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece kara ve basınç etkisi düşünülmüş.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yanlış mantık]I'i gözden kaçırma.
D Seçeneği:[Yanlış mantık]III'ü dahil etme.
E Seçeneği:[Hepsi doğru sanma]Hepsini kurak sanma.
Soru 4İklim Bilgisi
Denizden gelen nemli bir hava kütlesi, kıyıdaki dağlık kütleye çarparak yükselmektedir.
İzohips haritasında numaralandırılmış noktalardan hangisi, dağın denize bakan ve nemli hava kütlesinin ilk ulaştığı yamaç üzerinde yer aldığı için en fazla yağış alması beklenir?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Denizden gelen hava kütlesi, yükseltinin başladığı ilk yamaçta yoğunlaşır. Haritada denize en yakın ve yükseltinin başladığı nokta 'I' noktasıdır.
Denizden gelen hava kütlesinin yönünü belirle.
Dağın denize bakan ilk yamacını bul.
En fazla yağışın bu yamaçta olduğunu hatırla.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Zirve yanılgısı]Zirve en yağışlı sanılabilir.
C Seçeneği:[Arka yamaç]Yamaçta olduğu için yağışlı sanılabilir.
D Seçeneği:[Zirve yanılgısı]Yüksek yer yağışlı sanılabilir.
E Seçeneği:[Arka yamaç]Yamaçta olduğu için yağışlı sanılabilir.
Soru 5İklim Bilgisi
Dünyanın genel atmosferik dolaşımında 30° enlemleri, yıl boyunca alçalıcı hava hareketlerinin etkili olduğu dinamik yüksek basınç alanlarıdır.
I. Havanın alçalırken ısınması
II. Maksimum nem kapasitesinin artması
III. Bağıl nemin düşmesi
IV. Havanın doyma noktasına yaklaşması
Bu enlemlerde yağışın görülmemesinin temel nedenleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer alır?
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
III ve IV
E
I, III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alçalan hava ısınır (fön etkisi gibi), ısınan havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) artar. Bu durumda bağıl nem düşer ve hava doyma noktasından uzaklaşır.
Alçalan havanın fiziksel değişimini hatırla.
Isınma ile maksimum nemin ilişkisini kur.
Maksimum nem artarsa bağıl nemin ne olacağını belirle.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Bağıl nemi unutma.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Doyma noktası]Hava doyma noktasına yaklaşır sanılabilir.
D Seçeneği:[Doyma noktası]Doyma noktası yanılgısı.
E Seçeneği:[Doyma noktası]Doyma noktası yanılgısı.
Soru 6İklim Bilgisi
Bir hava kütlesinde mutlak nem miktarı sabittir. Bu hava kütlesinin gün içindeki sıcaklık değişimleri sonucunda bağıl nem oranları ölçülmüştür.
I. %60 (Sabah)
II. %15 (Öğle)
III. %40 (Akşam)
Bu veriler ışığında, gün içindeki sıcaklık değişimini gösteren en doğru grafik aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sıcaklık I'den II'ye artar, II'den III'e azalır.
B
Sıcaklık I'den II'ye azalır, II'den III'e artar.
C
Sıcaklık I'den II'ye artar, II'den III'e artar.
D
Sıcaklık I'den II'ye azalır, II'den III'e azalır.
E
Sıcaklık I'den II'ye sabit kalır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklık arttıkça maksimum nem artar, bağıl nem düşer. Bağıl nemin en düşük olduğu II. durumda sıcaklık en yüksektir. Bağıl nemin en yüksek olduğu I. durumda sıcaklık en düşüktür.
Bağıl nem ile sıcaklık arasındaki ters orantıyı hatırlayın (Bağıl Nem = rac{Mutlak Nem}{Maksimum Nem} imes 100).
Mutlak nem sabitse, bağıl nemin düşmesi için sıcaklığın (maksimum nemin) artması gerekir.
I (%60) -> II (%15) geçişinde bağıl nem düşmüş, yani sıcaklık artmıştır.
II (%15) -> III (%40) geçişinde bağıl nem artmış, yani sıcaklık azalmıştır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Ters mantık]Sıcaklık ile bağıl nemi doğru orantılı sanma.
C Seçeneği:[Yanlış trend]Grafik okuma hatası.
D Seçeneği:[Yanlış trend]Grafik okuma hatası.
E Seçeneği:[Sabitlik yanılgısı]Sıcaklığın değişmeyeceğini sanma.
Soru 7İklim Bilgisi
Atmosferde hava kütlelerinin dikey hareketleri yağış oluşumunu doğrudan etkiler. Dağ yamaçlarından aşağı inen hava (fön) veya yüksek basınç alanlarında alçalan hava, yağış oluşumunu engeller.
Alçalan hava kütlelerinin yağış oluşumunu engellemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Havanın soğuması ve nem kapasitesinin düşmesi
B
Havanın ısınması ve nem açığının artması
C
Bağıl nemin artması ve havanın doyma noktasına ulaşması
D
Maksimum nemin azalması ve yağışın başlaması
E
Havanın yükselerek soğuması ve yoğunlaşması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alçalan hava ısınır. Isınan havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) artar. Mevcut nem miktarı (mutlak nem) aynı kaldığı için hava doyma noktasından uzaklaşır ve nem açığı artar.
Alçalan havanın sıcaklık değişimini belirle (Isınır).
Isınan havanın maksimum nem üzerindeki etkisini hatırla (Artar).
Maksimum nem artarsa nem açığının ne olacağını belirle (Artar).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış fiziksel süreç]Alçalan hava soğur sanılabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Zıt mantık]Bağıl nem artışı yağış getirir.
D Seçeneği:[Yanlış fiziksel süreç]Maksimum nem azalır sanılabilir.
E Seçeneği:[Konveksiyonel yağış tanımı]Yükselen hava tanımıyla karıştırılabilir.
Soru 8İklim Bilgisi
Görselde iki farklı yağış türü verilmiştir: I. türde hava ısınıp yükselmekte, II. türde ise sıcak ve soğuk hava karşılaşmaktadır.
Bu yağış türleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
I. yağış türü, ısınan havanın yükselmesiyle oluşan konveksiyonel yağıştır.
B
II. yağış türü, orta kuşakta etkili olan cephe yağışıdır.
C
I. yağış türü Türkiye'de İç Anadolu'da 'kırkikindi' yağışları olarak bilinir.
D
II. yağış türü Türkiye'de Akdeniz iklim bölgesinde kışın görülür.
E
I. yağış türü dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde yamaç yağışı olarak adlandırılır.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I. tür konveksiyonel yağıştır. Yamaç yağışı (orografik) için nemli havanın bir dağa çarpıp yükselmesi gerekir. Konveksiyonel yağışın oluşum mekanizması farklıdır.
I. türün konveksiyonel (yükselim) yağışı olduğunu belirle.
II. türün cephe (frontal) yağışı olduğunu belirle.
Seçenekleri bu tanımlara göre değerlendir.
E seçeneğindeki 'yamaç yağışı' tanımının I. türle değil, farklı bir mekanizmayla oluştuğunu fark et.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru bilgi olduğu için elenir.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru bilgi olduğu için elenir.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru bilgi olduğu için elenir.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru bilgi olduğu için elenir.
E Seçeneği:[Yanlış bilgi]Doğru mantık
Soru 9İklim Bilgisi
Y merkezinden X merkezine gidildikçe nemlilik miktarı artıyor, günlük sıcaklık farkları azalıyor, yağış ve bitki örtüsü çeşitliliği artıyor, kimyasal çözülme artıyor.
Bu değişimler, Y merkezinden X merkezine gidildikçe iklimin daha nemli ve yağışlı bir karaktere büründüğünü gösterir. Buna göre, Y'den X'e geçişi en iyi ifade eden rota aşağıdakilerden hangisidir?
A
Orta Asya'nın içlerinden Güneydoğu Asya'ya
B
Sahra Çölü'nden Avrupa'ya
C
Kuzey Afrika'dan Ekvatoral Afrika'ya
D
Ekvator'dan güneye, orta enlemlere
E
Avustralya'nın içlerinden kıyılarına
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen özellikler (nem artışı, sıcaklık farkı azalması, kimyasal çözülme artışı) kurak/karasal bir bölgeden nemli/denizel bir bölgeye geçişi ifade eder. Orta Asya'dan Güneydoğu Asya'ya geçiş, karasallıktan okyanusal/muson iklimine geçişi temsil eder.
Verilen değişimleri (nem artışı, kimyasal çözülme vb.) analiz et.
Bu değişimin 'kurak -> nemli' yönünde olduğunu tespit et.
Seçenekleri bu yönde değerlendir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Yanlış rota]Çölden çıkış.
C Seçeneği:[Yanlış rota]Çölden Ekvatora geçiş.
D Seçeneği:[Yanlış rota]Ekvator merkez.
E Seçeneği:[Yanlış rota]Kıyı-iç farkı.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.