Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 11 Soru Cevaplandı
Soru 1İklim Bilgisi
Dünya genelinde sıcaklık dağılışını belirleyen temel faktörler; güneş ışınlarının geliş açısı, atmosferin kalınlığı, yükselti, kara-deniz dağılışı ve okyanus akıntılarıdır. Ancak bu faktörlerin etki alanları ve şiddetleri farklılık gösterir.
Aşağıdaki özelliklerden hangisi, geniş bölgelerin yıllık ortalama sıcaklık dağılışı üzerinde diğerlerine göre daha sınırlı ve yerel bir etkiye sahiptir?
A
Enlem
B
Yükselti
C
Okyanus akıntıları
D
Bitki örtüsü
E
Kara ve deniz dağılışı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bitki örtüsü, yerel ölçekte mikroklima oluşturarak sıcaklığı etkilese de, küresel sıcaklık dağılışında enlem, yükselti veya kara-deniz dağılışı kadar belirleyici bir faktör değildir.
Küresel sıcaklık dağılışını enlem (güneş ışınları) belirler.
Kara-deniz dağılışı ve akıntılar geniş alanlarda etkilidir.
Bitki örtüsü daha çok yerel nem ve yansıma (albedo) ile etki eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[En güçlü faktör]Enlem en önemli faktördür, soruyu yanlış okumuş olabilir.
B Seçeneği:[Yükselti etkisi]Yükseltinin sıcaklığı düşürdüğünü bildiği için.
C Seçeneği:[Akıntılar]Okyanus akıntılarının etkisini küresel sanabilir.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
E Seçeneği:[Kara-deniz]Karasallık-denizellik etkisinin farkında.
Soru 2İklim Bilgisi
Denizler, geç ısınıp geç soğuma özelliğine sahipken karalar çabuk ısınıp çabuk soğur. Bu durum, iç kesimlerde günlük ve yıllık sıcaklık farklarının kıyı bölgelerine göre daha yüksek olmasına neden olur.
İç kesimlerde sıcaklık farklarının yüksek olmasının temel nedeni, aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?
A
Güneş ışınlarının düşme açısının mevsimlere göre değişmesi
B
Atmosferdeki nem miktarının kıyıya göre daha az olması
C
Yükseltinin kıyıya göre daha fazla olması
D
Rüzgârların sürekli aynı yönden esmesi
E
Bitki örtüsünün cılız olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Nem, ısıyı tutan ve dengeleyen bir unsurdur. İç kesimlerde nem az olduğu için ısı kaybı ve kazancı çok hızlı gerçekleşir, bu da farkı artırır.
Karaların özgül ısısı düşüktür.
Nem, sıcaklığı dengeleyici (tampon) bir etkiye sahiptir.
İç kesimlerde nem az olduğu için sıcaklık farkı artar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Mevsimsellik]Mevsimsel farkları düşündüğü için.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yükselti]İç kesimler genelde yüksek olduğu için.
D Seçeneği:[Rüzgarlar]Rüzgarların etkisini abartma.
E Seçeneği:[Bitki örtüsü]İç kesimlerde bitki örtüsü cılız olduğu için.
Soru 3İklim Bilgisi
Dünya haritası üzerinde A merkezi 40° Kuzey enleminde, deniz kıyısında ve sıcak su akıntısı etkisinde; B merkezi ise 40° Kuzey enleminde, iç kesimlerde ve yüksek bir plato üzerindedir.
Bu iki merkezin yıllık ortalama sıcaklıklarının farklı olmasında, aşağıdakilerden hangisi en temel etkendir?
A
Enlem
B
Yükselti ve karasallık
C
Okyanus akıntıları
D
Rüzgârlar
E
Güneşlenme süresi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Enlemleri aynı olduğu için güneş ışınlarının açısı aynıdır. Farkı yaratan, B'nin yüksekte ve karasal olmasıdır.
Enlem aynı -> Güneş açısı aynı.
A kıyıda, B iç kesimde (karasal).
B yüksekte.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Enlem tuzağı]Enlemler aynı olduğu için.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Akıntılar]Akıntıların etkisini hatırladığı için.
D Seçeneği:[Rüzgarlar]Rüzgarların genel etkisi.
E Seçeneği:[Süre]Güneşlenme süresi.
Soru 4İklim Bilgisi
Yeryüzünde sıcaklığın enlemden sapmasına neden olan birçok faktör vardır.
I. Kara ve deniz dağılışı
II. Rüzgârlar
III. Nemlilik
IV. Yükselti
V. Güneş ışınlarının düşme açısı
Yukarıdakilerden hangisi, sıcaklığın enleme göre dağılışında en belirleyici ve temel faktördür?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklığın temel kaynağı güneştir. Güneş ışınlarının düşme açısı, enlemi belirleyen ve sıcaklığın temel dağılışını oluşturan en önemli faktördür.
Sıcaklığın ana kaynağı Güneş'tir.
Işınların geliş açısı enlemi belirler.
Diğerleri (I, II, III, IV) enlemden sapmalara neden olan ikincil faktörlerdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[İkincil faktör]Kara-deniz etkisini önemli bulduğu için.
B Seçeneği:[İkincil faktör]Rüzgarların etkisini düşündüğü için.
C Seçeneği:[İkincil faktör]Nemliliğin önemini düşündüğü için.
D Seçeneği:[İkincil faktör]Yükseltinin önemini düşündüğü için.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 5Türkiye Coğrafyası
Türkiye'de genel olarak güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıkların azaldığı görülür. Ancak bazı yerlerde bu durum enlem etkisiyle açıklanamaz.
Türkiye haritasında aynı boylam üzerinde bulunan iki merkezden, güneydekinin yıllık ortalama sıcaklığının kuzeydekinden yüksek olması, aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur?
A
Karasallık
B
Yükselti
C
Enlem etkisi
D
Denizellik
E
Bitki örtüsü
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklığın azalması, güneş ışınlarının geliş açısının değişmesiyle (enlem) doğrudan ilgilidir.
Türkiye Kuzey Yarımküre'dedir.
Güneyde güneş ışınları daha dik gelir.
Bu durum enlem etkisidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Karasallık]İç kesimlerde farklılık olduğu için.
B Seçeneği:[Yükselti]Yükselti sıcaklığı etkilediği için.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Denizellik]Kıyılarda olduğu için.
E Seçeneği:[Bitki örtüsü]Bitki örtüsü.
Soru 6İklim Bilgisi
Yeryüzünde sıcaklık her 100 metrede 0.5∘C azalır. Deniz seviyesinde bulunan A kentinde sıcaklık 15∘C olarak ölçülmüştür.
2400 metre yükseklikte bulunan B kentinin sıcaklığı kaç ∘C olur?
A
3
B
5
C
7
D
9
E
11
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yükselti farkı 2400 metre. Her 100 metrede 0.5∘C azalırsa, 2400/100=24 kat. 24×0.5=12∘C azalma olur. 15−12=3∘C.
Yükseklik farkı: 2400m
Sıcaklık düşüşü: (2400/100)×0.5=12∘C
Son sıcaklık: 15−12=3∘C
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[İşlem hatası]Yanlış katsayı kullanımı.
C Seçeneği:[İşlem hatası]Yanlış katsayı kullanımı.
D Seçeneği:[İşlem hatası]Yanlış katsayı kullanımı.
E Seçeneği:[İşlem hatası]Yanlış katsayı kullanımı.
Soru 7İklim Bilgisi
Dünya yıllık indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde, izoterm eğrilerinin aynı enlem üzerinde düz gitmediği, karalar ve denizler üzerinde sapmalar gösterdiği gözlenir.
I. Kara ve denizlerin ısınma farkları
II. Okyanus akıntıları
III. Güneş ışınlarının düşme açısı
Bu sapmalar üzerinde yukarıdaki faktörlerden hangileri etkilidir?
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I, II ve III
E
Yalnız I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İzoterm eğrilerinin enlemden sapmasının temel nedeni, enlem dışı faktörlerdir (kara-deniz, akıntılar). Güneş ışınları (enlem) eğrilerin genel yönünü belirler, sapmaya neden olmaz.
Enlem, eğrilerin genel yönünü belirler.
Sapma = Enlem dışı faktörler.
Kara-deniz ve akıntılar enlem dışı faktörlerdir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Enlem tuzağı]Güneş ışınlarının etkisini düşündüğü için.
C Seçeneği:[Enlem tuzağı]Güneş ışınlarının etkisini düşündüğü için.
D Seçeneği:[Enlem tuzağı]Hepsini dahil etme eğilimi.
E Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece kara-denizi bildiği için.
Soru 8İklim Bilgisi
Bir bölgede kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı artırmaktadır.
Bu durum, söz konusu bölgenin hangi yarımkürede olduğunu kanıtlar?
A
Kuzey Yarımküre
B
Güney Yarımküre
C
Ekvator
D
Kutuplar
E
Belirlenemez
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kuzeyden esen rüzgârın sıcaklığı düşürmesi, kuzeyin daha soğuk (kutuplar yönü) olduğunu gösterir. Bu da bölgenin Kuzey Yarımküre'de olduğunu kanıtlar.
Kuzey = Soğuk (Kutuplar).
Güney = Sıcak (Ekvator).
Bu durum Kuzey Yarımküre'ye aittir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Yarımküre karışıklığı]Güneyi sıcak sanıp Güney Yarımküre'ye gitme.
C Seçeneği:[Ekvator]Ekvator'da sıcaklık değişimi.
D Seçeneği:[Kutuplar]Kutuplar.
E Seçeneği:[Belirsizlik]Emin olamama.
Soru 9İklim Bilgisi
Dünya üzerinde sıcaklık kuşakları (sıcak, ılıman, soğuk) oluşturulurken belirli faktörler esas alınmıştır.
I. Güneş ışınlarının geliş açısı
II. Kara ve deniz dağılışı
III. Yerel rüzgârlar
Yukarıdakilerden hangileri, sıcaklık kuşaklarının sınırlarının belirlenmesinde temel faktörlerdendir?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklık kuşakları enleme (Güneş ışınları) göre belirlenir. Ancak, karalar ve denizler bu sınırların enlemden sapmasına (eğrilmesine) neden olur. Yerel rüzgârlar ise çok küçük ölçeklidir, kuşak sınırlarını etkilemez.
Kuşakların temeli = Enlem (Güneş ışınları).
Sınırların sapması = Kara-deniz dağılışı.
Yerel rüzgârlar = Çok küçük ölçekli, etkisiz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece enlemi bildiği için.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Yerel rüzgar tuzağı]Rüzgarları önemli sanma.
D Seçeneği:[Yerel rüzgar tuzağı]Rüzgarları önemli sanma.
E Seçeneği:[Hepsini dahil etme]Hepsini önemli sanma.
Soru 10İklim Bilgisi
Nem, atmosferin sıcaklık dengeleyicisidir. Nemli bölgelerde günlük ve yıllık sıcaklık farkları az iken, kurak bölgelerde bu farklar fazladır.
Aşağıdakilerden hangisi, nemliliğin sıcaklık üzerindeki dengeleyici etkisine bir örnektir?
A
Antalya'da dağların güney yamaçlarının kuzeyden daha sıcak olması
B
Mersin'de deniz suyu sıcaklığının Trabzon'dan yüksek olması
C
Rize'de yıllık sıcaklık farkının Diyarbakır'a göre daha az olması
D
Ankara'daki karla kaplı gün sayısının Sivas'tan az olması
E
Muğla'ya güneş ışınlarının İzmir'e göre daha büyük açıyla gelmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Rize kıyıdadır (nemli), Diyarbakır iç kesimdedir (karasal/kurak). Nemli yerlerde fark az, karasal yerlerde fark fazladır.
Nemlilik = Sıcaklık farkını azaltır.
Rize (nemli) -> Fark az.
Diyarbakır (karasal) -> Fark fazla.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Bakı etkisi]Antalya'yı bildiği için.
B Seçeneği:[Akıntı/Enlem etkisi]Deniz suyu sıcaklığı.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Karasallık/Yükselti]Karla kaplı gün sayısı.
E Seçeneği:[Enlem etkisi]Güneş açısı.
Soru 11İklim Bilgisi
Aynı enlemde yer alan iki farklı merkezin sıcaklık grafikleri verilmiştir. I. merkezde sıcaklıklar Haziran-Temmuz aylarında en yüksekken, II. merkezde sıcaklıklar Aralık-Ocak aylarında en yüksektir.
Bu iki merkezle ilgili olarak, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle farklıdır?
A
Atmosferdeki nem oranı
B
Ortalama yükselti
C
Güneş ışınlarının düşme açısı
D
Bulundukları yarımküre
E
Yıllık sıcaklık farkı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklığın en yüksek olduğu aylar farklıysa, bu merkezler farklı yarımkürededir.
Haziran-Temmuz en sıcak = Kuzey Yarımküre.
Aralık-Ocak en sıcak = Güney Yarımküre.
Farklı yarımküre.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Nem farkı]İklim farkı olabilir diye.
B Seçeneği:[Yükselti farkı]Sıcaklık farkı olduğu için.
C Seçeneği:[Güneş açısı]Aynı enlemde oldukları için.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Farklılık]Grafik eğrileri farklı olduğu için.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.