Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 9 Soru Cevaplandı
Soru 1İklim Bilgisi
Bir dağ silsilesinin güneye bakan yamaçlarında, güneş ışınlarının geliş açısı ve süresi yıl boyunca kuzey yamaçlara göre farklılık gösterir. Bu durum, yamaçlar arasındaki fiziksel ve biyolojik süreçlerin ayrışmasına neden olur.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi dağların güneye bakan yamaçlarında (KYK'de) kuzey yamaçlara kıyasla daha yaygın görülen bir durum değildir?
A
Toprakta nemin daha hızlı buharlaşması
B
Bitkilerin çiçeklenme döneminin daha geç başlaması
C
Güneş enerjisi potansiyelinin daha yüksek olması
D
Kayaçlarda fiziksel ayrışmanın daha belirgin olması
E
Gölge boyunun öğle vakti daha kısa olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Güneye bakan yamaçlar (KYK'de) daha fazla güneş enerjisi alır, bu da sıcaklığın daha yüksek olmasına neden olur. Dolayısıyla bitkilerin çiçeklenme dönemi daha erken başlar.
Bakı etkisi sıcaklığı artırır.
Artan sıcaklık biyolojik süreçleri hızlandırır.
Çiçeklenme dönemi ısınma ile doğrudan ilişkilidir, bu yüzden daha geç değil, daha erken başlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Sıcaklık artışı ile buharlaşma artar.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Analiz yeteneği
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Bakı = Güneşlenme.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Sıcaklık farkı ayrışmayı artırır.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Geliş açısı ile gölge boyu ilişkisi.
Soru 2Coğrafi Konum
Dünya üzerindeki üç farklı merkezin yıl içindeki bakı yönleri (dağın hangi yamacının daha sıcak olduğu) aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Merkez | Bakı Yönü |
| :--- | :--- |
| K | Güney |
| L | Kuzey |
| M | Güney-Kuzey (Değişken) |
Buna göre, bu merkezlerin matematiksel konumları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A
K merkezi, Oğlak Dönencesi'nin güneyindedir.
B
L merkezi, Yengeç Dönencesi'nin kuzeyindedir.
C
M merkezi, Ekvator üzerinde veya çok yakınındadır.
D
K ve L merkezleri aynı yarım kürededir.
E
M merkezi, kutup dairesi içerisindedir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bakı yönü yıl boyunca değişiyorsa (Kuzey ve Güney), bu durum güneş ışınlarının hem kuzeyden hem güneyden dik gelebildiği bir alanı, yani dönenceler arasını işaret eder.
Güney bakısı KYK'yi, Kuzey bakısı GYK'yi işaret eder.
M merkezinde bakı yönünün hem kuzey hem güney olması, güneşin yıl içinde her iki tarafa da dik gelebildiğini (dönenceler arası) gösterir.
Bu durum Ekvator'a yakınlığı kanıtlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış çıkarım]K için güney bakısı her zaman KYK demektir.
B Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Kuzey bakısı her zaman GYK demektir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Eksik bilgi]Sadece yönlere bakmak.
E Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Kutuplar ile karıştırma.
Soru 3İklim Bilgisi
Atmosfer, yeryüzünden yansıyan ışınlarla ısınır. Yerden yansıyan bu enerjinin uzaya kaçışı veya atmosferde tutulması, yeryüzü sıcaklık dengesini belirler.
I. Nemli bölgelerde gece sıcaklıklarının gündüze göre çok az düşmesi
II. Bulutsuz kış gecelerinde ayazın daha şiddetli olması
III. Yüksek dağ zirvelerinde bitki örtüsünün cılız olması
IV. Güneş ışınlarının eğik geldiği yerlerde birim alana düşen enerjinin az olması
Yukarıdaki durumlardan hangileri, yerin ısı kaybının (radyasyon yoluyla) artması ile doğrudan açıklanamaz?
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I ve III
E
II ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I ve II, atmosferin ısıyı tutma kapasitesi (nem/bulut) ile ilgilidir (radyasyon kaybı). III (yükselti) ve IV (enlem) ise ısı kaybı ile doğrudan değil, güneşin geliş açısı ve yükselti ile ilgilidir.
I ve II: Atmosferin ısıyı tutması/kaybetmesi (radyasyon) ile ilgilidir.
III: Yükselti ile sıcaklığın azalması (basınç/yoğunluk) ile ilgilidir.
IV: Güneş ışınlarının geliş açısı ile ilgilidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]I ve II'nin ısı kaybı olduğunu düşünmek.
B Seçeneği:[Karışık]II'yi ısı kaybı sanmak.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
D Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]I'i ısı kaybı ile açıklayamamak.
E Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]IV'ü ısı kaybı sanmak.
Soru 4Coğrafi Konum
Aşağıdaki tabloda, farklı enlemlerdeki üç dağın kalıcı kar sınırları verilmiştir.
| Dağ | Kalıcı Kar Sınırı (m) |
| :--- | :--- |
| A | 5200 |
| B | 2800 |
| C | 0 (Deniz seviyesi) |
Buna göre, bu dağların Ekvator'dan kutuplara doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A
A - B - C
B
C - B - A
C
B - A - C
D
A - C - B
E
C - A - B
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kalıcı kar sınırı Ekvator'da en yüksek, kutuplarda en düşüktür. 5200m (Ekvator'a yakın), 2800m (Orta kuşak), 0m (Kutup kuşağı).
Sıcaklık Ekvator'dan kutuplara azalır.
Sıcaklık azaldıkça kalıcı kar sınırı alçalır.
A (5200) -> En sıcak yer (Ekvator'a yakın).
B (2800) -> Orta kuşak.
C (0) -> En soğuk yer (Kutup).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Ters mantık]Kutuplardan Ekvator'a sıralamak.
C Seçeneği:[Karışık]Rastgele eşleştirme.
D Seçeneği:[Karışık]Rastgele eşleştirme.
E Seçeneği:[Karışık]Rastgele eşleştirme.
Soru 5İklim Bilgisi
Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yol uzadıkça, atmosferde tutulma ve yansıma oranı artar. Bu durum, güneş ışınlarının düşme açısı ile doğrudan ilişkilidir.
Buna göre, 21 Mart tarihinde güneş ışınlarının atmosferde tutulma oranının en fazla olduğu yer aşağıdakilerden hangisidir?
A
Ekvator üzerindeki bir dağ
B
Yengeç Dönencesi üzerindeki bir dağ
C
Kutup dairesi üzerindeki bir dağ
D
30 derece enlemindeki bir dağ
E
Oğlak Dönencesi üzerindeki bir dağ
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
21 Mart'ta güneş ışınları Ekvator'a dik gelir. Kutuplara doğru gidildikçe geliş açısı küçülür (eğikleşir). Işınlar ne kadar eğik gelirse atmosferde o kadar çok yol alır ve tutulma o kadar artar.
21 Mart'ta güneş Ekvator'da dik.
Kutuplara gidildikçe açı küçülür.
En eğik açı kutup dairesindedir.
En eğik açı = En uzun yol = En fazla tutulma.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Ters mantık]En sıcak yer burasıdır.
B Seçeneği:[Yanlış açı]Dönenceleri önemli sanmak.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Yanlış açı]Orta enlem.
E Seçeneği:[Yanlış açı]Dönenceleri önemli sanmak.
Soru 6İklim Bilgisi
Dünya üzerindeki sıcaklık dağılışını etkileyen faktörler, yerel ve küresel ölçekte farklılık gösterir.
Aşağıdaki sıcaklık farklılıklarından hangisinin temel nedeni, karşısında yanlış olarak verilmiştir?
A
Kuzey Yarım Küre'de karaların daha fazla yer kaplaması - Yıllık sıcaklık farklarının yüksek olması
Kışın bulutlu günlerde sıcaklığın çok düşmemesi - Güneş ışınlarının geliş açısı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kışın bulutlu günlerde sıcaklığın çok düşmemesinin nedeni güneş ışınlarının geliş açısı değil, bulutların yeryüzündeki ısıyı (radyasyonu) tutmasıdır (sera etkisi/nemlilik).
A, B, C, D seçenekleri doğru eşleşmiştir.
E seçeneğinde, bulutluluk ısı tutma ile ilgilidir, güneş ışınlarının geliş açısı ile değil.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Karasallık farkı.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Enlem etkisi.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Nemlilik etkisi.
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Yükselti etkisi.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 7İklim Bilgisi
Aşağıdaki grafikte, farklı iki merkezin yıl içindeki ortalama sıcaklık değişimleri gösterilmiştir. (I. Merkez: Ocak'ta soğuk, Temmuz'da sıcak; II. Merkez: Ocak'ta sıcak, Temmuz'da soğuk)
Buna göre, bu merkezlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A
I. Merkez Kuzey, II. Merkez Güney Yarım Küre'dedir.
B
I. Merkezde yıllık sıcaklık farkı daha fazladır.
C
II. Merkez Ekvator'a daha yakındır.
D
I. Merkezde kış mevsimi Ocak ayında yaşanır.
E
II. Merkezde denizel etki daha belirgindir.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Grafiklerin eğimi (sıcaklık farkı) ile Ekvator'a yakınlık arasında doğrudan bir ilişki kuramayız. Ekvator'a yakın yerlerde sıcaklık farkı azdır ancak II. merkez Ekvator'a yakın demek için elimizde enlem verisi yoktur.
A: Doğru (Mevsimler zıt).
B: Doğru (Grafik eğimi daha dik).
C: Ulaşılamaz (Grafik sadece sıcaklığı gösterir, enlem hakkında kesin bilgi vermez).
D: Doğru (KYK özelliği).
E: Olası (Sıcaklık farkı az olduğu için denizel olabilir, ancak C kesinlikle ulaşılamazdır).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru çıkarım]Mevsim zıtlığı.
B Seçeneği:[Doğru çıkarım]Eğim farkı.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Doğru çıkarım]Mevsim bilgisi.
E Seçeneği:[Olası çıkarım]Sıcaklık farkı yorumu.
Soru 8İklim Bilgisi
Güneş ışınları 21 Haziran'da Kuzey Yarım Küre'ye en dik açıyla gelir. Ancak, Kuzey Yarım Küre'de en yüksek sıcaklıklar Haziran'da değil, Temmuz ve Ağustos aylarında ölçülür.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A
Atmosferin yerden yansıyan ışınlarla ısınması ve ısı birikimi
B
Dünya'nın yörüngesinin elips şeklinde olması
C
Kara ve denizlerin farklı ısınma özellikleri
D
Eksen eğikliğinin mevsimleri oluşturması
E
Nemliliğin sıcaklık değişimini yavaşlatması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklığın güneşin en dik geldiği aydan sonra zirve yapması, atmosferin ısıyı depolaması (ısı birikimi) ile ilgilidir.
Güneş enerjisi gelir, atmosfer ve yer ısınır.
Isı birikimi zaman alır.
Bu yüzden en dik açıdan sonra sıcaklık artmaya devam eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Alakasız]Yörünge bilgisi.
C Seçeneği:[Yanlış neden]Karasallık.
D Seçeneği:[Yanlış neden]Mevsim nedeni.
E Seçeneği:[Yanlış neden]Nem etkisi.
Soru 9Coğrafi Konum
X ve Y merkezleri ile ilgili şu bilgiler verilmiştir:
- Her iki merkez de 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde güneş ışınlarını aynı açıyla almaktadır.
- X merkezinde 21 Mart'taki sıcaklık 23 Eylül'den fazla iken, Y merkezinde 23 Eylül'deki sıcaklık 21 Mart'tan fazladır.
Buna göre, X ve Y merkezleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A
X ve Y merkezleri farklı yarım kürelerdedir.
B
X merkezi Kuzey Yarım Küre'de, Y merkezi Güney Yarım Küre'dedir.
C
X ve Y merkezlerinin enlemleri aynıdır.
D
X merkezinde yıllık sıcaklık farkı, Y merkezinden daha fazladır.
E
Y merkezinde 23 Eylül'den sonra sıcaklıklar düşmeye başlar.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Sıcaklık farkı hakkında grafikte veya metinde hiçbir veri yoktur. Sadece mevsimsel ısınma eğilimleri verilmiştir.
A: Doğru (Sıcaklık eğilimleri zıt).
B: Doğru (X, Mart'ta ısınıyor -> KYK. Y, Eylül'de ısınıyor -> GYK).
C: Doğru (Aynı açıyla alıyorlar).
D: Ulaşılamaz (Sıcaklık farkı hakkında bilgi yok).
E: Doğru (GYK'de Eylül'den sonra ilkbahar/yaz gelir, ancak bu bağlamda 23 Eylül'den sonra sıcaklık eğilimi tartışılabilir).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru çıkarım]Zıt mevsimler.
B Seçeneği:[Doğru çıkarım]Mevsim analizi.
C Seçeneği:[Doğru çıkarım]Geliş açısı aynı.
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Olası çıkarım]Mevsim takvimi.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.