Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 11 Soru Cevaplandı
Soru 1Dünya'nın Şekli
Coğrafya öğretmeni sınıfta Dünya'nın küresel şeklinin sonuçlarına dair bir liste hazırlamıştır. Ancak listedeki maddelerden biri, diğer dört maddenin temel nedeni konumundadır.
I. Güneş ışınlarının düşme açısının enlemlere göre değişmesi
II. Dünya'nın bir yarısının aydınlık, diğer yarısının karanlık olması
III. Ekvator'dan kutuplara doğru sıcaklık ortalamalarının düşmesi
IV. Yerel saat farklarının oluşması
V. Cisimlerin gölge boylarının kutuplara doğru uzaması
Buna göre, yukarıdaki maddelerden hangisi diğer dört ifadenin ortaya çıkmasının temel nedenidir?
D
IV
E
V
B
II
C
III
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dünya'nın küresel olması, ışığın bir yarısını aydınlatırken diğer yarısını karanlıkta bırakır (Aydınlanma çemberi). Diğer tüm maddeler (sıcaklık, gölge, ışın açısı) bu temel geometrik durumun birer sonucudur.
Öncülleri analiz et.
I, III ve V maddeleri küreselliğin sonuçlarıdır.
II numaralı madde (aydınlanma çemberi) doğrudan küresel şeklin bir sonucudur ve diğer maddelerin coğrafi dağılımını belirleyen temel geometrik sınırdır.
IV numaralı madde ise Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü ile ilgilidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Sonuç]Sıcaklık dağılımı temel neden sanılabilir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Sonuç]Gölge boyu değişimi temel neden sanılabilir.
D Seçeneği:[Alakasız öncül]Yerel saat farkı Dünya'nın dönüşüyle ilgilidir.
A Seçeneği:[Sonuç-Neden karıştırma]Işık açısı değişimi temel neden sanılabilir.
Soru 2Dünya'nın Hareketleri
Dünya, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü batıdan doğuya doğru gerçekleştirir. Bu hareketin atmosferik, okyanusal ve zamansal pek çok sonucu vardır.
Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünün doğrudan bir sonucu değildir?
B
Sürekli rüzgarların sapmaya uğraması
C
Gün içinde sıcaklık farklarının oluşması
E
Güneş'in doğudan doğup batıdan batıyor gibi görünmesi
D
Yerel saat farklarının yaşanması
A
Mevsimlerin oluşması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mevsimlerin oluşması, Dünya'nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki yıllık hareketinin bir sonucudur, günlük hareketle ilgisi yoktur.
Seçenekleri incele.
B, C, D ve E seçenekleri günlük hareketin (eksen dönüşü) sonuçlarıdır.
A seçeneği yıllık hareketin sonucudur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Kavram karmaşası]Coriolis etkisini unutma
C Seçeneği:[Kavram karmaşası]Günlük sıcaklık döngüsü
D Seçeneği:[Kavram karmaşası]Zaman farkı
E Seçeneği:[Kavram karmaşası]Görünen hareket
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 3Dünya'nın Hareketleri
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı (çizgisel hız), Ekvator'dan kutuplara gidildikçe azalır. Bir harita üzerinde üç farklı nokta işaretlenmiştir: K (0° Ekvator), L (30° Kuzey), M (60° Kuzey).
Buna göre, bu noktalardaki çizgisel hızın en fazladan en aza doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
D
K > M > L
E
M > K > L
C
L > K > M
B
M > L > K
A
K > L > M
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Çizgisel hız Ekvator'da en fazladır, kutuplara doğru azalır.
Ekvator'da hız en fazladır (K).
30° enlemi (L) daha düşük hızdadır.
60° enlemi (M) en düşük hızdadır.
Sıralama: K > L > M
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Karıştırma]Sıralama hatası
E Seçeneği:[Karıştırma]Hatalı mantık
C Seçeneği:[Karıştırma]Orta enlemi başa alma
B Seçeneği:[Ters sıralama]Artan sıralama hatası
Soru 4Dünya'nın Hareketleri
Çizgisel hızın fazla olduğu bir bölgede, Güneş'in doğuş ve batış süreleri (tan ve gurup) daha kısadır. Ayrıca bu bölgelerde atmosferin dinamik özellikleri farklılık gösterir.
Buna göre, çizgisel hızın fazla olduğu bir merkezde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenmez?
A
Güneş ışınlarının yere düşme açısının daha büyük olması
E
Yerel saatin Başlangıç Meridyeni'ne göre daha ileri olması
D
Gölge boyu değişiminin bir gün içerisinde daha belirgin olması
B
Güneş'in ufuk düzleminde daha hızlı hareket etmesi
C
Tan ve gurup süresinin kısa olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yerel saat, çizgisel hızla ilgili değil, meridyen derecesi ve Dünya'nın dönüş yönüyle ilgilidir.
Çizgisel hızın fazla olması (Ekvator çevresi) Güneş'in hareketini ve ışın açısını etkiler.
A, B, C, D seçenekleri çizgisel hızın sonuçlarıdır.
E seçeneği boylam derecesine bağlıdır, hızla doğrudan ilişkili değildir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Ekvator'da ışın açısı büyüktür.
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Hızla ilgilidir.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Hızla ilgilidir.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Hızla ilgilidir.
Soru 5Dünya'nın Hareketleri
Dünya, ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner. Bu durumun birçok coğrafi sonucu vardır.
I. Güneş'in doğuda erken doğması
II. Sürekli rüzgarların Kuzey Yarım Küre'de sağa sapması
III. Gece ve gündüzün birbirini takip etmesi
IV. Mevsimlerin oluşması
Buna göre, yukarıdakilerden hangileri Dünya'nın batıdan doğuya dönüşünün doğrudan bir sonucudur?
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
E
II, III ve IV
D
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I (doğuda erken doğuş), II (rüzgar sapması) ve III (gece-gündüz) dönüş yönü ve hareketiyle ilgilidir. IV (mevsimler) eksen eğikliğinin sonucudur.
I: Dönüş yönüyle ilgilidir (Doğru).
II: Dönüşle ilgilidir (Doğru).
III: Dönüşle ilgilidir (Doğru).
IV: Yıllık hareketin sonucudur (Yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Hatalı öncül]IV'ü dahil etme
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Eksik bilgi]II'yi unutma
C Seçeneği:[Eksik bilgi]I'i unutma
A Seçeneği:[Eksik bilgi]III'ü unutma
Soru 6İklim Bilgisi
Aşağıdaki tabloda iki farklı basınç merkezinin oluşum özellikleri verilmiştir.
X Merkezi: Yıl boyunca sıcaklık düşüktür, hava yoğunlaşarak alçalır.
Y Merkezi: 30° enlemleri civarında, hava kütlelerinin alçalmasıyla oluşur.
Buna göre, X ve Y basınç merkezlerinin bulunduğu enlem dereceleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
C
X: 30° - Y: 60°
B
X: 0° - Y: 90°
D
X: 60° - Y: 0°
E
X: 0° - Y: 30°
A
X: 90° - Y: 30°
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
X merkezi (soğuk-alçalan) kutup (90°) termik yüksek basıncıdır. Y merkezi (alçalan hava) 30° dinamik yüksek basıncıdır.
X: Yıl boyu soğuk (Termik) -> Kutuplar (90°).
Y: 30° enlemleri civarı -> Dinamik yüksek basınç.
Eşleştirme: X=90°, Y=30°.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Kavram karmaşası]Yanlış enlem
D Seçeneği:[Kavram karmaşası]Yanlış enlem
B Seçeneği:[Ters eşleştirme]Y'yi yanlış anlama
C Seçeneği:[Kavram karmaşası]Yanlış enlem
Soru 7İklim Bilgisi
Aşağıdaki tabloda üç farklı merkezin gündüz ve gece sıcaklıkları verilmiştir.
X: Gündüz 20°C, Gece 15°C
Y: Gündüz 30°C, Gece 10°C
Z: Gündüz 40°C, Gece 5°C
Buna göre, fiziksel çözülme şiddetinin en fazladan en aza doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A
X - Y - Z
D
X - Z - Y
E
Z - X - Y
C
Y - Z - X
B
Z - Y - X
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Fiziksel çözülme, günlük sıcaklık farkı arttıkça artar.
X farkı: 20-15 = 5°C
Y farkı: 30-10 = 20°C
Z farkı: 40-5 = 35°C
Sıralama (En çoktan en aza): Z (35) > Y (20) > X (5)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Hesaplama hatası]Sıralama hatası
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Karıştırma]Hatalı mantık
D Seçeneği:[Karıştırma]Hatalı mantık
A Seçeneği:[Ters sıralama]Artan sıralama hatası
Soru 8Dünya'nın Hareketleri
Dünya'nın günlük hareketinin iki temel bileşeni vardır: Dönüş yönü ve çizgisel hız.
I. Yerel saat farklarının oluşması
II. Sürekli rüzgarların sapması
III. Tan ve gurup sürelerinin enleme göre değişmesi
IV. Güneş'in doğudan doğması
Yukarıdakilerden hangileri 'Dönüş Yönü'nün, hangileri 'Çizgisel Hız'ın bir sonucudur?
D
Dönüş Yönü: II ve III | Çizgisel Hız: I ve IV
E
Dönüş Yönü: III ve IV | Çizgisel Hız: I ve II
C
Dönüş Yönü: I ve IV | Çizgisel Hız: II ve III
B
Dönüş Yönü: II ve IV | Çizgisel Hız: I ve III
A
Dönüş Yönü: I ve II | Çizgisel Hız: III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dönüş yönü (II, IV): Rüzgar sapması ve Güneş'in doğuş yönü. Çizgisel Hız (I, III): Yerel saat (meridyen arası zaman farkı değil, çizgisel hızın etkisiyle tan/gurup süresi) ve tan/gurup süresi.
I: Yerel saat farkı (Dünya'nın dönüşüyle ilgili, hızla değil).
II: Rüzgar sapması (Dönüş yönü).
III: Tan ve gurup süresi (Çizgisel hız).
IV: Güneş'in doğuş yönü (Dönüş yönü).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Karıştırma]I'i dönüşle ilişkilendirme
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Karıştırma]III ve IV'ü dönüşle ilişkilendirme
D Seçeneği:[Karıştırma]III'ü dönüşle ilişkilendirme
A Seçeneği:[Karıştırma]I ve II'yi dönüşle ilişkilendirme
Soru 9İklim Bilgisi
Dünya'nın günlük hareketi sonucunda 30° ve 60° enlemlerinde dinamik basınç kuşakları oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi dinamik basınç kuşaklarının oluşumunu sağlayan 'günlük hareket' faktörüne bağlı olarak meydana gelmemiştir?
A
Sürekli rüzgarların sapması
B
Güneş ışınlarının geliş açısının mevsimlere göre değişmesi
C
Yerel saat farklarının oluşması
D
Gece ve gündüzün ardalanması
E
Coriolis etkisi (rüzgar sapması)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Güneş ışınlarının geliş açısının mevsimlere göre değişmesi, eksen eğikliği ve yıllık hareketle ilgilidir. Diğerleri günlük hareketle ilgilidir.
A: Günlük hareket (sapma).
B: Yıllık hareket (mevsim).
C: Günlük hareket.
D: Günlük hareket.
E: Günlük hareket (sapma).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Günlük hareketin sonucudur.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Günlük hareketin sonucudur.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Günlük hareketin sonucudur.
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Günlük hareketin sonucudur.
Soru 10Dünya'nın Şekli ve Hareketleri
Aşağıda Dünya'nın şekli veya hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan bazı durumlar verilmiştir.
I. Kutup Yıldızı'nın görünüm açısının enleme göre değişmesi
II. Paralel boylarının kutuplara doğru kısalması
III. Yerel saat farklarının oluşması
IV. Meridyen arası mesafenin kutuplara doğru azalması
V. 30° ve 60° enlemlerinde dinamik basınçların oluşması
Yukarıdakilerden hangisinin meydana gelmesi, diğerlerinden farklı bir nedene bağlıdır?
A
I
E
V
D
IV
C
III
B
II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I, II, IV Dünya'nın şekliyle ilgilidir. III ve V Dünya'nın hareketleriyle ilgilidir. Ancak III (yerel saat) günlük hareketin sonucudur. V (dinamik basınç) de günlük hareketin sonucudur. Soru kökünde 'farklı bir nedene' sorulduğunda, şekil vs hareket ayrımı yapılır.
I: Şekil
II: Şekil
III: Hareket (Günlük)
IV: Şekil
V: Hareket (Günlük)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Hareket sonucu]Doğru mantık
B Seçeneği:[Şekil sonucu]Şekil sonucu
D Seçeneği:[Şekil sonucu]Şekil sonucu
E Seçeneği:[Hareket sonucu]Hareket sonucu
A Seçeneği:[Şekil sonucu]Şekil sonucu
Soru 11Dünya'nın Hareketleri
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının şimdikinden iki kat daha hızlı olduğunu varsayalım.
Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
B
Gün süresinin 12 saate düşmesi
C
Tan ve gurup sürelerinin kısalması
E
Merkezkaç kuvvetinin artması
D
Coriolis etkisinin (rüzgar sapması) artması
A
Yerel saat farklarının azalması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hız artsaydı, bir turu daha kısa sürede tamamlardı. Yerel saat farkları (meridyen arası zaman farkı) hızla değil, meridyen sayısı ve dönüş süresiyle ilgilidir.
Hız artarsa gün kısalır (B doğru).
Hız artarsa tan/gurup kısalır (C doğru).
Hız artarsa sapma artar (D doğru).
Hız artarsa merkezkaç artar (E doğru).
Yerel saat farkı (4 dakika) değişmez, çünkü meridyen sayısı aynıdır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Hız-Merkezkaç ilişkisi]Hız artarsa merkezkaç artar.
D Seçeneği:[Hız-Sapma ilişkisi]Hız artarsa sapma artar.
B Seçeneği:[Hız-Süre ilişkisi]Hız artarsa süre azalır.
C Seçeneği:[Hız-Süre ilişkisi]Hız artarsa süre azalır.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.