Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 11 Soru Cevaplandı
Soru 1Doğa ve İnsan
Atmosfer, Dünya'nın çevresini saran, yaşamın devamlılığı için gerekli gaz karışımından oluşan dinamik bir katmandır. Bu katman, yeryüzü ile uzay boşluğu arasında bir tampon bölge görevi görerek gezegenimizin fiziksel ve biyolojik koşullarını düzenler.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi atmosferin sağladığı temel etkilerden biri değildir?
A
Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole ışınların süzülmesini sağlaması
B
Yeryüzünden yansıyan ısının tutularak gezegenin aşırı soğumasının önlenmesi
C
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızını doğrudan dengelemesi
D
Gök cisimlerinin sürtünme etkisiyle parçalanarak yeryüzüne ulaşmasının engellenmesi
E
Ses dalgalarının iletilerek iletişim ve işitme ortamı oluşturması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Atmosferin Dünya'nın dönüş hızı üzerinde bir etkisi yoktur.
Atmosferin koruyucu ve düzenleyici etkilerini inceleyin.
Seçenekleri atmosferin fiziksel işlevleriyle eşleştirin.
Dünya'nın dönüş hızının jeolojik ve astronomik faktörlerle ilgili olduğunu, atmosferin bu süreci etkilemediğini belirleyin.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Atmosferin koruyucu işlevi
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Sera etkisi kavramı
C Seçeneği:[Yanlış önerme]Doğru cevap
D Seçeneği:[Doğru bilgi]Sürtünme etkisi
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Atmosferin fiziksel iletimi
Soru 2Atmosfer
Atmosfer, dikey yönde farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip katmanlardan oluşur.
I. İçerisinde canlı yaşamı için gerekli gazların büyük çoğunluğunu ve su buharını barındırır.
II. Sıcaklığın yükseldikçe arttığı, ozon tabakasının bulunduğu katmandır.
III. Kutup ışıklarının (Auroralar) gözlendiği, iyonlaşmış gazların bulunduğu katmandır.
IV. Yer çekiminin etkisiyle gazların çok seyreldiği ve uzay boşluğuna geçişin olduğu katmandır.
Yukarıda verilen bilgilerle aşağıdaki atmosfer katmanları eşleştirildiğinde hangisi dışarıda kalır?
A
Troposfer
B
Stratosfer
C
Mezosfer
D
Termosfer (İyonosfer)
E
Ekzosfer
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Verilen öncüllerde Mezosfer'e ait bir bilgi (gök taşlarının yanması gibi) yer almamaktadır.
I. öncül Troposfer'i tanımlar.
II. öncül Stratosfer'i tanımlar.
III. öncül İyonosfer'i tanımlar.
IV. öncül Ekzosfer'i tanımlar.
Mezosfer'in özellikleri (gök taşı yanması vb.) seçeneklerde yok.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eşleşme var]I ile eşleşir
B Seçeneği:[Eşleşme var]II ile eşleşir
C Seçeneği:[Doğru cevap]Eşleşme yok
D Seçeneği:[Eşleşme var]III ile eşleşir
E Seçeneği:[Eşleşme var]IV ile eşleşir
Soru 3Biyoçeşitlilik
Bir bitki türünün Ekvator'a yakın bölgelerde çok yüksek rakımlarda, kutuplara yakın bölgelerde ise deniz seviyesine yakın yerlerde yetişebildiği gözlemlenmiştir.
Bu bitki türünün farklı enlemlerde benzer sıcaklık koşullarını arayarak farklı yükseltilerde bulunması, temel olarak aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
A
Sıcaklığın yükseltiye bağlı olarak azalması
B
Yağış miktarının enleme göre değişmesi
C
Bakı etkisinin bitki örtüsünü sınırlaması
D
Basınç farklarının nemliliği etkilemesi
E
Toprak yapısının yükseltiye göre farklılaşması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Bitki, Ekvator'da sıcak olduğu için yükseğe, kutuplarda soğuk olduğu için alçak seviyeye uyum sağlar. Bu, sıcaklığın yükseltiye bağlı değişiminin bir sonucudur.
Ekvator'da sıcaklık yüksektir, bitki soğuk ortam arar (yükseğe çıkar).
Kutuplarda sıcaklık düşüktür, bitki sıcak ortam arar (alçağa iner).
Bu durum 'sıcaklık-yükselti' ilişkisini kanıtlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru mantık]Sıcaklık gradyanı
B Seçeneği:[Yanlış değişken]Yağış odaklı düşünme
C Seçeneği:[Yanlış değişken]Bakı etkisi
D Seçeneği:[Yanlış değişken]Basınç
E Seçeneği:[Yanlış değişken]Toprak
Soru 4İklim Bilgisi
Atmosferde yükseldikçe sıcaklığın azalması, yeryüzündeki birçok doğal süreci etkiler.
I. Dağların zirvelerinde kalıcı karların bulunması
II. Yüksek yerlerdeki tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması
III. Yüksek yerlerdeki hava basıncının daha düşük olması
Yukarıdakilerden hangileri, yükseltiye bağlı sıcaklık azalmasının doğrudan bir sonucudur?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I ve II sıcaklık azalması ile ilgilidir. III ise yerçekimi ve hava yoğunluğu ile ilgilidir, sıcaklıkla doğrudan bir sonuç-neden ilişkisi kurmaz.
I. Sıcaklık azaldığı için kar erimez, kalıcı olur. (Doğru)
II. Sıcaklık azaldığı için bitki büyümesi yavaşlar. (Doğru)
III. Basınç, hava yoğunluğu ile ilgilidir. Sıcaklık basıncı etkiler ancak basıncın düşmesi sıcaklık azalmasının sonucu değildir, yoğunluğun azalmasının sonucudur. (Yanlış)
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik cevap]Sadece I'i görme
B Seçeneği:[Eksik cevap]Sadece II'yi görme
C Seçeneği:[Doğru mantık]Analitik düşünme
D Seçeneği:[Basınç tuzağı]Basıncı sıcaklığa bağlama
E Seçeneği:[Basınç tuzağı]Hepsini doğru sanma
Soru 5İklim Bilgisi
Nemliliğin yıl boyunca yüksek olduğu bölgelerde, atmosferin ısı tutma kapasitesi fazladır.
Buna göre, nemliliğin fazla olduğu bir merkezde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenmez?
A
Yıllık sıcaklık farkının düşük olması
B
Günlük sıcaklık farkının düşük olması
C
Fiziksel (mekanik) çözülmenin baskın olması
D
Havanın ısıyı daha uzun süre tutabilmesi
E
Bitki örtüsünün gür olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Nemli bölgelerde sıcaklık farkları az olduğu için fiziksel çözülme değil, kimyasal çözülme baskındır.
Nemlilik = Sıcaklık farkı az.
Sıcaklık farkı az = Fiziksel (mekanik) çözülme az.
Nemlilik = Kimyasal çözülme fazla.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru yargı]Nemlilik sonucu
B Seçeneği:[Doğru yargı]Nemlilik sonucu
C Seçeneği:[Yanlış yargı]Doğru cevap
D Seçeneği:[Doğru yargı]Nemlilik sonucu
E Seçeneği:[Doğru yargı]Nemlilik sonucu
Soru 6İklim Elemanları
Kuzey Yarım Küre'deki orta kuşak karalarının batı kıyıları, aynı enlemdeki doğu kıyılarına göre kış aylarında daha ılımandır. Bu durum, Avrupa'nın batısının Kanada'nın doğusuna göre daha yoğun nüfuslu olmasını sağlamıştır.
Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Güneş ışınlarının düşme açısının farklı olması
B
Sıcak okyanus akıntılarının kıyıları ısıtması
C
Dağların kıyıya paralel uzanması
D
Yükseltinin batı kıyılarında daha az olması
E
Eksen eğikliğinin yarım kürelerde farklı etki yapması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Gulf Stream gibi sıcak okyanus akıntıları, Batı Avrupa kıyılarını ısıtarak ılıman iklim koşulları oluşturur.
Soru, sıcaklık farklılığının nedenini soruyor.
Aynı enlemde sıcaklık farkı varsa, bu durum enlem (A) veya eksen eğikliği (E) ile açıklanamaz.
Okyanus akıntıları (Gulf Stream) bu ılımanlaşmanın temel nedenidir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Enlem tuzağı]Enlem etkisi sanma
B Seçeneği:[Doğru cevap]Bilgi
C Seçeneği:[Yer şekli tuzağı]Ezber
D Seçeneği:[Yükselti tuzağı]Yükselti etkisi sanma
E Seçeneği:[Eksen eğikliği tuzağı]Genel kavram
Soru 7İklim Bilgisi
Aşağıdaki tabloda iki farklı merkezin Ocak ve Temmuz ayı sıcaklık ortalamaları verilmiştir:
| Merkez | Ocak (°C) | Temmuz (°C) |
|---|---|---|
| X | 4 | 23 |
| Y | -2 | 25 |
Buna göre, Y merkezinin X merkezinden daha soğuk kışlar ve daha sıcak yazlar geçirmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Enlem farkı
B
Karasallık şiddeti
C
Bakı durumu
D
Yükselti farkı
E
Yağış rejimi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Y merkezinde yıllık sıcaklık farkı (25−(−2)=27) daha fazladır. X merkezinde ise (23−4=19) daha azdır. Fazla fark karasallığın işaretidir.
Sıcaklık farklarını hesapla.
Farkın fazla olduğu yer karasaldır.
Karasallık, deniz etkisinden uzak olmayı ifade eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış çıkarım]Enlem sanma
B Seçeneği:[Doğru cevap]Sıcaklık farkı analizi
C Seçeneği:[Bakı tuzağı]Ezber
D Seçeneği:[Yükselti tuzağı]Yükselti sanma
E Seçeneği:[Yağış tuzağı]İlgisiz kavram
Soru 8İklim Bilgisi
Bir bölgenin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritasında K noktası 20∘C izotermi üzerinde yer almaktadır. K noktasının gerçek yükseltisi 1200 metredir.
Buna göre, K noktasının gerçek sıcaklığı kaç derecedir? (Sıcaklık her 200 metrede 1∘C azalır.)
A
26
B
14
C
18
D
22
E
6
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
İndirgenmiş sıcaklık, yerin deniz seviyesinde olduğu varsayılan sıcaklıktır. Gerçek sıcaklığa ulaşmak için yükseltiden kaynaklanan sıcaklık kaybını geri çıkarmalıyız.
Yükselti farkı: 1200/200=6 basamak.
Sıcaklık değişimi: 6×1∘C=6∘C.
Gerçek sıcaklık = İndirgenmiş - (Yükselti etkisi) = 20−6=14∘C.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Toplama hatası]20+6
B Seçeneği:[Doğru cevap]İşlem
C Seçeneği:[İşlem hatası]Basit hata
D Seçeneği:[İşlem hatası]Basit hata
E Seçeneği:[İşlem hatası]Basit hata
Soru 9İklim Bilgisi
Temmuz ayında Kuzey Yarım Küre'de karalar denizlerden daha sıcaktır.
I. Karaların özgül ısısının denizlerden düşük olması
II. Güneş ışınlarının geliş açısının mevsimlere göre değişmesi
III. Okyanus akıntılarının sıcaklığı taşıması
Bu durumun temel nedeni yukarıdakilerden hangileridir?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kara ve denizlerin ısınma farkı, temel olarak özgül ısı (ısı sığası) farkından kaynaklanır.
I. Karalar çabuk ısınır çabuk soğur, denizler geç ısınır geç soğur. (Temel neden)
II. Güneş ışınlarının açısı mevsimi belirler, kara-deniz farkını değil.
III. Akıntılar yereldir, genel kara-deniz ısınma farkını belirlemez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru mantık]Fiziksel neden
B Seçeneği:[Yanlış değişken]Güneş açısı
C Seçeneği:[Yanlış değişken]II'yi dahil etme
D Seçeneği:[Yanlış değişken]Akıntı etkisi
E Seçeneği:[Hepsini doğru sanma]Genelleme
Soru 10İklim Bilgisi
Dünya haritası üzerinde işaretli 5 farklı nokta bulunmaktadır. (I: Kanada, II: ABD, III: Akdeniz, IV: Sahra, V: Ekvator/Brezilya)