Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 8 Soru Cevaplandı
Soru 1Dış Kuvvetler
Dünya haritası üzerinde; Orta Asya, Kuzey Afrika (Sahra), Avustralya'nın iç kesimleri ve Güneybatı ABD gibi yıllık yağış miktarının oldukça düşük olduğu bölgeler işaretlenmiştir.
Bu bölgelerde fiziksel (mekanik) ufalanmanın şiddetli olması ve bitki örtüsünün cılız olması nedeniyle yeryüzünü şekillendiren en temel dış kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?
C
Buzullar
A
Akarsular
D
Dalga ve akıntılar
E
Yeraltı suları
B
Rüzgarlar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde, bitki örtüsünün yokluğu ve nemin azlığı rüzgarın aşındırma ve biriktirme faaliyetlerini baskın hale getirir.
Haritadaki işaretli yerleri (çöller) belirle.
Çöllerdeki temel iklim özelliklerini hatırla.
İklimin dış kuvvetler üzerindeki etkisini eşleştir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
D Seçeneği:[Kıyı şekli yanılması]Deniz kenarı algısı
E Seçeneği:[Karstik yanılma]Yeraltı suyu etkisi
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
A Seçeneği:[Akarsu yanılması]Akarsuların her yerde etkili olduğunu düşünmek
C Seçeneği:[Buzul yanılması]Kutupları karıştırmak
Soru 2Dış Kuvvetler
Aşağıda dört farklı yer şekli görseli verilmiştir: I. Mantarkaya, II. Tektonik fay hattı, III. Barkan, IV. Tafoni.
Bu yer şekillerinden hangilerinin oluşumunda rüzgarların doğrudan veya dolaylı bir etkisi yoktur?
C
I ve III
A
Yalnız I
B
Yalnız II
D
II ve IV
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Mantarkaya (I), Barkan (III) ve Tafoni (IV) rüzgarın aşındırma ve biriktirme şekilleridir. Fay hattı (II) ise iç kuvvetlerin (tektonizma) bir sonucudur.
Görselleri tanımla.
Oluşum süreçlerini (iç/dış kuvvet) ayır.
Rüzgar etkisini sorgula.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Barkan karıştırma]Barkanı tanımamak
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Tafoni yanılması]Tafoni'yi bilmemek
E Seçeneği:[Karmaşık eşleştirme]Hepsini rüzgar sanmak
A Seçeneği:[Mantarkaya karıştırma]Rüzgar şekli olduğunu unutmak
Soru 3Akarsular
Bir akarsuyun yatağını aşındırarak deniz seviyesine (taban seviyesi) yaklaştığı ve eğiminin azaldığı 'denge profili' süreci verilmiştir.
I. Yana doğru aşındırma artmıştır.
II. Enerji potansiyeli düşmüştür.
III. Akış hızı artmıştır.
IV. Yatak eğimi azalmıştır.
Buna göre, denge profiline ulaşmış bir akarsu için yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
C
II ve III
B
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
D
III ve IV
A
I ve II
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Denge profiline ulaşan akarsuda eğim azaldığı için akış hızı azalır, enerji potansiyeli düşer, yana aşındırma artar (menderesler oluşur).
Denge profili özelliklerini hatırla.
Öncülleri tek tek analiz et.
Hatalı olanı (III) ele.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Eksik işaretleme]IV'ü unutmak
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
D Seçeneği:[Yanlış eşleştirme]Zıt kavramları karıştırmak
E Seçeneği:[Hepsini doğru sanma]Akarsu dinamiklerini karıştırmak
C Seçeneği:[Hız yanılması]Akış hızının arttığını sanmak
Soru 4Akarsular
Deniz seviyesine kadar aşınmış, düzleşmeye yüz tutmuş (peneplen) arazilerde akarsular artık derin aşındırma yapamazlar.
Bu tür arazilerde akarsuların oluşturduğu, tabanı geniş ve eğimi az olan vadi tipi aşağıdakilerden hangisidir?
B
Boğaz Vadi
E
Asimetrik Vadi
D
Geniş Tabanlı Vadi
A
Çentik Vadi
C
Kanyon Vadi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Peneplen (yontukdüz) arazilerde akarsuyun yatağı genişler ve akış hızı azalır. Bu durum geniş tabanlı vadileri oluşturur.
Peneplen kavramını hatırla.
Vadi tiplerini eğimle ilişkilendir.
Doğru eşleştirmeyi yap.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Genç akarsu yanılması]Çentik vadiyi genel sanmak
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
E Seçeneği:[Eğim yanılması]Asimetrik vadiyi karıştırmak
B Seçeneği:[Dağlık alan yanılması]Boğaz vadiyi karıştırmak
C Seçeneği:[Karstik/Sert kayaç yanılması]Kanyonu karıştırmak
Soru 5Akarsular
Akarsu aşındırması ile oluşan bazı yer şekillerinin tanımları verilmiştir.
I. Akarsular tarafından derin vadilerle parçalanan yüksekteki düzlüklerdir.
II. Yarı kurak iklim bölgelerinde sel sularının bitki örtüsünden yoksun eğimli yamaçları aşındırması ile oluşur.
III. Akarsuyun şelaleler yaparak yüksekten düştüğü yerlerde yere çarpan suyun aşındırması ile oluşan çukurlardır.
Bu tanımlar sırasıyla hangi yer şekillerine aittir?
D
Plato - Peribacası - Çağlayan
E
Kırgıbayır - Dev kazanı - Plato
B
Peneplen - Plato - Peribacası
A
Plato - Kırgıbayır - Dev kazanı
C
Peribacası - Çağlayan - Plato
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I: Plato, II: Kırgıbayır (Badlands), III: Dev kazanı.
Tanımları oku.
Terimlerle eşleştir.
Sıralamayı kontrol et.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Kavram hatası]Peribacası tanımını yanlış bilmek
B Seçeneği:[Tanım karmaşası]Terimleri karıştırmak
D Seçeneği:[Sıralama hatası]Çağlayan ile dev kazanını karıştırmak
E Seçeneği:[Tanım hatası]Kırgıbayır tanımını yanlış bilmek
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
Soru 6Akarsular
Geniş bir vadi tabanında menderesler çizen ve zaman zaman yatak değiştiren bir akarsu görseli verilmiştir.
Bu akarsuyun yatak değiştirdiğinin (kopuk mendereslerin oluştuğunun) en güçlü kanıtı aşağıdakilerden hangisidir?
C
Havzasının açık olması
D
Akış hızının az olması
E
Yana aşındırma yapması
B
Kopuk mendereslerin (eski yatakların) bulunması
A
Eğimin azalması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Akarsuyun eski yatağını terk edip yeni bir yol izlediğinin en somut kanıtı, arazide terk edilmiş 'kopuk menderes' (öküzgözü gölü) izlerinin bulunmasıdır.
Soru kökünü anla (kanıt arıyoruz).
Diğer seçeneklerin süreç olduğunu, B şıkkının ise sonuç/kanıt olduğunu fark et.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Süreç-Sonuç karıştırma]Eğimin azalmasını sebep sanmak
D Seçeneği:[Süreç-Sonuç karıştırma]Hızın azalmasını sebep sanmak
E Seçeneği:[Süreç-Sonuç karıştırma]Yana aşındırmayı sebep sanmak
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Alakasız seçenek]Havza kavramını karıştırmak
Soru 7Karstik Şekiller
Karstik arazilerde oluşan yer şekillerine dair bilgiler verilmiştir.
I. Karstik arazideki mağara tavanlarının çökmesiyle oluşan derin çukurlardır.
II. Karstik bölgede yüzey sularının yer altına battığı ya da yer üstüne çıktığı kısımlardır.
III. Karstik sahalarda yeryüzüne çıkan suların bünyesindeki kalsiyum karbonatın çökmesi ile meydana gelen birikim şeklidir.
Bu özellikler aşağıdaki karstik şekillerle doğru eşleştirilmiş halini seçiniz.
C
Obruk - Dolin - Traverten
A
Obruk - Düden - Traverten
E
Dolin - Traverten - Düden
D
Düden - Obruk - Traverten
B
Dolin - Düden - Sarkıt
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
B Seçeneği:[Tanım hatası]Dolin ile Obruğu karıştırmak
E Seçeneği:[Sıralama hatası]Tanımları tamamen karıştırmak
D Seçeneği:[Sıralama hatası]I. ve II. öncülü yer değiştirmek
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
C Seçeneği:[Sıralama hatası]II. öncülü yanlış tanımlamak
Soru 8Kıyı Tipleri
Dağların denize paralel uzandığı kıyılarda, deniz seviyesinin yükselmesi (transgresyon) sonucu dağlar arasındaki vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir.
Bu kıyı tipi aşağıdakilerden hangisidir?
C
Ria Tipi Kıyı
A
Haliçli Kıyı
E
Enine Kıyı
D
Dalmaçya Tipi Kıyı
B
Boyuna Kıyı
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dağların denize paralel uzandığı yerlerde vadi içlerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi Dalmaçya kıyılarıdır (Örn: Adriyatik Denizi).
Kıyı tipi tanımlarını hatırla.
Dağların uzanış yönü ile kıyı tipini ilişkilendir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Akarsu ağzı yanılması]Haliç ile karıştırmak
E Seçeneği:[Uzanış yanılması]Enine kıyı ile karıştırmak
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru mantık
B Seçeneği:[Uzanış yanılması]Boyuna kıyı ile karıştırmak
C Seçeneği:[Vadi yanılması]Ria ile karıştırmak
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.