Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 12 Soru Cevaplandı
Soru 1Atmosfer ve İklim
Bir hava kütlesinin yağış bırakabilmesi için temel fiziksel koşul, havanın taşıyabileceği maksimum nem kapasitesinin (doyma noktası) aşılması ve ardından yoğuşmanın gerçekleşmesidir.
Buna göre, bir bölgede yağışın başlaması aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştiğinin kesin kanıtıdır?
A
Hava sıcaklığının donma noktasının altına düşmesi
B
Hava kütlesinin mutlak nem miktarının, o sıcaklıktaki maksimum nem miktarını aşması
C
Bölgedeki bağıl nem oranının %50'nin üzerine çıkması
D
Atmosfer basıncının alçak basınç merkezine dönüşmesi
E
Hava kütlesinin yatay yönde hareket ederek yer değiştirmesi
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yağışın temel şartı, havanın taşıyabileceği nem miktarının (maksimum nem) dolması ve aşılmasıdır.
Hava kütlesi soğudukça maksimum nem kapasitesi azalır.
Mutlak nem (mevcut nem) sabitken maksimum nem azalırsa, bağıl nem artar.
Bağıl nem %100'e ulaştığında hava doyma noktasına gelir.
Daha fazla soğuma veya nem girişi olduğunda, mutlak nem kapasiteyi aşar ve yağış başlar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sıcaklık yanılgısı]Yağışın genellikle soğukla ilişkilendirilmesi
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Fiziksel kuralı bilme
C Seçeneği:[Oran yanılgısı]Bağıl nemin yüksekliğini yeterli sanma
D Seçeneği:[Basınç yanılgısı]Alçak basınçta yağış olması
E Seçeneği:[Hareket yanılgısı]Rüzgarın yağış getirebileceği düşüncesi
Soru 2İklim Bilgisi
Yağış rejimi, bir bölgeye düşen yağışın yıl içindeki dağılışını ifade eder ve bu durum doğal çevre ile beşeri faaliyetler üzerinde farklı derecelerde etkili olur.
Aşağıdakilerden hangisi, bir bölgenin yağış rejiminden diğerlerine kıyasla en az etkilenir?
A
Tarım ürünlerinin hasat dönemi
B
Doğal bitki örtüsünün tür çeşitliliği
C
Yer altı kaynaklarının (madenlerin) oluşum süreci
D
Akarsuların debi değişimleri
E
Turizm faaliyetlerinin yoğunlaştığı aylar
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Madenlerin oluşumu jeolojik süreçlerle (milyonlarca yıl) ilgilidir, iklimsel (yağış) süreçlerle doğrudan ilişkisi yoktur.
Tarım, bitki örtüsü, akarsu ve turizm iklimden doğrudan etkilenir.
Madenler, yer kabuğunun iç yapısı ve tektonik süreçlerle oluşur.
Yağış rejimi değişse bile maden yatakları üzerinde anlık veya kısa vadeli bir etkisi olmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Tarım yanılgısı]Tarımın iklimle doğrudan ilişkili olması
B Seçeneği:[Bitki örtüsü yanılgısı]Bitkilerin suya muhtaç olması
C Seçeneği:[Doğru seçenek]
D Seçeneği:[Akarsu yanılgısı]Debinin yağışla değişmesi
E Seçeneği:[Turizm yanılgısı]Turizm sezonunun iklimle ilgisi
Soru 3Atmosfer ve İklim
Atmosferdeki su buharının sıvı veya katı hale geçmesi (yoğuşma) için havanın doyma noktasına ulaşması veya aşması gerekir. Bu süreç genellikle havanın soğumasıyla gerçekleşir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yoğuşmanın gerçekleşmesini zorlaştıran veya engelleyen bir durumdur?
A
Hava kütlesinin yükselerek soğuması
B
Havanın sıcaklığının artması
C
Hava kütlesinin bir dağ yamacı boyunca yükselmesi
D
Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması
E
Havanın doyma noktasına yaklaşması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hava sıcaklığı artarsa, havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) artar. Bu durum bağıl nemi düşürür ve yoğuşmayı engeller.
Yoğuşma için soğuma gereklidir.
Sıcaklık artışı, havanın nem tutma kapasitesini artırır.
Kapasite artınca hava doyma noktasından uzaklaşır.
Dolayısıyla yoğuşma gerçekleşmez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yükselme yanılgısı]Yükselmenin yağışla ilişkisini kuramama
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Fiziksel kuralı bilme
C Seçeneği:[Yamaç yanılgısı]Yamaç yağışını unutma
D Seçeneği:[Karşılaşma yanılgısı]Cephe yağışını unutma
E Seçeneği:[Doyma noktası yanılgısı]Doyma noktasına yaklaşmayı yağışla karıştırma
Soru 4İklim Bilgisi
Görselde, denizden gelen nemli hava kütlesinin bir dağ yamacı boyunca yükselerek soğuması ve yağış bırakması gösterilmektedir.
Bu yağış türü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A
Dağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde daha belirgindir.
B
Denize dönük yamaçlar, diğer yamaca göre daha fazla yağış alır.
C
Hava kütlesi yükseldikçe sıcaklığı düşer ve yoğuşma gerçekleşir.
D
Bu yağışlar sadece Ekvatoral bölgede etkilidir.
E
Dağın diğer yamacına geçen hava kütlesi genellikle daha kuru ve sıcak olur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Orografik yağışlar sadece Ekvator'da değil, dağların kıyıya paralel uzandığı ılıman ve tropikal kuşakların tamamında görülür (Örn: Karadeniz, Muson Asyası).
Orografik yağışın temel şartı dağ ve nemli hava kütlesidir.
Ekvatoral bölgede daha çok konveksiyonel yağışlar görülür.
Orografik yağışlar Türkiye'de Karadeniz'de yaygındır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
D Seçeneği:[Genelleme hatası]Yanlış önermeyi bulma
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
Soru 5Atmosfer ve İklim
Hava kütlelerinin yükselmesi, sıcaklığın azalmasına ve bunun sonucunda havanın neme doyarak yağış bırakmasına neden olur.
Aşağıdakilerden hangisi yükselici hava hareketlerinde yağış oluşumunu kolaylaştıran temel fiziksel değişimdir?
A
Mutlak nemin artması
B
Hava sıcaklığının düşmesi
C
Rüzgar hızının azalması
D
Basınç değerlerinin yükselmesi
E
Havanın nem kapasitesinin artması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Yükselen hava genleşir ve soğur. Soğuyan havanın nem kapasitesi düşer, bu da yoğuşmayı ve yağışı kolaylaştırır.
A Seçeneği:[Mutlak nem yanılgısı]Nem artarsa yağış olur diye düşünme
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Fiziksel mantık
C Seçeneği:[Rüzgar yanılgısı]Rüzgarla ilişkilendirme
D Seçeneği:[Basınç yanılgısı]Basınçla karıştırma
E Seçeneği:[Kapasite yanılgısı]Kapasite artarsa yağış olur sanma
Soru 6İklim Bilgisi
Bir merkezin yıllık yağış miktarı üzerinde birçok faktör etkilidir. Bu faktörler iklimsel, topografik veya konumsal olabilir.
I. Denize göre konum
II. Hâkim rüzgâr yönü
III. Jeolojik yapı (Kayaç türü)
IV. Yer şekillerinin yükseltisi
V. Basınç merkezlerinin konumu
Yukarıdakilerden hangisi, bir merkezin yıllık yağış miktarı üzerinde doğrudan etkili değildir?
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Jeolojik yapı (kayaç türü, yer altı yapısı) yağış oluşumunu etkilemez. Yağış atmosferik bir olaydır, litosferik değil.
Denize yakınlık nem kaynağıdır.
Rüzgar nem taşır.
Yükselti soğumayı sağlar.
Basınç yağış oluşumunu kontrol eder.
Jeolojik yapı yer altı sularını etkiler ama yağışı etkilemez.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Konum etkisi]Etkili olduğunu bilmeme
B Seçeneği:[Rüzgar etkisi]Etkili olduğunu bilmeme
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Etkisiz faktör
D Seçeneği:[Yükselti etkisi]Etkili olduğunu bilmeme
E Seçeneği:[Basınç etkisi]Etkili olduğunu bilmeme
Soru 7İklim Bilgisi
Yağış ve sis, atmosferdeki nemin yoğuşmasıyla oluşan olaylardır. Ancak oluşum koşulları ve etkileri farklıdır.
Yağış ve sis oluşumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A
Sis, yer yüzeyine temas eden havanın soğumasıyla oluşabilir.
B
Oroğrafik yağışlar, nemli hava kütlesinin dağ yamacı boyunca yükselmesiyle oluşur.
C
Konveksiyonel yağışlar en çok Ekvatoral bölgede görülür.
D
Hava sıcaklığı arttıkça sisin yoğunluğu artar.
E
Cephe yağışları, sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşur.
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Hava sıcaklığı artarsa, havanın nem kapasitesi artar ve sis (yoğuşma ürünü) buharlaşarak dağılır. Yani sıcaklık artışı sisin yoğunluğunu azaltır.
Sis, yoğuşmuş su damlacıklarıdır.
Sıcaklık artışı bu damlacıkları buharlaştırır.
Dolayısıyla yoğunluk azalır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
D Seçeneği:[Yanlış önerme]Doğru cevabı bulma
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Doğru olduğu için
Soru 8Atmosfer ve İklim
Aşağıda dört farklı hava kütlesinin hareket yönü ve özellikleri gösterilmiştir (I: Cephe, II: Konveksiyonel, III: Yamaç, IV: Alçalıcı hava).
I. Cephe
II. Konveksiyonel
III. Yamaç
IV. Alçalıcı hava
Buna göre, numaralanmış hava kütlelerinden hangilerinin yağış getirmesi beklenemez?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız IV
D
III ve IV
E
II ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
IV numaralı hareket alçalıcı hava hareketidir. Alçalan hava ısınır, nem kapasitesi artar ve hava kurur. Bu nedenle yağış oluşmaz.
I (Cephe): Yağış getirir.
II (Konveksiyonel): Yağış getirir.
III (Yamaç): Yağış getirir.
IV (Alçalıcı): Hava ısınır, kurur, yağış oluşmaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Cephe yanılgısı]Cepheyi yanlış anlama
B Seçeneği:[Konveksiyonel yanılgısı]Konveksiyoneli yanlış anlama
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Alçalıcı hava bilgisini kullanma
D Seçeneği:[Yamaç yanılgısı]Yamaç yağışını yanlış anlama
E Seçeneği:[Karışık yanılgı]Konveksiyoneli yanlış anlama
Soru 9İklim Bilgisi
Ekvatoral bölge yıl boyunca sıcak olmasına rağmen sürekli yağış alır.
I. Gür yağmur ormanlarına sahip olması
II. Basınç değerlerinin yıl boyunca düşük olması
III. Sürekli yükselici hava hareketlerinin görülmesi
Bu bölgenin sürekli yağış almasında yukarıdakilerden hangileri etkili olmuştur?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız III
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Ekvatoral bölgede termik alçak basınç (II) olduğu için hava sürekli yükselir (III). Yükselen hava soğur ve yağış bırakır. (I) ise yağışın bir sonucudur, nedeni değildir.
Alçak basınç (II) -> Yükselme (III) -> Yağış.
Yağış -> Gür orman (I).
Soru 'neden' yağış alır diye soruyor.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sonuç yanılgısı]Ormanları neden sanma
B Seçeneği:[Sonuç yanılgısı]Ormanları neden sanma
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Neden-sonuç ayrımı
D Seçeneği:[Eksik bilgi]Basıncı unutma
E Seçeneği:[Kapsam yanılgısı]Hepsini doğru sanma
Soru 10Atmosfer ve İklim
Atmosferde yağış oluşumu için hava kütlesinin soğuması ve doyma noktasına ulaşması gerekir.
Aşağıdaki hava hareketlerinden hangisi yağış oluşturmaz?
A
Isınan yerden yükselen hava
B
Denizden gelen ve hızla yükselen hava
C
Soğuk ve sıcak havanın karşılaşma alanı
D
Bir yamaçtan yükselen hava
E
Dağ yamacından aşağı inen hava
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: EÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Dağ yamacından aşağı inen hava (Fön rüzgarları gibi) ısınır, kurur ve yağış oluşturmaz.
Yükselen hava soğur (yağış).
Alçalan hava ısınır (kuraklık).
E seçeneği alçalan hareketi ifade eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Konveksiyonel yanılgısı]Yağış getirir
B Seçeneği:[Orografik yanılgısı]Yağış getirir
C Seçeneği:[Cephe yanılgısı]Yağış getirir
D Seçeneği:[Orografik yanılgısı]Yağış getirir
E Seçeneği:[Doğru seçenek]Alçalan hava bilgisi
Soru 11İklim Bilgisi
Bazı yağış türleri ısınmanın arttığı dönemlerde, bazıları ise termik alçak basınç kuşaklarında yıl boyunca görülür.
Isınmanın arttığı dönemlerde meydana gelir.
Termik alçak basınç kuşağında yıl boyunca görülür.
Yukarıda özellikleri verilen yağış oluşum türü aşağıdakilerden hangisidir?
A
Konveksiyonel (Yükselim)
B
Frontal (Cephe)
C
Orografik (Yamaç)
D
Siklonik
E
Yamaç
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Konveksiyonel yağışlar, ısınan havanın yükselmesiyle oluşur. Ekvatoral bölgede termik alçak basınç nedeniyle yıl boyu görülür.
Isınma -> Konveksiyon.
Termik AB -> Konveksiyon.
Tanım konveksiyonel yağışa uyar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru eşleştirme
B Seçeneği:[Cephe yanılgısı]Farklı mekanizma
C Seçeneği:[Yamaç yanılgısı]Farklı mekanizma
D Seçeneği:[Siklonik yanılgısı]Karıştırma
E Seçeneği:[Yamaç yanılgısı]Tekrar
Soru 12İklim Bilgisi
Görsellerde üç farklı yağış oluşum mekanizması gösterilmektedir: I (Cephe), II (Konveksiyonel), III (Yamaç).
Yukarıdaki şekillerde gösterilen oluşumlarına göre yağış çeşitleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A
I: Yükselim, II: Cephe, III: Orografik
B
I: Yamaç, II: Konveksiyonel, III: Cephe
C
I: Yükselim, II: Yamaç, III: Cephe
D
I: Cephe, II: Yükselim, III: Yamaç
E
I: Orografik, II: Cephe, III: Konveksiyonel
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
I: Hava kütlelerinin karşılaşması (Cephe), II: Isınıp yükselen hava (Konveksiyonel/Yükselim), III: Dağ yamacı (Yamaç/Orografik).
Görsel I'de cephe hattı var.
Görsel II'de güneş ve yükselme var.
Görsel III'te dağ var.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Sıralama hatası]Yanlış eşleştirme
B Seçeneği:[Sıralama hatası]Yanlış eşleştirme
C Seçeneği:[Sıralama hatası]Yanlış eşleştirme
D Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru eşleştirme
E Seçeneği:[Sıralama hatası]Yanlış eşleştirme
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Coğrafya ve TYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.