Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 10 Soru Cevaplandı
Soru 1Atmosfer ve İklim
Atmosferdeki basınç dağılışını belirleyen temel unsurlardan biri, havanın ısınma veya soğuma durumudur. Isınan hava genleşerek yükselir ve yüzeyde alçak basınç oluştururken, soğuyan hava ağırlaşarak alçalır ve yüksek basınç oluşturur.
Buna göre, aşağıda verilen basınç oluşumlarından hangisi, 'sıcaklık ile basınç arasındaki ters orantı' ilkesiyle doğrudan açıklanamaz?
A
Ekvatoral kuşakta yıl boyu yükselici hava hareketlerinin görülmesi
B
30° enlemlerinde dinamik kökenli yüksek basınç alanlarının oluşması
C
Kış mevsiminde Sibirya üzerinde çok şiddetli yüksek basınç merkezlerinin oluşması
D
Yaz aylarında karaların aşırı ısınmasıyla iç kesimlerde alçak basınç alanlarının oluşması
E
Kutuplarda yıl boyu soğumaya bağlı termik yüksek basınç alanlarının hakim olması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
30° enlemlerindeki yüksek basınç, sıcaklığa bağlı (termik) değil, dünyanın günlük hareketine bağlı (dinamik) olarak oluşur.
A, C, D ve E seçenekleri sıcaklık değişimi (termik etki) ile doğrudan ilgilidir.
B seçeneğindeki 30° enlemleri, hava kütlelerinin alçalması (dinamik etki) ile oluşur, sıcaklık düşüklüğü ile değil.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Termik etki]Ekvatorun sıcak olduğunu bildiği için termik alçak basıncı doğru kabul eder.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analiz
C Seçeneği:[Termik etki]Kışın soğuk olduğunu bildiği için termik yüksek basıncı doğru kabul eder.
D Seçeneği:[Termik etki]Yazın sıcak olduğunu bildiği için termik alçak basıncı doğru kabul eder.
E Seçeneği:[Termik etki]Kutupların soğuk olduğunu bildiği için termik yüksek basıncı doğru kabul eder.
Soru 2Atmosfer ve İklim
Aşağıda dört farklı basınç merkezinde yatay hava hareketi gösterilmiştir. (I: Kuzey Yarım Küre Alçak Basınç, II: Kuzey Yarım Küre Yüksek Basınç, III: Güney Yarım Küre Yüksek Basınç, IV: Güney Yarım Küre Alçak Basınç)
Buna göre, hangi basınç merkezlerinde havanın yükselici karakterde olduğu ve bu nedenle yıl boyunca kapalı veya yağışlı hava koşullarının daha sık görüleceği söylenebilir?
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
I ve III
E
III ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alçak basınç merkezlerinde hava yükselici, yüksek basınç merkezlerinde alçalıcıdır. Yükselici hava soğur ve yağış getirir.
I ve IV merkezleri 'Alçak Basınç' (merkeze doğru oklar) karakterindedir.
Alçak basınçta hava yükselir, bulutluluk ve yağış artar.
II ve III merkezleri 'Yüksek Basınç' (merkezden dışa oklar) karakterindedir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yarım küre karmaşası]Yönleri karıştırıyor.
B Seçeneği:[Yüksek basınç seçimi]Yüksek basıncı yağışlı sanıyor.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Alçak basınç = yükselici hava = yağışlı.
D Seçeneği:[Karışık seçim]Yönleri yanlış yorumluyor.
E Seçeneği:[Karışık seçim]Yönleri yanlış yorumluyor.
Soru 3Atmosfer ve İklim
Dünya haritası üzerinde Kuzey Yarım Küre karaları (Asya ve Kuzey Amerika) üzerinde 'Alçak Basınç (AB)' ve okyanuslar üzerinde 'Yüksek Basınç (YB)' merkezlerinin oluştuğu bir dönem gösterilmiştir. (Not: Görselde karalar AB, denizler YB olarak işaretlenmiştir.)
Buna göre, haritada gösterilen basınç dağılışının yaşandığı ay aşağıdakilerden hangisidir?
A
Ocak
B
Mart
C
Temmuz
D
Ekim
E
Aralık
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Karaların denizlere göre daha çabuk ısınması, yaz mevsiminde karalar üzerinde termik alçak basınç oluşturur.
Karalar üzerinde Alçak Basınç (AB) oluşması, karaların ısındığını gösterir.
Kuzey Yarım Küre'de karaların en sıcak olduğu dönem yaz mevsimidir.
Bu nedenle Temmuz ayı en uygun seçenektir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Kış mevsimi]Ocakta kışın soğuk olduğunu biliyor ama basınç etkisini karıştırıyor.
B Seçeneği:[Geçiş mevsimi]Belirsiz dönem.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Yaz = Karalar ısınır = Alçak Basınç.
D Seçeneği:[Geçiş mevsimi]Belirsiz dönem.
E Seçeneği:[Kış mevsimi]Ocakla benzer hata.
Soru 4Atmosfer ve İklim
Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi (günlük hareket) ve atmosferin sürtünmesi sonucu 30° ve 60° enlemlerinde dinamik basınç kuşakları oluşur. Eğer Dünya kendi ekseni etrafında dönmeseydi, sadece Ekvator ve Kutuplar arasındaki sıcaklık farkına bağlı olarak termik basınç kuşakları oluşacaktı.
Buna göre, Dünya kendi ekseni etrafında dönmeseydi aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmezdi?
A
Ekvator'da sürekli termik alçak basınç oluşması
B
Kutuplarda sürekli termik yüksek basınç oluşması
C
30° ve 60° enlemlerinde dinamik basınç kuşaklarının oluşmaması
D
Rüzgarların hareket yönlerinde sapmaların artması
E
Ekvator'dan kutuplara doğru tek bir büyük hava hücresinin oluşması
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: DÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Rüzgarların yönlerinde sapma olması, Coriolis kuvveti yani Dünya'nın günlük hareketi ile ilgilidir.
Dünya dönmeseydi dinamik basınç kuşakları (30°, 60°) oluşmazdı (C ve E doğru).
Ekvator ve kutup termik basınç kuşakları korunurdu (A ve B doğru).
Rüzgarların sapması, dönme hareketi (Coriolis) ile ilgilidir, dönmeseydi sapma olmazdı (D yanlış).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru bilgi]Dönmese de Ekvator sıcak kalırdı.
B Seçeneği:[Doğru bilgi]Dönmese de kutuplar soğuk kalırdı.
C Seçeneği:[Doğru bilgi]Dinamik basınç dönme ile oluşur.
D Seçeneği:[Yanlış bilgi (Cevap)]Sapma dönme ile olur, dönmeseydi sapma olmazdı.
E Seçeneği:[Doğru bilgi]Dönme olmayınca tek hücreli sistem olurdu.
Soru 5Atmosfer ve İklim
Yüksek basınç merkezinden çevreye doğru esen rüzgarlar, geldikleri yerin sıcaklık özelliklerini gittikleri yere taşırlar. Kuzey Yarım Küre'de bir yüksek basınç merkezinden çıkan rüzgarların izlediği yollar gösterilmiştir.
I numaralı rüzgar: Kuzeyden (kutuplara yakın) esmektedir.
II numaralı rüzgar: Güneyden (Ekvator'a yakın) esmektedir.
Buna göre, bu rüzgarların ulaştıkları yerlerde hava sıcaklığı üzerindeki etkileri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A
I: Artırır - II: Azaltır
B
I: Azaltır - II: Artırır
C
I: Azaltır - II: Azaltır
D
I: Artırır - II: Artırır
E
I: Etkilemez - II: Artırır
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kutuplardan gelen rüzgarlar sıcaklığı düşürür, Ekvator'dan gelen rüzgarlar sıcaklığı artırır.
I numaralı rüzgar kuzeyden (soğuk) geliyor, sıcaklığı azaltır.
II numaralı rüzgar güneyden (sıcak) geliyor, sıcaklığı artırır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yön karmaşası]Yönleri ters yorumluyor.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru enlem analizi.
C Seçeneği:[Tek yönlü düşünme]İkisini de aynı sanıyor.
D Seçeneği:[Tek yönlü düşünme]İkisini de aynı sanıyor.
E Seçeneği:[Etkisiz sanma]Rüzgarın sıcaklık taşıdığını unutuyor.
Soru 6Atmosfer ve İklim
Rüzgar hızı, yüksek basınç ile alçak basınç arasındaki basınç farkı ile doğru orantılıdır. Basınç farkı ne kadar fazlaysa rüzgar o kadar hızlı eser.
Merkez I: YB=1030, AB=1026 (Fark=4)
Merkez II: YB=1032, AB=1024 (Fark=8)
Merkez III: YB=1028, AB=1024 (Fark=4)
Merkez IV: YB=1030, AB=1026 (Fark=4)
Merkez V: YB=1026, AB=1024 (Fark=2)
Buna göre, hangi merkezlerde rüzgar hızı sırasıyla en fazla ve en azdır?
A
I ve II
B
II ve III
C
II ve V
D
IV ve V
E
I ve V
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Basınç farkı en büyük olan en hızlı, en küçük olan en yavaştır.
Farkları hesapla: I=4, II=8, III=4, IV=4, V=2.
En fazla fark: II (8 mb).
En az fark: V (2 mb).
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Hesaplama hatası]Farkı yanlış hesaplıyor.
B Seçeneği:[Hesaplama hatası]Farkı yanlış hesaplıyor.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Farkları doğru hesapladı.
D Seçeneği:[Hesaplama hatası]Farkı yanlış hesaplıyor.
E Seçeneği:[Hesaplama hatası]Farkı yanlış hesaplıyor.
Soru 7Atmosfer ve İklim
Görselde, merkezine doğru yatay hava hareketinin olduğu ve merkezde yükselici dikey hava hareketinin yaşandığı bir basınç sistemi verilmiştir.
I. Yükselici hava hareketi görülür.
II. Hava genellikle bulutludur.
III. Termik kökenli olabilir.
IV. Dinamik kökenli olabilir.
Bu basınç sistemi için yukarıdakilerden hangileri kesinlikle doğrudur?
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I ve IV
E
II ve IV
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: AÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Alçak basınçta hava her zaman yükselir ve yükselen hava soğuyarak bulutluluğu artırır.
Alçak basınç = Yükselici hava (I doğru).
Yükselen hava bulut yapar (II doğru).
Alçak basınçlar hem termik (Ekvator) hem dinamik (60°) olabilir, dolayısıyla III ve IV kesinlik taşımaz.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Doğru seçenek]Genel özellikleri doğru belirledi.
B Seçeneği:[Köken yanılgısı]Termik olduğunu varsayıyor.
C Seçeneği:[Köken yanılgısı]Kökenleri kesin sanıyor.
D Seçeneği:[Köken yanılgısı]Dinamik olduğunu varsayıyor.
E Seçeneği:[Köken yanılgısı]Dinamik olduğunu varsayıyor.
Soru 8Atmosfer ve İklim
Ocak ayında Kuzey Yarım Küre kış mevsimini yaşar. Asya kıtasının iç kesimleri, okyanuslara göre çok daha fazla soğur.
Buna göre, Ocak ayında Asya'nın iç kesimlerinde oluşması gereken basınç merkezinin sapma yönü (Kuzey Yarım Küre'de yüksek basınç) aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkeze doğru oklar (Alçak Basınç)
B
Merkezden dışa doğru oklar ve sağa sapma (Yüksek Basınç)
C
Merkeze doğru oklar ve sola sapma (Alçak Basınç)
D
Merkezden dışa doğru oklar ve sola sapma (Yüksek Basınç)
E
Merkeze doğru oklar (Dinamik Alçak Basınç)
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kışın Asya soğur, yüksek basınç oluşur. Kuzey Yarım Küre'de yüksek basınçtan çıkan rüzgarlar sağa sapar.
Kışın karalar soğuk = Yüksek Basınç (YB).
YB merkezinden hava dışa doğru hareket eder.
Kuzey Yarım Küre'de rüzgarlar hareket yönünün sağına sapar.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Yanlış basınç]Kışın alçak basınç sanıyor.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]YB ve sağa sapma doğru.
C Seçeneği:[Yanlış basınç]Kışın alçak basınç sanıyor.
D Seçeneği:[Yanlış sapma]Sola sapmayı Güney Yarım Küre ile karıştırıyor.
E Seçeneği:[Yanlış basınç]Kışın alçak basınç sanıyor.
Soru 9Atmosfer ve İklim
Dünya'nın günlük hareketi sonucunda 30° enlemlerinde hava kütleleri alçalır (Dinamik Yüksek Basınç), 60° enlemlerinde ise hava kütleleri karşılaşarak yükselir (Dinamik Alçak Basınç).
Bu iki basınç merkezinin oluşumundaki ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sıcaklığa bağlı olarak oluşmaları
B
Dünya'nın günlük hareketine bağlı olarak oluşmaları
C
Yıl boyunca yağışlı olmaları
D
Yeryüzünde alçalıcı hava hareketine sahip olmaları
E
Kayaçlarda kimyasal çözülmeyi hızlandırmaları
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
30° ve 60° enlemlerindeki basınç kuşakları, Dünya'nın günlük hareketi (Coriolis ve hava kütlelerinin hareketi) sonucu oluşan dinamik basınçlardır.
Termik basınçlar sıcaklık ile oluşur.
Dinamik basınçlar (30° ve 60°) Dünya'nın günlük hareketi ile oluşur.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Termik yanılgısı]Sıcaklığı genel bir faktör sanıyor.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru oluşum nedeni.
C Seçeneği:[Yağış yanılgısı]60 derece yağışlıdır ama 30 değildir.
D Seçeneği:[Hava hareketi yanılgısı]İkisinde de alçalma sanıyor.
E Seçeneği:[Alakasız seçenek]Bilgi eksikliği.
Soru 10Atmosfer ve İklim
Aşağıda iki farklı yüksek basınç merkezi verilmiştir: I. 90° Termik Yüksek Basınç (TYB), II. 30° Dinamik Yüksek Basınç (DYB).
I. Bulundukları yarım küre
II. Dikey hava hareketinin yönü
III. Oluşum nedenleri
Yukarıdakilerden hangileri bu iki basınç merkezi için ortaktır?
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II ve III
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Her iki merkez de yüksek basınçtır, dolayısıyla hava her ikisinde de alçalır.
Yarım küreler: 90° her iki kutupta da var, 30° her iki yarım kürede de var (Ortak değil).
Dikey hava hareketi: Yüksek basınçta hava her zaman alçalır (Ortak).