AYT Tarih: XX. Yüzyılda Dünya & Orta Doğu'da Gelişmeler (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru 1 XX. Yüzyılda Dünya

1956 yılında Orta Doğu'da yaşanan gelişmeler, emperyalist devletlerin bölgedeki çıkarları ile Arap milliyetçiliğinin çatışmasına sahne olmuştur. Özellikle Mısır lideri Cemal Abdünnasır'ın ekonomik bağımsızlığı tam anlamıyla sağlayabilmek ve Assuan Barajı'nın finansmanını karşılamak amacıyla attığı stratejik bir adım, İngiltere, Fransa ve İsrail'i ortak bir askerî harekâta yöneltmiştir.

Metinde sözü edilen askerî mücadelenin (Süveyş Krizi) başlamasında doğrudan etkili olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

C

İsrail kuvvetlerinin Sina Yarımadası'nı işgal etmesi

A

İsrail'in Filistin topraklarında resmen bağımsızlığını ilan etmesi

B

Mısır'ın Süveyş Kanalı'nı millîleştirdiğini duyurması

E

Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) silahlı mücadele kararı alması

D

Mısır'ın Golan Tepeleri üzerindeki askerî varlığını artırması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 2 Türkiye'de Demokratikleşme Süreci

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'de demokratikleşme talepleri artmış, iktidardaki Cumhuriyet Halk Partisi içinde de parti içi denetimin ve çoğulcu demokrasinin artırılması gerektiğini savunan bir grup milletvekili reform niteliğinde bir önerge sunmuştur.

I. Refik Koraltan

II. Kazım Karabekir

III. Celal Bayar

IV. Adnan Menderes

Tarihte 'Dörtlü Takrir' olarak bilinen bu önergeyi imzalayarak parti yönetimine sunan milletvekilleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer almıştır?

D

I, III ve IV

E

I, II, III ve IV

B

I ve III

A

I ve II

C

II ve III

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: D ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Dörtlü Takrir'i imzalayan dört CHP milletvekili Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü'dür.

Soruda bahsedilen önerge 'Dörtlü Takrir'dir.
Dörtlü Takrir, CHP içindeki muhalif hareketin temelini oluşturur.
Bu takriri imzalayan isimler Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü'dür.
Öncüllerde yer alan Kazım Karabekir ise daha sonra kurulan Millî Kalkınma Partisi veya Demokrat Parti süreçlerinde farklı konumlarda yer almış, Dörtlü Takrir imzacısı değildir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Yanlış aktör eşleştirmesi] Kazım Karabekir'in dönemin önemli bir muhalifi olması nedeniyle imzacılar arasında karıştırılması.

A Seçeneği: [Eksik bilgi] Refik Koraltan'ın imzacılardan olduğunu bilip diğer isimlerde kararsız kalındığı için seçilebilir.

E Seçeneği: [Tümünü doğru zannetme] Dönemdeki tüm muhalif liderlerin bu önergede birleştiği yanılgısına düşülmesi.

D Seçeneği: [Doğru seçenek] I, III ve IV numaralı öncüllerdeki kişilerin (Refik Koraltan, Celal Bayar, Adnan Menderes) Dörtlü Takrir imzacısı olduğu doğru tespit edilmiştir.

B Seçeneği: [Eksik öncül kombinasyonu] Refik Koraltan ve Celal Bayar doğru bilinmesine rağmen Adnan Menderes atlanmışsa seçilir.

Soru 3 İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler

II. Dünya Savaşı'nın ardından uluslararası ilişkilerde geleneksel güç merkezleri yerini iki kutuplu bir sisteme bırakmıştır. Bu süreçte nükleer silahların yıkıcı gücü ve iki süper gücün doğrudan bir askerî çatışmadan kaçınma zorunluluğu, diplomatik gerilimleri ve psikolojik üstünlük kurma çabalarını ön plana çıkarınıştır. Bu dönemde taraflar; ekonomik yardımlar, propaganda faaliyetleri, istihbarat savaşları ve vekil devletler aracılığıyla mücadele yürütmüşlerdir.

Paragrafta özellikleri verilen ve küresel ölçekte nükleer bir felaket riskinden ötürü sıcak çatışmanın yaşanmadığı bu döneme adını veren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

C

Yumuşama (Detente)

A

Antikomünizm

B

Soğuk Savaş

E

Yatıştırma Politikası

D

Küreselleşme

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Dünya

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından dünya genelinde ideolojik kutuplaşmalar hız kazanmış; Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB), Batı Bloku'nun politikalarına karşı kendi etki alanındaki ülkelerde bir dizi siyasi ve ekonomik entegrasyon hamlesi başlatmıştır.

I. Komünist partiler arası bilgi alışverişini sağlamak amacıyla Kominform'un kurulması

II. Marshall Planı'na karşılık olarak Doğu Bloku ülkeleriyle ekonomik iş birliğini artırmak için COMECON'un oluşturulması

III. Kapitalist devletlerin ekonomik saldırılarına karşı Avrupa Savunma Topluluğu'nun (AST) hayata geçirilmesi

IV. Doğu Bloku ülkeleri arasında askeri ve savunma iş birliğini pekiştirmek üzere Varşova Paktı'nın imzalanması

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri, SSCB öncülüğünde Doğu Bloku'nda gerçekleştirilen siyasi ve ekonomik adımlar arasında gösterilemez?

A

Yalnız I

B

Yalnız III

D

II ve IV

E

III ve IV

C

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Avrupa Savunma Topluluğu (AST), Batı Bloku (NATO üyesi devletlerin öncülüğünde) tarafından Batı Almanya'nın da savunmaya dahil edilmesi amacıyla kurulan bir girişimidir, Doğu Bloku'na ait değildir.

Kominform (1947), komünist partiler arasındaki koordinasyonu sağlamak için SSCB tarafından kurulmuştur ve Doğu Bloku'nun siyasi bir adımıdır.
COMECON (1949), Marshall Planı'na karşılık olarak Doğu Bloku ülkelerinin ekonomik entegrasyonunu sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Avrupa Savunma Topluluğu (AST), Batı Bloku ve NATO ekseninde Batılı devletler tarafından tasarlanmıştır.
Varşova Paktı (1955), NATO'ya karşı Doğu Bloku ülkeleri arasında imzalanan askeri bir antlaşmadır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Avrupa Savunma Topluluğu'nun Batı Bloku'na ait olduğunu bilen adaylar doğru sonuca ulaşır.

D Seçeneği: [Varşova Paktı'nın Batı ittifakı olduğunu düşünmek.] NATO ile Varşova Paktı'nın yerini karıştırma riski.

E Seçeneği: [III'ün doğru olduğunu, IV'ün yanlış olduğunu düşünmek.] Varşova Paktı'nı Batı bloku sanmak.

A Seçeneği: [Kominform'un Batı'ya ait olduğu yanılgısı.] Kominform kelimesine yabancı kalan adaylar bunu Batı ittifakı zannedebilir.

C Seçeneği: [Her iki öncülün de Doğu Bloku dışı olduğunu sanmak.] Bilgi eksikliği nedeniyle doğru öncülleri de eleme eğilimi.

Soru 5 Türkiye'de Demokratikleşme Süreci

Türkiye Cumhuriyeti'nde çok partili siyasi hayatın gelişim sürecinde, 14 Mayıs 1950 seçimleri bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır. Bu süreçte yaşanan bazı siyasi gelişmeler, dönemin aktörleri tarafından Türk siyasi tarihine yön veren büyük mücadeleler olarak nitelendirilmiştir.

Demokrat Parti lideri Adnan Menderes'in, Türk siyasi hayatında bir dönüm noktası olan 1950 seçimleri zaferini hangi gelişme için "Demokrasinin Sakarya Zaferi" benzetmesiyle ifade ettiği bilinmektedir? Orjinal sorudaki bu benzetmeyle atıfta bulunulan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

B

Çok partili hayata geçilmesi

E

Gizli oy, açık tasnif esasına dayanan tek dereceli seçim sistemine geçilmesi

D

Yüksek Seçim Kurulunun kurulması

A

Millet Partisinin kurulması

C

12 Temmuz Beyannamesi'nin yayımlanması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: E ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Adnan Menderes, 1950 seçimlerinde iktidara gelinmesini ve gizli oy, açık tasnif esasına dayanan demokratik seçimin kazanılmasını "Demokrasinin Sakarya Zaferi" olarak nitelendirmiştir.

1950 seçimleri Türk siyasetinde iktidar değişiminin yaşandığı ilk demokratik seçimdir.
Seçimlerin gizli oy ve açık tasnif yöntemiyle tek dereceli olarak yapılması seçim güvenliğini ve demokrasinin zaferini simgelemiştir.
Adnan Menderes bu büyük başarıyı Kurtuluş Savaşı'ndaki Sakarya Meydan Muharebesi'ne benzetmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [İsmet İnönü'nün yayımladığı uzlaşı metni ile karıştırmak.] 12 Temmuz Beyannamesi iktidar-muhalefet ilişkilerini yumuşatan önemli bir metindir.

B Seçeneği: [Çok partili sisteme geçiş süreci ile 1950 seçim sonucunu özdeşleştirmek.] Genel demokratikleşme süreciyle karıştırıldığı için.

E Seçeneği: [Doğru seçenek] Tek dereceli seçim sistemi ve adil sandık esasının getirdiği zaferi doğrudan kavramak.

D Seçeneği: [Seçimlerin yargı denetimine alınması kurumuyla karıştırmak.] YSK 1950 seçimlerinden sonra (1950 sonrasında) kurulmuştur.

A Seçeneği: [Muhalefet partilerinin kuruluşu ile genel seçim zaferini karıştırmak.] Dönemde kurulan alternatif partilerin demokratikleşmedeki rolü nedeniyle.

Soru 6 Soğuk Savaş Dönemi

1950'li yılların ortalarından itibaren iki kutuplu dünya düzeninde askeri ve ideolojik rekabet, bilimsel ve teknolojik alana da sıçramıştır. Bu kapsamda gerçekleştirilen öncü bir fırlatma, küresel güç dengesinde psikolojik üstünlüğün el değiştirmesine zemin hazırlamış ve yeni bir rekabet alanını resmen açmıştır.

Metinde sözü edilen ve Uzay Yarışı'nı tetikleyen ilk yapay uydunun fırlatılmasıyla bilinen dönemin süper gücü aşağıdakilerden hangisidir?

A

Amerika Birleşik Devletleri

D

Çin Halk Cumhuriyeti

E

Fransa

B

Birleşik Krallık

C

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

AYT Tarih: XX. Yüzyılda Dünya & Orta Doğu'da Gelişmeler (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Metinde sözü edilen askerî mücadelenin (Süveyş Krizi) başlamasında doğrudan etkili olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihte 'Dörtlü Takrir' olarak bilinen bu önergeyi imzalayarak parti yönetimine sunan milletvekilleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer almıştır?

Paragrafta özellikleri verilen ve küresel ölçekte nükleer bir felaket riskinden ötürü sıcak çatışmanın yaşanmadığı bu döneme adını veren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdaki gelişmelerden hangileri, SSCB öncülüğünde Doğu Bloku'nda gerçekleştirilen siyasi ve ekonomik adımlar arasında gösterilemez?

Demokrat Parti lideri Adnan Menderes'in, Türk siyasi hayatında bir dönüm noktası olan 1950 seçimleri zaferini hangi gelişme için "Demokrasinin Sakarya Zaferi" benzetmesiyle ifade ettiği bilinmektedir? Orjinal sorudaki bu benzetmeyle atıfta bulunulan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Metinde sözü edilen ve Uzay Yarışı'nı tetikleyen ilk yapay uydunun fırlatılmasıyla bilinen dönemin süper gücü aşağıdakilerden hangisidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)