AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.

✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi

Soru 1 Soğuk Savaş Dönemi

1960'lı yılların ortalarından itibaren iki kutuplu dünya düzeninde çatışmaların yerini diyalog arayışlarına bıraktığı Yumuşama (Detant) Dönemi yaşanmıştır.

I. Devletler arası nükleer caydırıcılığın karşılıklı yok etme kapasitesine (MAD - Mutually Assured Destruction) ulaşması,

II. Küba Buhranı sonrasında süper güçlerin doğrudan bir çatışmanın nükleer felakete yol açabileceğini fark etmesi,

III. Bağlantısızlar Hareketi'nin etkisiyle iki bloğun da üçüncü dünyadaki etkinliklerini tamamen sonlandırması

Bu dönemin başlamasında yukarıdaki durumlardan hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

II ve III

I, II ve III

Yalnız II

Yalnız I

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: C ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Yumuşama Dönemi'nin başlamasında nükleer silahlanmanın getirdiği karşılıklı imha riski ve Küba Füze Krizi gibi nükleer savaşın eşiğinden dönülen tecrübeler doğrudan etkili olmuştur.

I. öncül doğrudur; çünkü tarafların nükleer silahlarda dengeye ve karşılıklı yok etme gücüne ulaşması doğrudan çatışmayı engellemiştir.
II. öncül doğrudur; Küba Krizi nükleer savaş tehlikesini somutlaştırmış ve liderleri doğrudan diyaloğa yöneltmiştir.
III. öncül yanlıştır; Bağlantısızlar Hareketi üçüncü dünya ülkelerinin sesini duyursa da, bloklar bu bölgelerdeki rekabetlerini tamamen sonlandırmamıştır, sadece rekabet biçim şekil değiştirmiştir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Doğru seçenek] Nükleer denge ve Küba Krizi gibi iki temel tarihi olguyu doğru bağdaştıran adaylar bu seçeneğe ulaşır.

D Seçeneği: [Genelleme yanlışı] III. öncüldeki 'tamamen sonlandırmıştır' ifadesinin mutlaklığını fark edemeyen adaylar düşer.

E Seçeneği: [Tümünü doğru kabul etme eğilimi] Öncüllerin genel havasına kapılıp aşırı kapsayıcı şıkkı işaretleyen adayların düştüğü tuzaktır.

B Seçeneği: [Eksik değerlendirme tuzağı] Yalnızca siyasi krizlere odaklanıp arka plandaki askeri ve nükleer dengeyi eksik hesaplayan adaylar seçer.

A Seçeneği: [Eksik değerlendirme tuzağı] Yalnızca nükleer dengeye odaklanıp Küba Krizi'nin diplomatik etkisini göz ardı eden adaylar bu şıkka yönelir.

Soru 2 Soğuk Savaş Dönemi

Soğuk Savaş'ın iki kutuplu yapısının yumuşamaya (Detant) evrilmeye başladığı 1960-1980 yılları arasında Türkiye, hem küresel ölçekteki bloklar arası çatışmaların merkezinde yer almış hem de bölgesel meselelerle mücadele etmiştir.

I. Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği arasında nükleer savaş eşiğine gelinen Küba Füze Krizi'nin yaşanması

II. Türkiye ile Yunanistan arasında Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulmasını sağlayan Zürih ve Londra Antlaşmalarının imzalanması

III. Kıbrıs'ta Türk toplumuna yönelik artan baskılar ve olaylar sonucunda Kıbrıs Barış Harekâtı'nın düzenlenmesi

Yukarıdakilerden hangileri, 1960-1980 yılları arasında Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren dış politika gelişmelerinden biri olarak gösterilemez?

II ve III

I, II ve III

Yalnız II

Yalnız I

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: A ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Küba Füze Krizi 1962 yılında yaşanmış ve Türkiye'deki Jüpiter füzeleri doğrudan krize dahil edilmiştir. Londra ve Zürih Antlaşmaları 1959 yılında yapılmıştır; dolayısıyla 1960-1980 yılları arasında değildir. Kıbrıs Barış Harekâtı ise 1974 yılında gerçekleşmiştir.

Öncül I: 1962'deki Küba Füze Krizi, Türkiye'deki NATO füzeleri (Jüpiter füzeleri) nedeniyle Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmiştir ve tarih aralığı 1960-1980'dir.
Öncül II: Londra ve Zürih Antlaşmaları 1959 yılında imzalanmıştır. Soru kökünde verilen 1960-1980 aralığının dışındadır.
Öncül III: 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı belirtilen tarih aralığında yer alır.
Soru kökü 'gösterilemez' şeklinde olumsuz sorulduğu için sadece 1959'a ait olan II. öncül aranmalıdır.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

C Seçeneği: [Küba Füze Krizi'nin tarihini karıştırma.] 1960'lı yılların başındaki olayları dışarıda bırakma yanılgısı.

B Seçeneği: [Yalnızca II'yi eleyip I ve III'ün tarih aralığını karıştırmak.] Aday Küba Füze Krizi'nin tarihini tam hatırlayamadığı için I'i de dahil etmiş olabilir.

E Seçeneği: [Tüm öncüllerin 1960-1980 arasında olduğunu varsayma.] Kronolojik detayları atlayarak tüm olayları aynı döneme sığdırma eğilimi.

D Seçeneği: [Tarih aralığı algısı hatası.] Zürih ve Londra antlaşmalarını 1960 sonrası sanma.

A Seçeneği: [Doğru seçenek] Zürih ve Londra antlaşmalarının 1959'da olduğunu tespit ederek doğru sonuca ulaşmıştır.

Soru 3 20. Yüzyılda Başlıca Gelişmeler

1956 yılında Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnasır'ın uluslararası ekonomik ve siyasi bağımsızlığı sağlamak amacıyla attığı radyal bir adım, bölgedeki sömürgeci devletlerin ve İsrail'in çıkarlarıyla doğrudan çelişmiş; bu durum kısa sürede silahlı çatışmaya dönüşmüştür.

Tarihe 'Süveyş Krizi' olarak geçen ve 1956 yılında Mısır ile İsrail (ve müttefikleri) arasında savaşın çıkmasında belirleyici olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İsrail'in Sina Yarımadası'nı işgal etmesi

Mısır ve Suriye'nin ortak bir askerî pakt kurması

İsrail'in Filistin topraklarında bağımsızlığını ilan etmesi

Mısır'ın Süveyş Kanalı'nı millîleştirdiğini açıklaması

Mısır'ın Akabe Körfezi'ni İsrail gemilerine kapatması

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 4 Orta Doğu'da Meydana Gelen Gelişmeler

1978 yılında ABD Başkanı Jimmy Carter'ın arabuluculuğunda gerçekleşen görüşmeler sonucunda, 26 Mart 1979'da Mısır ile İsrail arasında imzalanan Camp David Antlaşması, Orta Doğu siyasetinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

I. Mısır ile İsrail arasındaki silahlı çatışmalara resmen son verilmiştir.

II. Süveyş Kanalı'nın uluslararası seyrüsefere açık olması ve İsrail gemilerinin geçiş hakkı güvence altına alınmıştır.

III. İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı'ndan beri işgal altında tuttuğu Sina Yarımadası'ndan aşamalı olarak çekilmeyi kabul etmiştir.

Camp David Antlaşması'nın hükümleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer almaktadır?

Yalnız I

II ve III

I, II ve III

Yalnız II

I ve II

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

Soru 5 XX. Yüzyılda Dünya

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Arap dünyasında sömürgeciliğe karşı durmak, Arap birliğini sağlamak ve sosyalist politikaları ulusçulukla harmanlayarak modern bir yapılanmaya gitmek amacıyla çeşitli siyasi hareketler ortaya çıkmıştır. Özellikle Şam merkezli olarak şekillenen ve 'yeniden doğuş' anlamına gelen bu ideoloji, arap ulusunun tek bir bayrak altında ve sosyalist temelli bir devlet anlayışıyla birleşmesini savunmuştur.

Metinde özellikleri verilen ve Arap dünyasında sosyopolitik bir dönüşüm amaçlayan bu siyasi hareket veya parti aşağıdakilerden hangisidir?

Prag Baharı

İrangate Olayı

Gül Devrimi

Baas Partisi

Basmacı Hareketi

Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz

✓ Doğru Cevap: B ÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi

Metinde bahsedilen ve 1940'larda Şam'da kurulan, 'yeniden doğuş' anlamına gelen Arap sosyalizmi ve milliyetçiliğini savunan siyasi yapı Baas Partisi'dir.

Metindeki coğrafi ve dönemsel ipuçları (1940'lar, Şam) incelenir.
'Yeniden doğuş' kelimesinin Arapça karşılığının 'Baas' olduğu hatırlanır.
Arap sosyalizmi ile milliyetçiliğini birleştiren hareketin Baas Partisi olduğu tespit edilir.

🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:

A Seçeneği: [Orta Asya'daki direniş hareketi ile Orta Doğu ideolojilerini karıştırma.] Aday, 'Basmacı' terimini duymuş olabileceği için coğrafi konumu karıştırıp bu seçeneğe yönlenebilir.

D Seçeneği: [ABD dış politika skandalları ile Orta Doğu ideolojilerini karıştırma.] Siyasi olaylar kategorisindeki yabancı terim benzerliğinden dolayı seçilebilir.

E Seçeneği: [Renk akımı devrimleriyle Arap siyasi hareketlerini karıştırma.] Devrim/hareket terimi içeren diğer siyasi olaylarla karıştırılabilir.

B Seçeneği: [Doğru seçenek] Aday metindeki 'yeniden doğuş' ve 'Şam' anahtar kelimelerini doğru analiz ederek Baas Partisi'ne ulaşmıştır.

C Seçeneği: [Soğuk Savaş dönemi Doğu Bloku içi demokratikleşme hareketleriyle Arap milliyetçiliğini karıştırma.] Tarihsel terim aşinalığından ötürü çeldirici olarak seçilebilir.

AYT Tarih: Soğuk Savaş Dönemi & Yumuşama (Detant) Dönemi (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

Soru Havuzu ve Doğrudan Çözüm Modu

Bu dönemin başlamasında yukarıdaki durumlardan hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

Yukarıdakilerden hangileri, 1960-1980 yılları arasında Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren dış politika gelişmelerinden biri olarak gösterilemez?

Tarihe 'Süveyş Krizi' olarak geçen ve 1956 yılında Mısır ile İsrail (ve müttefikleri) arasında savaşın çıkmasında belirleyici olan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Camp David Antlaşması'nın hükümleri arasında yukarıdakilerden hangileri yer almaktadır?

Metinde özellikleri verilen ve Arap dünyasında sosyopolitik bir dönüşüm amaçlayan bu siyasi hareket veya parti aşağıdakilerden hangisidir?

Önerilen ÖSYM Deneme Testleri

TYT Tarih Çıkmış Soru Formatında Çözümlü Konu Tarama Testi

AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: İslamiyet Öncesi Türk Tarihi & Kültür ve Uygarlık (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

KPSS Tarih: İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler & Soğuk Savaş Dönemi ve Orta Doğu (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler & Ortadoğu'da Petrol ve Siyaset (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)

AYT Tarih: Yumuşama (Detant) Dönemi & ABD-Çin İlişkileri (6 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)