AYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
📝 5 Soru⏱️ 10 Dakika🎯 ÖSYM Sınav Formatı🧠 Çeldirici & Bilişsel Teşhisli📊 Anında Karne & Net Hesabı
Soruları doğrudan bu sayfada çözebilir, her sorunun yanındaki butondan çözümünü inceleyebilir veya testi tamamlayıp karnenizi alabilirsiniz.
✓ Sayfa İçi Canlı Çözüm & Çeldirici Analizi
0 / 5 Soru Cevaplandı
Soru 1İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri
Karahanlı döneminde yazılan ve Türk-İslam edebiyatının ilk eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig'de devlet aklı, adalet, hukukun üstünlüğü ve erdemli bir toplum oluşturmanın yolları simgesel karakterler (Kültuğ, Odgurmış vb.) aracılığıyla ele alınmıştır. Eser, hükümdara sadece dünyevi güç değil, aynı zamanda halkın refahını sağlama ve ahlaki kılavuzluk yapma yükümlülüğü yükler.
Bu parçadan hareketle Kutadgu Bilig ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A
Hükümdarlara devlet yönetimi konusunda rehberlik etme amacı taşıdığına
C
Şer'i hukukun uygulanış biçimlerini ayrıntılı maddeler halinde düzenlediğine
B
Toplumsal dayanışmayı ve adaleti merkeze alan bir anlayış barındırdığına
D
Didaktik (öğretici) bir üslup benimsenerek kaleme alındığına
E
Bireyin ve toplumun erdemli olmasının yollarını irdelediğine
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Kutadgu Bilig bir siyasetname ve öğüt kitabıdır; ancak şer'i hukukun maddelerini düzenleyen bir kanunname veya fıkıh kitabı değildir.
Metinde eserin devlet aklı, adalet ve erdemli toplum yapısını ele aldığı vurgulanmıştır.
A seçeneğindeki rehberlik ve devlet yönetimi 'siyasetname' niteliğiyle doğrudan uyuşmaktadır.
C seçeneğinde ifade edilen 'şer'i hukukun uygulanış biçimlerini ayrıntılı maddeler halinde düzenleme' görevi fıkıh ve kanunnamelere aittir, Kutadgu Bilig edebi ve felsefi bir siyasetnamedir.
D ve E seçenekleri eserin didaktik ve erdem odaklı yapısını doğrulamaktadır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
B Seçeneği:[Doğru ifade]Adalet ve halkın refahı kavramlarıyla doğrudan örtüşür.
C Seçeneği:[Hukuki metin yanılgısı]Eserin İslamî dönemde yazılmış olmasından hareketle hukuki maddeler içerdiği zannedilebilir.
D Seçeneği:[Doğru ifade]Simgesel karakterler ve öğüt verici yapısı didaktiktir.
E Seçeneği:[Doğru ifade]Erdemli bir toplum oluşturma vurgusu bunu destekler.
A Seçeneği:[Doğru ifade]Metinde geçen devlet aklı ve yönetim vurgusundan çıkarılabilir.
Soru 2İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı
Türklerin İslamiyet'i kabulü sonrasında yazılan ilk eserler, hem eski Türk edebiyatı geleneklerini sürdürmüş hem de yeni medeniyetin kültürel unsurlarını edebiyata taşımıştır.
I. Karahanlı dönemi ürünü olan bu eser, Arapça ve Farsçanın etkisinden uzak bir dille yazılmış; halk edebiyatı geleneğine bağlı olarak dörtlük nazım birimi ve hece ölçüsü tercih edilmiştir.
II. Hakaniye lehçesiyle kaleme alınan bu eser, aruz ölçüsü ve mesnevi nazım şeklinin Türk edebiyatındaki ilk örneği olma özelliğini taşımakta olup didaktik ve alegorik bir nitelik arz eder.
Bu özellikler dikkate alındığında, söz konusu eserler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
A
Atabetü'l-Hakâyık – Kutadgu Bilig
B
Divan-ı Hikmet – Kutadgu Bilig
C
Kutadgu Bilig – Divânü Lügâti't-Türk
E
Divan-ı Hikmet – Kutadgu Bilig
D
Divânü Lügâti't-Türk – Atabetü'l-Hakâyık
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Birinci öncülde bahsedilen eser sade dili, dörtlükleri ve hece ölçüsüyle Ahmet Yesevi'nin Divan-ı Hikmet'idir; ikinci öncülde bahsedilen eser ise aruz ölçüsü, mesnevi nazım şekli ve alegorik yapısıyla Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eseridir.
I. öncüldeki 'dörtlük, hece ölçüsü, sade dil ve tasavvufi içerik' özellikleri Ahmet Yesevi'nin Divan-ı Hikmet'ini işaret eder.
II. öncüldeki 'aruz ölçüsü, mesnevi nazım şekli, alegorik ve didaktik içerik' özellikleri Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eserini işaret eder.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
C Seçeneği:[Divânü Lügâti't-Türk sözlük türündedir, dörtlüklerle yazılmış bir şiir kitabı değildir.]Eserlerin türlerini karıştırma yanılgısı.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Öncüllerdeki özellikleri tam olarak karşılayan Divan-ı Hikmet ve Kutadgu Bilig eşleştirmesi yapılmıştır.
E Seçeneği:[Seçenek tekrarı kurgusu.]Dikkat eksikliği.
D Seçeneği:[Sıralamayı ters okuma hatası.]Öncülleri yanlış eserle eşleştirme.
A Seçeneği:[Atabetü'l-Hakâyık aruzla yazılmıştır, heceyle değil.]Geçiş dönemi eserlerinin isimlerini karıştırarak ilk sıraya yanlış eseri yazma eğilimi.
Soru 3İslamiyet Etkisindeki İlk Türk Edebiyatı
Karahanlı döneminde kaleme alınan ve 'mutluluk veren bilgi' anlamına gelen bu eser, sadece bir edebi ürün olmayıp aynı zamanda dönemin devlet yönetimi, toplumsal yapısı ve ahlak anlayışı üzerine bir rehber niteliği taşır. Eser, alegorik (sembolik) kahramanlar üzerinden ideal devlet başkanının niteliklerini ve adalet kavramını merkeze alır.
Bu parçada tanıtılan eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A
Divan-ı Hikmet - Ahmet Yesevi
E
Muhakemetü'l-Lügateyn - Ali Şir Nevai
D
Divanü Lügati't-Türk - Kaşgarlı Mahmut
C
Atabetü'l-Hakayık - Edip Ahmet Yükneki
B
Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacip
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: BÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Paragrafta özellikleri verilen eser Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig'dir.
Paragraftaki 'mutluluk veren bilgi' anlamı ve siyasetname özelliği incelenir.
Alegorik anlatım ve adalet, kut, ikbal gibi kavramların Yusuf Has Hacip'in Kutadgu Bilig eserine ait olduğu belirlenir.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
E Seçeneği:[Klasik dönem ile Karahanlı dönemi karışıklığı]Ali Şir Nevai'nin önemli bir yazar olması nedeniyle adaylar dönemsel çelişkiye düşebilir.
D Seçeneği:[İlk sözlük ile ilk siyasetname karıştırılması]Kaşgarlı Mahmut'un eseri de ilkler arasındadır ancak sözlük ve ansiklopedi özelliğindedir.
B Seçeneği:[Doğru seçenek]Doğru analitik yaklaşım
C Seçeneği:[Geçiş dönemi eserleri karışıklığı]Atabetü'l-Hakayık da bir Geçiş Dönemi eseridir ancak ahlak ve öğüt ağırlıklıdır, siyasetname değildir.
A Seçeneği:[Tasavvufi ilk eser yanılgısı]İslamiyet etkisindeki ilk eserler denildiğinde akla ilk gelen isimlerden biri olması nedeniyle karıştırılabilir.
Soru 4İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı
İslamiyet'in kabulüyle birlikte Türk edebiyatında Arap ve Fars kültürünün etkileri görülmeye başlanmış, bu durum dil, nazım şekilleri ve tematik yapıda köklü değişimleri beraberinde getirmiştir.
(I) XI. yüzyıldan itibaren Karahanlı sahasında yazılan ilk eserlerde Arapça ve Farsçanın etkisi görülmekle birlikte temel dil Türkçe kalmıştır.
(II) Bu dönemde verilen eserlerde İslami kavramlar, eski Türk kültürü ve milli nazım şekilleriyle harmanlanarak işlenmiştir.
(III) Divan edebiyatının vazgeçilmez nazım şekilleri olan gazel ve kaside bu dönemde tamamen benimsenerek millî nazım birimi olan dörtlük terk edilmiştir.
(IV) Eserlerde hem İslamiyet öncesi nazım birimi olan dörtlük hem de aruz vezni bir arada kullanılmıştır.
(V) Bu dönem eserleri genellikle öğretici, ahlaki ve didaktik bir nitelik taşımaktadır.
Yukarıda numaralandırılmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
D
IV
E
V
C
III
B
II
A
I
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Geçiş dönemi eserlerinde (Kutadgu Bilig, Atabetü'l-Hakayık vb.) hem dörtlük hem de beyit nazım birimi bir arada kullanılmıştır. Gazel ve kaside gibi divan edebiyatı nazım şekilleri bu dönemde tamamen benimsenmemiş, bu süreç daha çok Divan edebiyatıyla (XIII. yüzyıl sonrasından itibaren) tam anlamıyla yerleşmiştir.
Geçiş dönemi eserlerinin dil ve şekil özelliklerini inceleyin.
Millî nazım birimi olan dörtlüğün hemen terkedilmediğini, beyitlerle birlikte kullanıldığını hatırlayın.
Gazel ve kaside gibi şekillerin Geçiş Dönemi'nde değil, daha sonraki Asıl Divan Edebiyatı döneminde yaygınlaştığını tespit edin.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[İlk eserlerde yabancı dillerin hiç olmadığını düşünme yanılgısı.]Arapça ve Farsça etkisinin XI. yüzyılda başladığı bilgisini gözden kaçırma ihtimali.
E Seçeneği:[Didaktik içeriği yanlış yorumlama.]Eserlerin öğretici yönünü göz ardı etme.
D Seçeneği:[Aruz ve hecenin çatıştığını düşünme.]Kutadgu Bilig gibi eserlerde hem beyit hem dörtlük, hem aruz hem hece uyumunu unutma riski.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Geçiş döneminde gazel ve kasidenin tam anlamıyla hakim olmadığını, dörtlüklerin terk edilmediğini bilmek.
B Seçeneği:[İslami unsurların milli unsurlarla harmanlanmadığını zannetme.]Geçiş dönemi niteliğini yanlış yorumlama.
Soru 5İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı
Türk dili ile Arap dilinin eş güdümlü olarak geliştiğini ortaya koymak, dillerin zenginliklerini karşılaştırmak ve unutulmaya yüz tutmuş sözcükleri yeniden gün yüzüne çıkarmak amacıyla kaleme alınan bu eser, aynı zamanda dönemin coğrafi ve kültürel haritasını çıkarma özelliği taşımaktadır.
Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
B
Atabetü'l-Hakâyık - Edip Ahmet Yükneki
C
Divânü Lügati't-Türk - Kaşgarlı Mahmut
E
Divân-ı Hikmet - Ahmet Yesevi
D
Muhakemetü'l-Lügateyn - Ali Şir Nevai
A
Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacip
Seçeneğe tıklayarak işaretleyebilirsiniz
✓ Doğru Cevap: CÖSYM Çözüm Standardı & Kazanım Gerekçesi
Parçada sözü edilen eser, Arapça bilenlere Türkçeyi öğretmek ve Türk dilinin zenginliğini göstermek amacıyla yazılan Divânü Lügati't-Türk'tür ve yazarı Kaşgarlı Mahmut'tur.
Paragraftaki anahtar ifadeler incelenir: Türk dili ile Arap dilinin karşılaştırılması, unutulan sözcüklerin derlenmesi ve sözlük niteliği taşıması.
Bu özelliklerin Kaşgarlı Mahmut'un kaleme aldığı Divânü Lügati't-Türk adlı eserle birebir örtüştüğü belirlenir.
Diğer seçeneklerdeki eserlerin didaktik, tasavvufi ya da dil savunusu (Nevai) amaçlı olduğu görülerek doğru seçeneğe ulaşılır.
🧠 ÖSYM Bilişsel Çeldirici Teşhisleri:
A Seçeneği:[Geçiş dönemi denildiğinde ilk akla gelen eser olması.]Aday, Geçiş dönemi eserlerinden Kutadgu Bilig ile Divânü Lügati't-Türk'ü karıştırabilir.
E Seçeneği:[İslamiyet etkisindeki ilk dönem eserlerinden biri olması.]Tanınmış ilk dönem eserleri arasında yer aldığı için seçilebilir.
D Seçeneği:[Türkçe ile Farsçayı karşılaştıran bir dil eseri olması.]Dil karşılaştırması vurgusu nedeniyle Ali Şir Nevai'nin eseriyle karıştırılabilir.
B Seçeneği:[Geçiş dönemi eserleri arasında yer alması.]Geçiş dönemi didaktik eserlerinden biri olduğu için karıştırılabilir.
C Seçeneği:[Doğru seçenek]Aday doğru mantık kurmuştur.
4 Yanlış 1 Doğruyu Götürür Kuralı Uygulanır
📚
Önerilen ÖSYM Deneme Testleri
Tarih ve AYT sınav kategorisinde pratik yapabileceğiniz diğer denemeler ve kazanım testleri.
AYT Tarih dersi "İslamiyet Öncesi Türk Tarihi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 KPSS Tarih dersi "İkinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Uluslararası Örgütler ve Siyasi Gelişmeler" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Soğuk Savaş Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
2027 AYT Tarih dersi "Yumuşama (Detant) Dönemi" konularını kapsayan, 1 soruluk ÖSYM formatında çeldirici analizli, adım adım çözümlü ve Google SEO uyumlu online deneme sınavı. Doğru/yanlış net analizi ve sınav taktikleriyle kendinizi test edin.
AYT • TarihAYT Türk Dili ve Edebiyatı: İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri & Kutadgu Bilig ve Türk-İslam Edebiyatı (5 Soruluk Çözümlü Çıkmış Formatında Test)